الان وقت سکوت نیست آقای دکتر!

این صفحه را به دلیل اینکه حرف‌های دبیر جشنواره 27، دکتر مجید شاه حسینی هم در میان مطالب کم نباشد، در اینجا گنجانده‌ایم.

هر چند در این روزهای پایانی نزدیک به شروع جشنواره خواستیم با ایشان به صورت حضوری گفت‌وگویی اختصاصی داشته باشیم، حتی به شوخی به مدیر روابط عمومی جشنواره که در این روزها تلاش فراوانی کرد تا با اهالی مطبوعات تعامل خوبی داشته باشد گفتیم، به آقای دکتر بگویید وقت بین مریض به ما بدهد!، اما این هم کارساز نشد و در نهایت با دکتر شاه حسینی مجال صحبت نیافتیم. البته سابقه ایشان نشان می‌دهد که آدم کم‌حرفی است، اما وقتی حرف می‌زند، می‌شود از او حرف‌ های خوبی شنید. اما اگر هم نخواهد حرف بزند مثل همین جلسه مطبوعاتی جشنواره ۲۷، که دو ساعت طول کشیدهیچ کس هیچ چیزی گیرش نیامد.
به هر حال در این گفت‌وگوی مطبوعاتی ابهام‌هایی وجود دارد که می‌خواستیم جوابش را بگیریم و موضع صریح ایشان را بشنویم که مجال نیافتیم، مثل اینکه چرا امسال با توجه به تجربه ناموفق دوپاره بودن جشنواره پارسال در بخش بین‌المللی و داخلی، امسال هم همان ماجرا تکرار شد، یا حرف و حدیث‌هایی که روی فیلم «درباره الی» وجود دارد از نظر ایشان چیست، یا در بعد تخصصی‌تر در حضور این همه تهیه‌کننده دولتی جشنواره چه موضعی دارد، یا... به هر حال این گفت‌وگوی پرابهام از نظرتان می‌گذرد. امیدواریم جواب این ابهام‌ها را در روزهای جشنواره فجر بگیریم، اگر ایشان این کم‌حرفی عجیب را کنار بگذارند آخر الان وقت حرف زدن است، نه سکوت آقای دکتر!
خروج سینماهای فرسوده از چرخه سالن‌های جشنواره
دو نکته باعث شد ترکیب سالن‌ها به شکل جدیدی درآید. اول از همه این که سالن‌های قدیمی به بازسازی نیاز داشتند و بعضی از آنها به علت روزآمد نبودن تجهیزات‌شان نمی‌توانستند در جشنواره سرویس خوبی به بازدیدکنندگان بدهند. نکته دیگر ما نیز بحث توسعه جغرافیایی سالن‌های جشنواره فجر امسال بود. هر سال چند سالن سینما در مرکز شهر به عنوان سینماهای جشنواره مطرح می‌شدند چون تنها از هر فیلم دو کپی موجود بود و ما نمی‌توانستیم در گستره جغرافیایی وسیعی نمایش فیلم داشته باشیم، امسال به مناسبت سی‌امین سال انقلاب با هزینه‌های خاصی که کرده‌ایم از هر فیلم سه کپی تهیه شده و به همین‌خاطر پراکندگی، سینماهای ما از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب تهران گسترش پیدا کرده است.
همچنین نیمی از سالن‌های جشنواره امسال بازسازی شده هستند و امیدوارم که کیفیت خوبی برای بینندگان داشته باشد.
فیلم حذفی نداریم
حضور یا عدم حضور فیلم در جشنواره بر اساس مقرراتی است که پیرامون صدور مجوز ساخت و نمایش فیلم‌ها وجود دارد و قانون جشنواره امسال هم مثل هر سال است. اما چون امسال ثبت‌نام فیلم‌ها زودتر از همیشه انجام شده و فیلم‌ها زودتر به دبیرخانه جشنواره بیست و هفتم رسیده، مجال بیشتری بوده تا فیلم‌ها در تعامل کامل با اداره کل نظارت و ارزشیابی انتخاب شوند و در این زمینه فیلم حذفی هم کم بوده است.
پارسال هم تعداد فیلم‌های حذفی به این علت زیاد بود و به این دلیل بعضی فیلم‌ها (که نام‌شان در برنامه جشنواره و حتی کاتالوگ آمده بود) از جدول نمایش باز ماندند که در فرصتی کوتاه به جشنواره ارائه شده بودند و نتوانستند تصحیحات و اصلاحات لازم را انجام بدهند.
‌فیلم‌های انقلاب از تابستان آماده تولید بودند
ساخت فیلم‌های مربوط به سی‌سالگی انقلاب از تابستان امسال مطرح شد و فیلمنامه این کارها هم آماده شد، اما چون وقایع انقلاب در پاییز و زمستان بوده، صلاح دیده شد که تولید فیلم‌ها در همان زمان انجام شود و به این دلیل فیلم‌های پروژه سی‌سالگی انقلاب، دیر کلید خوردند که با این وجود، به نظر می‌رسد تولید فیلم‌ها، در زمان تعیین شده به پایان برسد.
سرنوشت فیلم‌های بازیگران ممنوع‌الکار
من از فهرست بازیگران ممنوع‌الکار خبر ندارم. دبیرخانه ضوابط خاصی برای پذیرفتن فیلم دارد و قطعا حضور و عدم حضور یک بازیگر جزو این شرایط نیست.
مساله مهم این است که فیلم در زمان عرضه به جشنواره مورد تایید اداره نظارت و ارزشیابی است یا خیر؟ ضمن این که صاحبان فیلم‌ها چون می‌توانند در جشنواره‌های بین‌المللی دیگری نیز شرکت‌کنند،‌ می‌توانند در هر جشنواره‌ای با توجه به اولویت فیلمساز نام‌نویسی کنند و این مساله به دبیرخانه جشنواره فیلم فجر مربوط نمی‌شود. دبیرخانه و هیات انتخاب فیلم‌هایی را می‌بینند که تایید هیات و نظارت ارزشیابی را داشته باشند.
سربلند در بعد توجه به
ارزش‌های انقلاب و نظام
هر جشنواره روش‌ها و اولویت‌هایی دارد و قطعا در جشنواره بیست و ششم فیلم فجر که سال قبل برگزار شد از نظر توجه به ارزش‌های انقلاب و نظام بسیار سربلند بود.
در بخش بین‌الملل نیز تازه دو سال است که با اهدای جایزه بین‌المللی مصطفی عقاد به فیلم‌های خاص توجه می‌کنیم. در بخش رقابتی هم هر فیلمی که ثبت نام کند پس از سنجش در جشنواره شرکت خواهد کرد و قطعا توجه خاصی به مفاهیم انقلاب در این فیلم‌ها وجود دارد.
سیمرغ‌ اقتباسی وجود دارد، فیلم اقتباسی قدرتمند نداریم
سیمرغ اقتباسی هنوز وجود دارد و یک سیمرغ بالقوه است، مشکل سینمای ما این است که پشتوانه ادبیاتی قدرتمندی مبتنی بر اصول درماتیک ندارد و به همین خاطر ادبیات داستانی ما نیز کمتر در سینما مورد اقتباس قرار می‌گیرد.
باید تصاویر روزآمدی از انقلاب را
به نسل جوان ارائه دهیم
در مورد فیلم‌های مربوط به ۳۰ سالگی انقلاب باید بگویم تعدادی از آنها به سفارش بنیاد سینمایی فارابی تهیه شده‌اند، اما بسیاری از این فیلم‌ها نیز به صورت خودجوش توسط نهادهای مختلف تولید شده‌اند چون کم کم وقت آن است که با نسل جوان پس از ۳۰ سال راجع به انقلاب حرف‌های جدی بزنیم و تصاویر روزآمدی را از انقلاب به آنها نشان بدهیم.
خریدهای بزرگ تیم کوچک فارابی در کن
در مورد آثار خارجی به نمایش درآمده نیز باید عنوان کنم با حضور هدفمند بنیاد سینمایی فارابی در جشنواره فیلم کن خریدهای خوبی انجام دادیم که در آن مخصوصا توجه ویژه به سینمای فاخر آسیا وجود دارد. گرچه نمی‌دانم چگونه تیم کوچک فارابی که در آنجا حاضر بود به عنوان ۱۵۰ نفر مدیر در رسانه‌ها معرفی شده‌اند!
عدم معرفی هیات انتخاب و ماجرای سفارش و لابی‌کردن...
هیات انتخاب یا هیات داوران هر جشنواره‌ای در مرحله انتخاب اثر در شرایط ایزوله‌ای قرار می‌گیرند که ما در ایران نمی‌توانیم به این شرایط برسیم. چون بحث سفارش و لابی‌کردن بین فیلمسازان و داوران می‌تواند در آغاز کار مشکلاتی را برای جشنواره و هیات انتخاب آن به وجود بیاورد که شرایط خوبی نیست.
هیات انتخاب همزمان با اعلام آثار معرفی می‌شوند و امیدوارم نتیجه کار آنها بهترین‌های سینما را در بر بگیرد.
تولید آثار فاخر بودجه خاصی را می‌طلبد
امیدواریم بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده فیلم «ملک سلیمان» که یکی از آثار پرهزینه و جذاب سینمای ایران است در جشنواره داشته باشیم، چون این فیلم مدلی از فن‌آوری تصویری بالا و معرف سطحی از تولید در سینمای ایران است که ما آن را معرفی می‌کنیم. البته هزینه این فیلم از بودجه معمولی سینمای ایران جدا است، چون تولید آثار فاخر بودجه خاصی را می‌طلبد.
نام بردن از حضور فیلم‌ها تبلیغ بر‌له یا علیه آن‌ها
دیر اعلام کردن اسامی فیلم‌های حاضر در بخش مسابقه سینمای ایران به دلیل آماده نبودن آنها نیست. به خاطر برنامه‌ریزی خاص تولید و زمان‌بندی خوب و ضر‌ب‌الاجل ما برای تحویل فیلم‌ها تا پایان آذر ماه اکثر فیلم‌های جشنواره مراحل فنی خود را کاملا طی کرده، اما قاعده هر جشنواره‌ای این است که منتخبان آن همزمان با خود جشنواره معرفی شوند. البته قبل از این که داوران نظر خود را اعلام کنند اسامی در مطبوعات منتشر شده که صحت ندارد و ما نیز همزمان با شروع جشنواره اسامی فیلم‌های بخش مسابقه را اعلام خواهیم کرد.
باید بگویم نام بردن از فیلم خاصی در مورد وجود یا عدم وجودش در جشنواره تبلیغ بر له یا علیه آن فیلم است به همین خاطر در مورد فیلم‌های نامبرده پاسخی نمی‌دهم. فقط این را می‌گویم که جشنواره ضوابط خاصی دارد و ما طبق آن ضوابط و قواعد در مورد فیلم‌ها عمل می‌کنیم.
پیش‌بینی حضور ۱۰ فیلم در جشنواره غلط بود
شاه‌حسینی در ادامه در مورد علت تعدد آثار حاضر در جشنواره فیلم فجر گفت: امسال رنگین کمان تولید سینمای ایران را در بخش مسابقه سینمای ایران می‌بینیم و از اسامی فیلم‌ها و کارگردان‌های متقاضی شرکت در جشنواره می‌توان حدس زد جشنواره امسال تنوع زیادی از نظر تعداد و تکثر آثار دارد که این به نوعی نقطه قوت جشنواره است. البته اوایل سال عده‌ای پیش‌بینی می‌کردند تنها ۱۰ فیلم در جشنواره امسال حضور داشته باشند، اما می‌بینیم که امسال از نظر فیلم‌های ایرانی تعداد زیادی فیلم در جشنواره امسال شرکت دارند. در مورد فیلم‌های خارجی و تعدد آنها نیز باید توجه کرد که ما می‌خواهیم نگاه متفاوتی به سینمای بین‌المللی داشته باشیم.
از قدیم‌الایام تا امروز مقالات زیادی در مورد لزوم وجود بخش بین‌المللی در جشنواره فیلم فجر بوده است، اما پاسخ ما به این سوال‌ها این است که بیش از ۹۰‌‌درصد تولیدات سینمایی که در جهان به نمایش در می‌آیند و به کشور ما می‌رسد متعلق به هالیوود است و ما در جشنواره فیلم فجر می‌خواهیم ذائقه‌های متفاوت را در بخش بین‌المللی به تماشاگران خود نشان بدهیم و همیشه در این جشنواره آثار هنری به نمایش در می‌آید تا بتوانیم ذائقه مخاطبان سینما را نسبت به آثار بین‌المللی تصحیح کنیم.
حامیان جشنواره محرمانه‌اند
شاه‌حسینی همچنین در پاسخ به سؤالی در مورد حامیان مالی جشنواره نام این حامیان را محرمانه اعلام کرد و قول داد که همزمان با آغاز جشنواره نام این حامیان مالی اعلام شود.
تداوم تفکیک دو بخش جشنواره نشانه موفقیت این کار است
تکرار جداسازی مجدد دو بخش بین‌المللی و داخلی در جشنواره با وجود انتقاداتی که سال قبل از سوی بعضی رسانه‌ها به آن شده بود، نشان‌دهنده موفق بودن آن است. سال‌ها قصد انجام این کار وجود داشته، اما جسارتی در زمینه اقدام به این کار نبود که سرانجام این جسارت سال گذشته بروز کرد و جواب خوبی هم داد.
مهم‌ترین دلیل ما برای این کار این بود که فیلم‌های درخشانی که در بخش بین‌المللی به نمایش در می‌آمد در میان فیلم‌های ایران گم بود و دیده نمی‌شد، اما با مجزا کردن این دو بخش ضمن بهتر دیده شدن آثار خارجی از زیر سایه جشنواره برلین که همزمان با جشنواره فجر برگزار می‌شود درآمدیم و داوران سینمایی برجسته‌ای به همین علت می‌توانند در جشنواره فیلم فجر شرکت کنند.
۹۰‌‌درصد فیلم‌ها در مهلت مقرر ارائه شدند
تاریخ نهایی ما برای دریافت فیلم‌ها پایان آذر ماه بود و ۹۰‌‌درصد آثار متقاضی شرکت در جشنواره نیز نسخه اولیه خود را تا پایان این ماه برای ما فرستادند، اما در همان زمان اعلام کردیم که جشنواره برای رسیدن بعضی از آثار مهم و ارزشی صبر خواهد کرد و در واقع در آذر ماه دست ما پر بود.
از فیلم‌های زمستان‌زده
خسته شده بودیم
متاسفانه به علت لزوم رسیدن به جشنواره در آخرین لحظه اکثر فیلم‌ها در پاییز و زمستان تولید می‌شد و ما از فیلم‌های زمستان‌زده خسته شده بودیم. این که از اول سال فیلم‌‌هایی تولید شد و تنوع کار به وجود آمد امر مبارکی بود که در جشنواره اتفاق افتاد و تنها روتوش نهایی و بعضی مراحل فنی این کارها مانده بود که شاید انجام آنها کمی به طول بیانجامد.
در واقع امسال اولین سالی است که ما از آذر ماه بازبینی آثار را شروع کرده‌ایم و اولین جلسه هیات انتخاب را در آذر ماه برگزار کردیم. در اکثر فیلم‌ها ضرب‌الاجل آذر ماه را رعایت کردند و همان گونه که اعلام کردیم تنها برای چند فیلم صبر کردیم.
جشنواره امسال حاصل کار مدیریت جدید فارابی
بهترین پاسخ به نامه کانون کارگردانان عملکرد ما است و جشنواره عملکرد ما را نشان می‌دهد، امروز مجالی نداریم، بگوییم که فارابی در تولید چه کارهای مشارکت کرده، ولی این را بدانید که فارابی در تولید بسیاری از آثار سینمایی سهم داشته که همزمان با نمایش فیلم‌ها مشخص خواهند شد.