مهار تورم یارانه نقدی با مکانیزم پولی
محمد رضا فرزین سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی در یک گفت‌وگوی طولانی با خبرگزاری فارس به تشریح چگونگی تشکیل این کارگروه در دولت پرداخته و روند اجرای این طرح را توضیح داده است.
محمد رضا فرزین سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی در یک گفت‌وگوی طولانی با خبرگزاری فارس به تشریح چگونگی تشکیل این کارگروه در دولت پرداخته و روند اجرای این طرح را توضیح داده است. وی در بخشی از این گفت‌وگو درباره اثرات تورمی اجرای طرح تحول اقتصادی گفت: از ابتدا معتقد بودیم هیچ مدل اقتصادی نمی‌تواند تمام آثار ناشی از اصلاح قیمت حامل‌های انرژی را به طور کامل نشان دهد، عده‌ای اعتقاد داشتند چرا، می‌توان از مدل‌های اقتصادی استفاده کرد. ما به سراغ مدل‌های اقتصادی رفتیم. یادم هست اولین بار از مدل سی‌جی‌ای یا مدل داده-ستانده استفاده کردیم. از این مدل در بسیاری از کشورها برای ارزیابی و مثلا اصلاح قیمت بنزین استفاده شده بود حتی برای اینکه به روز باشد اطلاعات داده - ستانده را به روز کردیم. بعد به سراغ الگوی تعادل عمومی رفتیم که سمت تقاضا را هم نشان می‌دهد. از الگوهایی مانند CGE هم استفاده کرده و با همکاری موسسه بین‌المللی انرژی این مطالعه را انجام دادیم.
مطالعاتی توسط بانک جهانی انجام شده بود و مدل FB فایبر بانک جهانی یک ورژن از این مدل‌ها جلوتر بود و می‌توانست آثار را خیلی بهتر نشان دهد. بچه‌های بانک مرکزی رفتند، این مدل را به روز کردند و ما در مورد ایران استفاده کردیم. نتایج آن خوب بود و آنها را هم در مورد تورم اعلام کردیم. ما حتی در تمام جلساتی که در مجلس داشتیم، ابتدا محدودیتهای مدل‌ها را عنوان و عنوان می‌کردیم هیچ مدلی نمی‌تواند با یک برآورد دقیق آثار تغییرات شدید در قیمت حامل‌های انرژی را نشان دهد.
وی در پاسخ به اینکه برآورد دقیقی راجع به میزان افزایش تورم داشته‌اید، خاطر نشان کرد: نه، ما از پیشرفته‌ترین مدل‌های دنیا استفاده کردیم، آنچه عقل بشری می‌توانست عرضه کند را مورد استفاده قرار دادیم. دانش بشری نهایتا به مدل FB،مدل IO و مدل CG رسیده. بنابراین ما از این مدل‌ها استفاده کردیم و عدد و ارقامش هم اعلام شد.
خبرنگار فارس پرسید همان تورم ۱۱ تا ۱۵درصدی، که فرزین در پاسخ گفت: بله، نیازی نیست به آن اشاره کنم، ولی ما معتقدیم که تورم یک موضوع پولی است، تورم شما زمانی که قیمت انرژی را اصلاح می‌کنید به این بستگی دارد که سیاست پولی و مالی شما چیست. با یک سیاست پولی و مالی کاملا انبساطی می‌توانید تورم بسیار بالایی را بوجود آورید و با یک سیاست پولی و مالی انقباضی و یک انضباط مالی می‌توانید تورم کمتری داشته باشید.
وی در پاسخ به اینکه آیا سیاست‌های انقباضی رکود بخش صنعت را تشدید نمی‌کند، گفت: در مورد تورم؛ این طرح می‌تواند تورم بالا داشته باشد، می‌تواند تورم پایینی داشته باشد، بستگی به این دارد که سیاست‌های پولی و مالی ما چه باشد؟ و بستگی دارد که طرح را چگونه مدیریت کنیم. اگر طرح را بد مدیریت کنیم تورم بالایی خواهیم داشت و اگر طرح را خوب مدیریت کنیم تورم پایین خواهد بود. من به مثالی که دکتر نیلی در جلسه کمیسیون ویژه مجلس عنوان کرد، اشاره کنم. ایشان تجربه خوبی در این زمینه دارند و می‌گفتند: سال ۷۷ می‌خواستیم در بودجه پیشنهاد کنیم قیمت انرژی از جمله بنزین افزایش پیدا کرده و از ۲۰ تومان به ۳۵ تومان برسد. آن زمان وزارت اقتصاد بر اساس همین مدل‌های IO پیش‌بینی کرده بود که با این اتفاق ۳۲درصد تورم ایجاد می‌شود، ولی ما طرح را اجرا کردیم، تورمی که اجرای آن کمتر از ۲درصد بود. دکتر نیلی می‌گفت دلیل آن این بود که کاملا پایه پولی و سیاست‌های پولی مالی را مدیریت کردیم. بنابراین برای اینکه بتوانیم تورم را در کشور کنترل کنیم، حتما باید به رشد نقدینگی توجه کنیم. حتما باید سیاست‌های پولی‌مان را مورد توجه قرار دهیم، اگر ما این دو موضوع را خوب تنظیم نکنیم، هر طرحی در کشور می‌تواند آثار تورمی بالا ایجاد کند.
وی در پاسخ به اینکه در این شرایط سخت چگونه می‌خواهید نقدینگی را مدیریت کنید، گفت: رشد این نقدینگی در سال‌های قبل بوده، ببینید اینکه چگونه می‌خواهیم کنترل کنیم، چند سیاست مشخص دارد. یکی این که قطعا اصلاح قیمت انرژی نیاز به خلق پول ندارد، یعنی پول را از درون مردم و سیستم اقتصادی جمع و تقسیم خواهیم کرد، پس بنابراین ما از این لحاظ خلق پول نخواهیم کرد. نکته بعد این است که اگر در سال آینده طرح تحول را اجرایی نکنیم باید بخشی از منابع دولت را از طریق بودجه تامین کنیم ولی با اجرای طرح تحول ۲۵درصد درآمد حاصل از آزادسازی حامل‌های انرژی به جیب دولت خواهد رفت. بخشی از درآمد دولت از این طریق تامین شده و نیاز دولت که باعث کسری بودجه می‌شد، کاهش پیدا می‌کند.
خبرنگار فارس پرسید: دادن پول به دست مردم تحت عنوان نقدی کردن یارانه‌ها تورم‌زا نیست؟ که فرزین در پاسخ گفت: این هم عامل تورم نمی‌شود. نکاتی که شما می‌گویید اگر یک بسته مدیریت دقیق نداشته باشد، ممکن است اتفاق بیافتد. ولی مهم مدیریت اینها است، مساله این جابه‌جایی پول. این جابه‌جایی قطعا قدرت خرید عده‌ای را کاهش خواهد داد و در دهک‌های پایین قدرت خرید افزایش می‌یابد.
به دلیل اصلاح قیمت‌ها قطعا یک سری کالاها گران می‌شود. چرا ما اصلاح قیمت می‌کنیم، چون می‌خواهیم برخی کالاها مانند سوخت، آب و برق گران شده و مردم کمتر مصرف کنند ولی اگر بتوانیم نقدینگی را کنترل کنیم، قطعا این کاهش را در قیمت برخی از کالاها خواهیم داشت. مدیریت این جابه‌جایی زمانی است که بتوانیم نقدینگی را کنترل کنیم.
