ایـده مهم‌تر از اجراست

عکس :پوستر نمایشگاه «پنهان» در گالری مان هنر نو

از در که وارد می‌شوید، نه آهنگ ملایمی‌پخش می‌شود و نه موسیقی خاطره انگیزی. صدای اخبار در گوشتان می‌پیچد. خبر کوتاه است و بعدتر صدای موسیقی می‌آید. نگاه را بر می‌گردانید و این بار روسری‌ها را می‌بیند. روسری و سس در کنارهم در داخل جعبه پیتزا. تنوع رنگ‌های روسری‌ها جذاب است، تنها ۲ روسری مشکی به چشم می‌خورد. یک کت و دامن هست و یک دست لباس دیگر. اینجا گالری «مان هنر نو» است، نمایشگاه چیدمان «علیرضا امیرحاجبی» با عنوان «پنهان» که تا چهارشنبه این هفته برپا است. این روسری‌ها تفاوتی اساسی با روسری‌های دیگر دارند. روسری‌ها از آن هنرمندان زن ایرانی است؛ هنرمندان عرصه‌های مختلف سینما، موسیقی و تجسمی. در کنار هر روسری هم عکسی از آن هنرمند به همراه روسری اش قرار دارد که «مانیا کریمیان» آنها را گرفته است. با «علیرضا امیر حاجبی» کوتاه درباره این تجربه اش صحبت کردیم:

این دومین نمایشگاه شما درباره لباس هنرمندان است. بار پیش سراغ پیراهن‌های هنرمندان مرد رفتید با امضایشان و این بار سراغ روسری‌های زنان هنرمند، چرا روسری؟

دوست داشتم که این کار را درباره لباس انجام بدهم و بخشی از لباس هنرمندان را جمع آوری کنم. مانتو و کفش نمی‌شد و به نظرم تنوع رنگی روسری بسیار بیشتر بود. البته من می‌خواستم در کنار آنها اشیایی را قراردهم و خواهش کرده بودم هر کدام از آنها یک شیء را یادگاری بدهند که دیگر نشد در کنار روسری‌ها قرار دهیم.

در واقع ارائه روسری برای چیدمان و نمایشگاه آسان‌تر بود، بله؟

بله، هر چیز دیگر بود در شکل ارائه مشکل می‌شد. اگر کفش می‌خواستم جمع کنم با مقاومت بیشتری روبه‌رو می‌شدم. در این زمینه دم دستی ترین هویت آرتیست‌ها را جمع‌آوری کردم که همان روسری می‌شد.

اما سس و جعبه پیتزا؟

می‌خواستم روزمرگی را نشان دهم، حتی به همین خاطر از یکی از دوستانم «طیبه نهانی» در رادیو خواهش کردم تا یک برنامه ۲۰ دقیقه ای شامل انواع و اقسام خبرهای ترافیکی، سینمایی، گالری‌های نقاشی و میان برنامه و شعر بسازد.

هنرمند، روسری و روزمرگی فکر می‌کنید جور در بیاید؟

اگر دقت کنید، می‌بینید که بیشتر روسری‌ها نو نیستند و من از هنرمندان خواهش کردم روسری‌هایی بدهند که بیشتر و شاید هر روز از آن استفاده می‌کنند.

اما روسری برای هر ایرانی و غیر‌ایرانی دربر گیرنده یک مفهوم است؟

نمی‌خواستم به مفاهیم بپردازم. بر خلاف دفعه پیش تنها می‌خواستم یک جمع‌آوری‌کننده باشم. شاید با محافظه‌کاری بیشتری کار کردم و این دفعه فقط یک کلکسیون ارائه دادم.

شاید این برخورد سبب شود که به هنرمندان بر بخورد.

نه، فکر نمی‌کنم. کلکسیون همیشه شامل چیزهایی با ارزش‌های مادی و معنوی بسیار است و اما در چیدمان شاید اشیای بی مصرف با هدف رساندن مفهوم کنار هم قرار گرفتند.

پس چرا نام پنهان را انتخاب کردید؟

این ایده را خانم «مهتاب کرامتی» وقتی داشتیم از ایشان عکس می‌گرفتیم، دادند که مثل یک پرده روسری جلویشان قرار گیرد که الان پوستر نمایشگاه هم شد.

گاهی نام‌های پرطمطراق برای جذب تماشاگر انتخاب می‌شود. نمی‌خواستم تعابیر زیادی از این مجموعه بشود یا خیلی هنری با آن برخورد کنم. در هنرهای مفهومی‌بیشتر از نحوه اجرا ایده مهم است.

بعضی از این روسری‌ها شکل‌هایی را هنرمند بر رویشان قرار داده است؛ مثل روسری «فیروزه مظفری» و برخی بی امضا و نشانه هستند.

بله. بعضی روسری‌ها امکان این را نداشت که رویش امضا کرد. مثلا دو روسری هم از روسری‌های خانم‌ها «فرح اصولی» و «منیژه حکمت» که مشکی هستند واصلا نمی‌شدامضا کرد. برای مشخص بودن کنارهر روسری برچسب است و عکس هنرمندان را با روسری کنارشان قرار دادیم. اما تنوع رنگ‌ها خیلی بالا است؛ درست مثل تابلوی نقاشی.

اما از هنرمندان عرصه موسیقی در این مجموعه کسی نیست، چرا ؟

به دو دلیل؛ اول آهنگساز زن شناخته شده نداریم و دوم آهنگسازان زن زیرزمینی علاقه‌ای به معرفی شدن ندارند. اما خیلی از نوازندگان توانا و شناخته شده وجود دارند و حتی خواننده خیلی مشهور.

برخورد هنرمندان با پیشنهاد هدیه یک روسری به نمایشگاه چه بود؟

رفتار هنرمندان خیلی خوب بود. تنها سه نفر نخواستند در این مجموعه شرکت کنند؛ خانم نیکی کریمی‌که البته اصلا برخورد خوبی نکردند و به نظرشان اصلا جالب نبود و خانم مژده شمسایی و تهمینه میلانی که هر کدام استدلال‌های خود را داشتند.

خانم فاطمه معتمدآریا از اولین افرادی بودند که باایشان تماس گرفتم. شادی قدیریان، رویا نونهالی، مهتاب کرامتی، فریده لاشایی، گیزلا سینایی، پری صابری، اعضای گروه بازی شامل ناز شادمان، فاطمه نقوی،ستاره پسیانی، لیلی گلستان، مریم زندی و بیتا فیاضی. البته این دو نفر روسری ندادند و لباس دادند. در مجموع ۳۸ روسری و ۲ لباس در این نمایشگاه است.

لیلی گلستان بیشتر نویسنده است و گالری‌دار، اما او هم در نمایشگاه حاضر است؟

بله، ایشان به عنوان یکی از سابقه‌دارترین زنان در توسعه هنرهای تجسمی ‌فکر می‌کنم ایشان باید در این نمایشگاه می‌بودند. خود ایشان هم گفتند اما به نظرم این جور ادای دین هم بود. خیلی دوست داشتم ایشان در این نمایشگاه نامشان باشد.

تاکید دارید که این یک مجموعه است، این مجموعه چه سرنوشتی بعد از این نمایشگاه دارد؟

دفعه قبل که نمایشگاه پیراهن‌ها برگزار شد، برای نگهداری به موزه «مان هنر نو» داده شد. این بار هم چون نگهداری این‌ها سخت است، قرار است در همین جا بماند.