تـعــطیـلی بــــازار و سـکوت‌کننـدگــان

عکس: حمید جانی‌پور

بازارهای اصفهان، تبریز و تهران در مهرماه امسال و در اعتراض به اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده ملتهب و روزهایی تعطیل شدند.

با توجه به اینکه این اتفاق، نخستین رویارویی جدی بازار با دولت‌های بعد از انقلاب اسلامی به حساب می‌آید، تحلیل و ارزیابی رویداد یاد شده حائز اهمیت است. در روزهایی که بازار تهران تعطیل شده بود، اظهارنظرهایی پیرامون آن به گروهی از رهبران شناخته شده تشکل‌های صنفی و برخی از سیاسیون محدود شد و البته چند گروه و نهاد عمده نیز سکوت کردند. آنها که سکوت کردند و کسی از آنها درباره چرایی این اتفاق چیزی نشنید را می‌توان به شرح ذیل دانست:

نهاد دولت: در روزهای گذشته به جز رییس‌جمهور محمود احمدی‌نژاد که دستور توقف اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده را صادر کرد که البته در قانونی بودن این تصمیم تردید وجود دارد، اعضای کابینه در این باره سکوت کردند. غلامحسین الهام سخنگوی دولت، کاظمی وزیر بازرگانی، اسکندری وزیر جهاد کشاورزی، کردان وزیر کشور، محرابیان وزیر صنایع و معادن و بقیه اعضای کابینه در این باره به صورت مشروح چیزی نگفتند. سکوت نهاد دولت آیا به معنای تایید رفتار اعتصاب‌کنندگان است؟ به نظر نمی‌رسد اینگونه باشد. آیا سکوت دولت درباره نشان دادن نارضایتی بازاریان به معنای این است که این اتفاق و رویداد آن‌چنان اهمیتی ندارد و اصولا نقش فعالیت اقتصادی بازار در میان انواع فعالیت‌های اقتصادی وزن زیادی ندارد؟ پاسخ به این پرسش نیز نمی‌تواند مثبت باشد، چون بازار در ایران به معنای قلب نظام توزیع است. آیا دولت منتظر است این حرکت اعتراضی را در روزهای آینده، با توجه به نگاه شهروندان به بازاریان، یک پیروزی سیاسی برای خود دانسته و تبلیغات کند که دولت با بازاریان درافتاده است؟

احزاب ایرانی: احزاب شناخته شده ایرانی در دو جریان سیاسی عمده اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در روزهای اعتراض و مواجهه بازار با یک تصمیم قانونی دولت نیز اظهارنظری نکرده و بیانیه‌ای ندادند و در این باره سکوت کردند. البته اگر انجمن اسلامی بازار را یک حزب سیاسی بدانیم این گروه به اضافه جامعه اسلامی مهندسین که در جریان اصولگرایی جای می‌گیرند، از معدود احزاب ایرانی بودند که درباره این رویداد موضع‌گیری کردند. حزب موتلفه اسلامی به عنوان حزب شناخته شده و مورد توجه بازاریان نیز به صورت رسمی در این عرصه فعال نشد.

اعتصاب‌کنندگان: از روزی که بازار اصفهان در ۱۶ مهرماه تعطیل و این ماجرا به بازار تبریز و تهران گسترش یافت، از میان اعتصاب‌کنندگان هیچ فردی معرفی نشد که به صورت رسمی و دقیق درباره بستن بازار حرف بزند و فقط روسای اصناف و تشکل‌هایی که به نوعی با دولت همکاری دارند در این عرصه حرف زدند و سخن گفتند.