بــــازرگانـــان و بحــــــران مــــالی

بحران مالی جهان که جرقه اولیه آن در آمریکا زده شد و آتش آن در کمترین زمان دامان کشورهای اروپایی را گرفت، می‌رود تا دیگر کشورهای جهان را با بحران جدی روبه‌رو کند. سقوط شاخص‌های بورس در شرق آسیا به طور قطع آخرین نهیب این آتش نخواهد بود، آنچنان که بسیاری از کارشناسان اقتصادی ایران نیز پا را از هشدار فراتر نهاده و ناقوس خطر را به صدا درآورده‌اند.

اتاق بازرگانی و صنایع‌و‌معادن تهران نیز در این گیرودار بیکار ننشسته و در لابه‌لای جلسات هفتگی و ماهانه خود نشست‌هایی را برای بررسی و راهکار عبور از بحران مالی جهان گنجانده است. در همین زمینه، به تازگی اعضای کمیسیون بورس، بانک، بیمه و خدمات مالی اتاق تهران دور هم جمع شدند و تبعات سقوط مالی جهان بر اقتصاد ملی ایران را واکاوی کردند.
آنچه می‌خوانید گزارشی است از نخستین جلسه کمیسیون بورس، بانک‌و‌بیمه در این ارتباط.
بحران آفرینی در داخل
احمد ترک‌نژاد، عضو کمیسیون بورس، بانک، بیمه و خدمات مالی اتاق تهران در این جلسه به بحرانی اشاره کرد که گریبانگیر اقتصاد ایران شده و در کنار بحران مالی جهان شرایط سختی را برای فعالان اقتصادی ایجاد کرده است: «ما در حال حاضر در کشور خود بحرانی آفریده‌ایم که متوجه آن نیستیم. وام‌های زودبازده از آن جمله است که وارد بخش‌های تولید و سرمایه‌گذاری نشده و عواقبی را به وجود آورده است. بنابراین، اقتصاد ایران در حال حاضر در شرایط بسیار بحرانی به سر می‌برد که بازگشت آن نیز کار دشواری است.»

چه باید کرد
اما، علی‌اکبر جوان جاویدان به بحران مالی اخیر نگاه دیگری می‌اندازد.
قائم‌مقام دبیرکل اتاق تهران معتقد است که بحران مالی آمریکا، بحرانی سیاسی اقتصادی است: «این بحران مالی اگرچه برای کشورهایی چون آمریکا در کوتاه‌مدت مشکلاتی را به وجود آورده، اما ایالات‌متحده اهدافی را نیز در این راه دنبال می‌کند. از جمله اینکه آمریکا بتواند سرمایه‌های انباشته شده در عربستان، چین، کویت و امارات را به کنترل خود درآورد.»

او در این جلسه، نصف شدن قیمت نفت را به زیان کشورهایی دانست که متکی به اقتصاد نفتی است و البته پیشنهادی را نیز ارائه داد: « در این برهه زمانی حساس باید با تکیه بر افراد متخصص، برنامه‌ریزی و تجربه‌‌های گذشته، به ریشه‌یابی و بررسی دقیق بحران اخیر بپردازیم و سپس تصمیم‌گیری‌ کنیم که چه باید کرد.»
از اعتبارات خارجی محروم می‌شویم
صابری، دیگر عضو کمیسیون بورس، بانک، بیمه اتاق بازرگانی تهران، مهم‌ترین اثر این بحران را کاهش قیمت جهانی نفت عنوان کرده و تبعات سنگینی را برای اقتصاد ایران ترسیم می‌کند: «بحران اقتصادی جهان منجر به محروم شدن ما از اعتبارات خارجی که تاکنون نیز از آن محروم بوده‌ایم می‌شود. بنابراین، این بحران باعث کاهش منابع درآمدی و اعتباری کشور ما خواهد شد و در نتیجه قدرت حضور ما را در بازارهای خارجی کاهش خواهد داد.»
بحران به زودی حل می‌شود
اگر چه در جلسه کمیسیون بورس، بانک و بیمه اتاق تهران ناامیدی‌های بسیاری از پیامد بحران مالی جهان بر اقتصاد ایران به گوش رسید، اما رحمان پورقربان یکی از اعضای کمیسیون نگاهی خوش‌بینانه به چالش‌های اخیر دارد: «با توجه به بحران ۱۹۲۹ که ۸۰ سال پیش اتفاق افتاد و تجربه حل آن بحران، این بحران جهانی نیز با تکیه بر پیشرفت‌هایی که در حال حاضر به وجود آمده است و پشتوانه قوی هر چه زودتر حل خواهد شد.»
بازگشت اقتصاد کلاسیک
با اینکه از شروع بحران مالی جهان مدت زیادی نمی‌گذرد، اما عضو هیات مدیره بانک پاسارگاد اعلام می‌کند که هنوز کارشناسان اقتصادی در ایران اطلاعات کاملی از آن ندارند. ابوالقاسم جمشیدی، البته با یک پیشنهاد نیز پای به جلسه کمیسیون بورس، بانک و بیمه شرکت گذاشته بود: «کمیسیون و اتاق بازرگانی تهران از وزارت اقتصاد و دارایی و بانک مرکزی درخواست کند با تشکیل کمیته‌ای ویژه از بحرانی که ما را نیز درگیر خود کرده است جلوگیری کرده تا کمترین ضرر متوجه ما شود.»
جمشیدی، بر این باور است که بحث اقتصاد کلاسیک که سا‌ل‌ها پیش در آمریکا شروع شده بود در حال حاضر نیز خود را نشان می‌دهد. به گفته او، «تحولی که در دنیا در حال شکل‌گیری است همان سیستمی است که در چین پیاده شده و نتیجه آن کاهش شکاف طبقاتی در آن کشور است.»
راه گریزی نداریم

اما رییس کمیسیون بررسی، بانک و بیمه اتاق تهران پس از گفت‌وشنودهای اعضا به جمع‌بندی جلسه پرداخت و اعلام کرد که اتاق تهران به زودی اثرات ناشی از بحران جهانی به اقتصاد ملی ایران را به عنوان یک اقتصاد مصرفی در اختیار دولت قرار خواهد داد، آن هم با اعداد و ارقام مستند. سید محمد صدر هاشمی‌نژاد، در عین حال تاکید کرد که اقتصاد ایران از این بحران جهانی در امان نخواهد بود: «بحران ۱۹۲۹ در آمریکا یک بحران داخلی بود نه بحران ملی اما بحران امروز یک بحران جهانی است، اگر چه از آمریکا شروع شده است اما به دلیل جهانی بودن این بحران و با توجه به اینکه ایران نیز سهم کوچکی از اقتصاد جهانی را داراست حتما از این بحران تاثیرپذیر خواهد بود.»