نفت ارزان، مصرف بهینه نمی‌آورد

در نظام فعلی پرداخت یارانه، اگر چه مبلغ هنگفتی به صورت مستقیم و غیرمستقیم در اختیار مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان قرار می‌گیرد و .... از این طریق زمینه‌های افزایش رفاه اقتصادی و توان اقتصادی فراهم می‌آید، اما مشکلاتی در عملکرد وجود دارد که مانع از تحقق کامل اهداف این نظام است. یکی از این مشکلات عدم افزایش قیمت‌های انرژی طی سال‌های اخیر بوده که منجر به ایجاد شکاف بین قیمت‌های داخلی و جهانی شده است.

در این رابطه مصاحبه‌ای با دکتر حسین عباس‌نژاد انجام داده‌ایم که در زیر می‌آید:

قیمت پایین حامل‌های انرژی (نفت، گاز و مشتقات آن) در مقایسه با قیمت‌های خارج از مرز ایران باعث شده که هزینه‌های زیادی به بودجه دولت تحمیل شود. این موضوع ضرورت اجرای طرح تحول اقتصادی و به طور خاص اصلاح ساختار قیمت‌ها را مشخص می‌کند.

دکتر حسین عباس‌نژاد، رییس موسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با دنیای اقتصاد افزود: قیمت ارزان انرژی و بهینه نبودن مصرف آن ایجاب می‌کند که قیمت‌های انرژی واقعی‌تر شود. به عبارت دیگر باید به ۸۰درصد قیمت حامل‌های انرژی در خارج از کشور نزدیک شود. دکتر عباس‌نژاد در پاسخ به این سوال که راهکارهای اجرای طرح اصلاح ساختار قیمت‌ها چیست؟ اظهار کرد: برای پرداخت یارانه به برق و آب که دارای کنتور هستند و میزان مصرف مشخص می‌شود می‌توان به کسانی که کمتر مصرف می‌کنند یارانه بیشتری پرداخت کرد و به کسانی که بیشتر مصرف می‌کنند کمتر یارانه پرداخت. البته این خلاف قانون عرضه و تقاضا است؛ چون بر اساس این قانون هر چه مصرف‌کننده بیشتر مصرف کند پاداش بیشتری خواهد گرفت.

وی افزود: در مورد سوخت نیز باید طرح سهمیه‌بندی اجرا شود یا قیمت تمام شده سوخت را از مصرف‌کننده دریافت کنیم و پول آن را به کسانی که قدرت پرداخت هزینه تمام شده را ندارند، به صورت نقدی برگردانیم.

وی در ادامه افزود: از زمان مطرح شدن طرح تحول اقتصادی چاشنی برخورد سیاسی با دولت بیشتر از چاشنی فنی بوده است.

عضو شورای تخصصی کار گروه طرح تحول اقتصادی در پاسخ به این سوال که راهکارهای اصلاح پرداخت یارانه‌ها چیست؟ اظهار کرد: در گرفتن یارانه همه خود را فقیر می‌دانند ضمن این که تشخیص افرادی که مستحق دریافت یارانه هستند، بسیار مشکل است؛ بنابراین بهترین راه توزیع یارانه‌ها از طریق برنامه‌های رفاهی است.

عباس‌نژاد افزود: توزیع یارانه‌ در بیمارستان‌ها، مکان‌های آموزشی و دانشگاه‌ها به مراتب موثرتر است در نهایت هم می‌توان به خانوارهایی که واقعا مستحق شناخته می‌شوند این یارانه را پرداخت کرد.

وی بهترین نوع پرداخت یارانه را یارانه نقدی ذکر کرد و افزود: به لحاظ علم اقتصاد چون پرداخت یارانه نقدی مصرف‌کننده را محدود نمی‌کند و به وی اجازه انتخاب می‌دهد بهتر است.