یارانه‌هااول نظام توزیع دوم نظام مالیاتی سوم
غزاله طایفه- دولت در چهار برنامه توسعه‌ای تقریبا بسیاری از زیرساخت‌های اجتماعی و اقتصادی که زمینه رشد اقتصادی را فراهم می‌کند، دنبال کرده است.
غزاله طایفه- دولت در چهار برنامه توسعه‌ای تقریبا بسیاری از زیرساخت‌های اجتماعی و اقتصادی که زمینه رشد اقتصادی را فراهم می‌کند، دنبال کرده است. اما برای رسیدن به هدف‌های ایده‌آل و با توجه اینکه فاصله بین وضع موجود ما با وضع مطلوب بر کسی پوشیده نیست ما نیاز به یک جهش داریم.
دکترحشمت‌الله عسگری، عضو هیات‌علمی دانشگاه ایلام در گفت‌وگو با دنیای‌اقتصاد در مورد ضرورت اجرای طرح تحول اقتصادی گفت: در این موضوع که قطعا باید تحولی اتفاق بیافتد، کسی تردید ندارد. اما در ابتدا ما یک طرح تحول زیرساختی می‌خواهیم تا بعدا در یک فاصله زمانی بیشتر، امکان ایجاد تحولات اقتصادی را فراهم کنیم.
وی افزود: آن چیزی که امروزه زمینه حضور در بازارهای جهانی را فراهم می‌کند قیمت است. هر کشوری که قیمت تمام شده کالاهایش کمتر باشد، مشکلی در حضور در بازارهای جهانی نخواهد داشت.
اما در ایران امکان کاهش هزینه‌ها وجود ندارد. پس به نظر می‌رسد که ابتدا لازم است زیرساخت‌های لازم ایجاد شود و زمینه اجرایی شدن این طرح تحول اقتصادی فراهم شود.
دکتر عسگری به بحث مالیات بر ارزش افزوده اشاره می‌کند و می‌گوید: نگاه مردم به بحث مالیات بر ارزش افزوده این بود که اجرای آن سبب بالا رفتن قیمت‌ها خواهد شد، در صورتی که اگر مردم اطلاع کافی از این طرح داشتند و می‌دانستند که در چه بخش‌هایی دارند یارانه می‌گیرند با آن مخالفت نمی‌کردند.
وی در پاسخ به این سوال که ضرورت اجرای طرح تحول اقتصادی چیست؟ اظهار داشت: مواردی که در طرح تحول اقتصادی موضوعات جدیدی نیستند. چارچوب هر یک از آنها در قانون برنامه چهارم توسعه ذکر شده، اما در طرح تحول همه آن موارد در قالب یک طرح گردآوری شده‌اند.
وی ادامه داد: برای اجرای این طرح باید بسترها مشخص و اولویت‌بندی صورت بگیرد. اما نتایج این طرح در کوتاه‌مدت مشخص نخواهد شد. تنها برای زیرساخت‌های اقتصادی باید ۵ تا ۱۰ سال کارکرد تا به سمت رشد تعادلی بتوانیم برسیم.
البته دنبال کردن بحث زیرساخت‌ها به معنی غفلت از اقتصاد کلان نیست. عسگری در مورد راهکار اجرای این طرح و به طور خاص هدفمند کردن یارانه‌ها خاطرنشان کرد: در حال حاضر دهک‌های بالا از یارانه بیشتری برخوردار هستند و این هم به دلیل بالا بودن درآمد آنها و مصرف بیشتر است. در این بین ما به جای اینکه انرژی خود را صرف اخذ مالیات بیشتر از دهک‌های بالا بکنیم، باید قدرت خرید دهک‌های پایین را بالا ببریم. عضو هیات علمی دانشگاه ایلام در پاسخ به این سوال که کدام یک از ۷ آیتم طرح تحول اقتصادی از اهمیت بیشتری برخوردار است گفت: هدفمند کردن یارانه‌ها، اصلاح نظام توزیع و نظام مالیاتی به ترتیب در درجه اول اهمیت قرار دارند.
وی ادامه داد: در حال حاضر بودجه کشور به شدت به نفت وابسته است و هر نوسانی در قیمت نفت کل بودجه را تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین باید بودجه کشور را مستقل از نفت تنظیم کنیم. برای این کار دولت نیاز به درآمد دارد که از طریق مالیات تامین می‌شود.
وی افزود: اگر دولت بخواهد مردم با میل مالیات خود را پرداخت کنند، مستلزم آن است که آنها بدانند در کدام بخش‌ها یارانه دریافت می‌کنند. در حال حاضر ۵۰ تا ۶۰درصد بودجه بسیاری از کشورها سهم مالیات است در حالی که در کشور ما حدود ۷درصد تولید ناخالص ملی مربوط به مالیات عمومی است که با این مقدار دولت نمی‌تواند مخارج عمومی خود را جبران کند.
عسگری به راهکارهای اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها اشاره می‌کند و اظهار داشت: یکی از راه‌های طرح هدفمند کردن یارانه‌ها نقدی کردن یارانه‌ها است و این یارانه بهتر از یارانه غیرنقدی است. یارانه نقدی لذت بیشتر برای مصرف کننده خواهد داشت، ولی تبعات آن نیز خیلی بیشتر است که یکی از آنها افزایش سطح عمومی قیمت‌ها است.
علاوه بر این نقدی کردن یارانه‌ها به دلیل این که نیاز به نظام شناسایی دقیق دارد سخت‌ترین راه نیز هست.
عضو شورای تخصصی کارگروه تخصصی هدفمند کردن یارانه‌ها در ادامه گفت: اولویت‌بندی کردن و جیره‌بندی کردن از طریق کارت‌ها و دادن اعتبار به ۳ دهک اول درآمدی از دیگر راه‌های اجرای طرح تحول اقتصادی است. وی افزود: اگر قرار است قیمت‌ها آزاد شود و یارانه‌ها نقدی شود باید یارانه به سه دهک اول درآمدی اختصاص یابد.
کم‌کردن تنوع کالاهایی که در سبد حمایتی دولت قرار دارند از دیگر راهکارهای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها است.
وی ادامه داد: به نظر من یارانه‌ها نباید به دهک‌های مختلف به صورت یکسان پرداخت شود و در عین حال باید در دراز مدت به سمت روند کاهشی یارانه‌ها حرکت کنیم و در هر سال میزان پرداخت آن را کاهش دهیم. وی افزود: اگر مردم به دریافت رقمی ثابت در ماه عادت کنند آن رقم را به عنوان یک درآمد در ماه تلقی خواهند کرد بنابراین این عادت باید در کوتاه مدت کاهش یابد.
عسگری در مورد این که تاخیر در انجام این پروژه چه تبعاتی می‌تواند داشته باشند؟ اظهار داشت: در حال حاضر تنها یک سال از برنامه چهارم توسعه باقی مانده و این تحول اقتصادی هنوز در حد یک طرح است.
طرح تحول اقتصادی ۷ حوزه دارد که کارهای پژوهشی آن در قالب زیر بخش‌ها در حال انجام است و باید منتظر بود که نتایج آن بیرون بیاید که به نظر من یک سال به طول می‌انجامد و نباید شتاب زده در این مورد عمل شود.
وی ادامه داد: طرح تحول اقتصادی احتمالا همگام با برنامه پنجم توسعه خواهد شد و یکی از نکاتی که باید در آن رعایت شود این است که طراحی سیاست‌ها و مواردی که در رئوس هفت‌گانه این طرح وجود دارد باید با برنامه پنجم توسعه همخوانی داشته باشد.
