قربانی بعدی کیست؟

نسترن احمدی

روز جمعه اتحادیه اروپا به طور رسمی‌اعلام کرد که به گرداب رکود اقتصادی کشیده شده است. این اعلام به مثابه زنگ خطری برای تمام دنیا است. سران بیست کشور ثروتمند جهان، از پنج قاره، به واشنگتن سفر می‌کنند تا در نشستی که به همین سبب ترتیب داده شده شرکت کنند. آنان گردهم می‌آیند تا رکودی که در ۸۰ سال اخیر اتفاق نیافتاده بود را معاینه کنند تا شاید راه حلی برای آن بیابند. برای اولین بار از هنگام تشکیل اتحادیه اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه وارد دوره رکود اقتصادی شده‌اند. طبق آمار منتشرشده اقتصاد کشورهای منطقه یورو، به عبارت دیگر ۱۵ کشوری که از واحد پول یورو استفاده می‌کنند، برای ۶ ماه پیاپی دارای رشد منفی بودند.

اقتصاد این کشورها در دومین و سومین سه ماهه سال ۲۰۰۸، ۲/۰‌درصد رشد منفی داشته است. اقتصاد آلمان و ایتالیا که از قوی ترین قدرت‌های اقتصادی اتحادیه اروپا محسوب می‌شوند، هم‌اکنون با رکود اقتصادی مواجه است و اسپانیا هم برای اولین بار در ۱۵ سال اخیر دارای رشد اقتصادی منفی بوده است.ولی فرانسه استثنایی در این روند محسوب می‌شود. آمار معتبر حاکی از آن است که اقتصاد فرانسه در سه ماه سوم سال‌جاری میلادی رشد اندکی داشته است.

شاید روی کاغذ این موضوع چیزی بیش از عدد و رقم نباشد. شاید یک نگاه سطحی آینده صادرات و واردات آن کشورها را نگران‌کننده نشان دهد. اما سیر نزولی این آمار موجب نگرانی ۳۲۰میلیون نفری شده است که از یورو استفاده می‌کنند. آنان نگران وضعیت سرمایه‌گذاری هستند و از بیکاری واهمه دارند.

این نگرانی در آلمان، بزرگترین صادرکننده جهان، پررنگ‌تر از کشورهای دیگر شده است. بزرگ‌ترین صادرکننده جهان اعلام کرد اقتصاد این کشور به طور رسمی‌وارد دوره رکود شده است.

بنابر اعلام اداره آمار فدرال آلمان، با اینکه در چهار ماه سوم سال ۲۰۰۸ مصرف‌کنندگان و دولت اندکی پول بیشتر هزینه کرده‌اند، اما کاهش صادرات و افزایش واردات به مثابه عاملی خنثی‌کننده عمل کرده است که در نتیجه، رشد اقتصادی این کشور در این مقطع نیز با روند نزولی همراه شده است.

دولت آلمان اعلام کرد که تولیدات صنعتی آن کشور ظرف یک ماه (از اوت تا سپتامبر) ۳/۶‌درصد کاهش داشته است. در این مدت خریداران هشت‌درصد کمتر سفارش کالا داده‌اند که از آن مقدار ۱۱/۴درصد این کاهش متعلق به خارج از اروپا و ۴/۳‌درصد مربوط به کاهش سفارش از داخل اروپا بوده است.

برخی از کارخانه‌های بزرگ خودروسازی آلمان نیز روزهای دشواری را سپری می‌کنند. ماه گذشته میلادی کارخانه‌های دایملر و بی.ام.و اعلام کردند که بخشی از خط تولید خود را، به دلیل کاهش خرید، متوقف می‌کنند.

براساس آمار رسمی ‌که در آلمان انتشار یافته، اقتصاد این کشور وارد دوره رکود شده است. براساس این آمار، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی این کشور در سومین دوره سه ماه سال‌جاری به منفی ۵/۰‌درصد رسید که از رقم منفی ۲/۰‌درصد که برخی کارشناسان پیش‌بینی کرده بودند نیز بدتر بود.

رشد اقتصاد آلمان در دوره سه ماهه قبلی منفی ۴/۰‌درصد بود و آمار جدید نشانه سرعت گرفتن روند کاهش سطح فعالیت‌های اقتصادی و همچنین ورود رسمی‌این کشور به دوره رکودی است.

کاهش سطح فعالیت اقتصادی و ادامه آن برای مدتی طولانی نشانه رکود تلقی می‌شود. معمولا اقتصاددانان رشد منفی تولید ناخالص داخلی را در دو دوره پی در پی به عنوان رکود اقتصادی تعریف می‌کنند.

والتر اوترمبا، معاون وزیر اقتصاد آلمان، به رویترز گفته است که این کشور باید خود را برای مواجهه با «بحران اقتصادی بسیار دشوار و طولانی» آماده کند.

هولدر اشمیدینگ، اقتصاددان برجسته «بانک آمریکا» نیز می‌گوید که افت اقتصاد آلمان در چهار ماه سوم امسال، چه بسا تنها «آغاز» رکودی طولانی مدت باشد. تحلیلگران اقتصادی آلمان گفته‌اند که با توجه به شرایط کنونی، انتظار دارند رشد منفی اقتصاد این کشور در خلال دوره سه ماه چهارم سال‌جاری نیز ادامه یابد و در عین حال، به تغییر در این روند در اوایل سال آینده نیز امید چندانی نیست. این اقتصاددان پیش‌بینی می‌کند که اواخر سال ۲۰۰۸ و اوایل سال ۲۰۰۹ احتمالا افت اقتصاد آلمان وضعی بدتر

خواهد داشت.

اقتصاد آلمان در خلال سال‌های اخیر از رشد مثبت برخوردار شده بود و آخرین بار در نیمه دوم سال ۲۰۰۳ کاهشی موقت در تولید ناخالص داخلی این کشور گزارش شد. آلمان از نظر ارزش تولید ناخالص داخلی بزرگترین کشور عضو اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و در سطح جهانی نیز، پس از آمریکا و ژاپن، در رده سوم قرار می‌گیرد. به همین سبب است که تحولات اقتصادی در آن حائز اهمیت است.

رکود در سومین اقتصاد بزرگ جهان خبر امید بخشی برای اقتصاد جهانی نیست. با اعلام وضع رکود در اقتصاد آلمان، پنج‌شنبه هفته گذشته ارزش یورو به پایین‌ترین میزان خود در برابر دلار طی شانزده روز گذشته رسید. روز پنج‌شنبه هر یورو برابر با یک دلار و ۲۴ سنت بود؛ یک روز پیش از آن نیز ارزش هر یورو در نیویورک معادل یک دلار و ۲۵ سنت آمریکا بود.

تحلیلگران اقتصادی علت اصلی تحت فشار قرار گرفتن اقتصاد آلمان را کاهش تقاضا برای کالاهای صادراتی این کشور می‌دانند که نتیجه بحران اقتصادی جاری و کاهش رشد اقتصادی در جهان، از جمله کشورهای خریدار این اقلام است.

در حالی‌که پیش‌بینی‌های جاری از کاهش نرخ رشد اقتصادی در اکثر کشورهای جهان و بروز رکود به خصوص در کشورهای پیشرفته تر حکایت دارد، انتظار نمی‌رود در آینده نزدیک تغییری اساسی در بازارهای صادراتی آلمان روی دهد.

بحران اقتصادی در کشورهای مختلف، کاهش شاخص بهای سهام در بورس‌های عمده جهان و همچنین تنزل بهای کالاهای اساسی، از جمله نفت خام را در پی داشته است. برخی کارشناسان، ادامه این روند در خلال روزهای آینده را پیش‌بینی کرده‌اند.

همزمان، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی که سی کشور جهان از جمله کشورهای پیشرفته در آن عضویت دارند، کاهش قابل توجه در اقتصاد آمریکا در سه ماه آخر سال‌جاری و بروز وضعیت مشابه در ژاپن و کشورهای اروپایی در طول سال آینده را پیش‌بینی کرده است.

در گزارش این سازمان آمده است که در مجموع، اقتصاد کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی که در سال‌جاری از رشدی حدود ۴/۱‌درصد برخوردار بود، با رشد منفی ۳/۰‌درصد در سال آینده مواجه خواهد شد. به پیش‌بینی این سازمان، رکود اقتصادی کشورهای عضو در سال آینده پایان می‌یابد و اقتصاد این کشورها در سال ۲۰۱۰ حدود ۵/۱‌درصد رشد خواهد داشت.

در مورد آمریکا، گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی حاکی از آن است که اقتصاد این کشور از سه ماه سوم سال ۲۰۰۹ مجدد رو به رشد خواهد گذاشت. پیش از این، بانک مرکزی بریتانیا اعلام کرده بود که براساس تخمین‌های آماری، اقتصاد این کشور «به احتمال قوی» وارد رکود شده است. در ژاپن نیز، یک مقام ارشد بانک مرکزی گفته است که اقتصاد این کشور در آستانه ورود به یک دوره طولانی رکودقرار دارد.

شنبه هفته جاری، رهبران کشورهای عمده جهان به دعوت جورج بوش، رییس‌جمهوری آمریکا، در جلسه ای در واشنگتن شرایط اقتصاد جهانی و راه‌های مقابله با دشواری‌های کنونی را بررسی کردند.

در عین حال، با توجه به کاهش رشد و حتی رکود اقتصادی در اکثر کشورهای جهان، انتظار نمی‌رفت که این اجلاس بتواند برای پایان دادن به مشکلات حاضر و پیامدهای نگران‌کننده آن، از جمله افزایش نرخ بیکاری راه‌حلی فوری و موثر بیابد.

منبع:نیوز دی