کارها باز هم نازل‌تر می‌شوند
رویا بی‌نیاز<br>سهراب سلیمی‌نخستین کارگردان ایرانی بود که در سال ۸۴ با اجرای خرده جنایت‌های زن و شوهری اریک امانوئل اشمیت، نمایشنامه‌نویس، فیلمساز و فیلسوف فرانسوی را به هنر ایران معرفی کرد. او طی چند سال گذشته دو نمایش نوای اسرارآمیز را از اشمیت به صحنه برد و این روزها اجرای سومین اثر او یعنی مهمانسرای دو دنیا را به روی صحنه برده است. <br>
رویا بی‌نیاز
سهراب سلیمی‌نخستین کارگردان ایرانی بود که در سال ۸۴ با اجرای خرده جنایت‌های زن و شوهری اریک امانوئل اشمیت، نمایشنامه‌نویس، فیلمساز و فیلسوف فرانسوی را به هنر ایران معرفی کرد. او طی چند سال گذشته دو نمایش نوای اسرارآمیز را از اشمیت به صحنه برد و این روزها اجرای سومین اثر او یعنی مهمانسرای دو دنیا را به روی صحنه برده است.
سلیمی‌در این نمایش نیز مانند نوای اسرارآمیز حسین علیزاده را به عنوان آهنگساز در کنار خود دارد. صبا و نیما علیزاده نیز به عنوان نوازنده در کنار پدر او را یاری می‌کنند. طراحی پوستر و بروشور این نمایش نیز توسط ابراهیم حقیقی گرافیست برجسته انجام می‌شود. البته سلیمی‌در ابتدا قرار بود این نمایش را در تالار مولوی به صحنه ببرد. اما با انصراف داوود رشیدی از اجرای نمایش در تالار اصلی تئاتر شهر، مدیریت این مجموعه مهمانسرای دو دنیا را جایگزین آن کرد.
«اریک امانوئل اشمیت» را می‌توان نمایشنامه نویسی دانست که با آثار شما به جامعه ایران معرفی شد و حالا نمایشنامه‌هایش به شدت مورد استقبال قرار می‌گیرد. درباره گرایشتان به آثار اشمیت می‌گویید؟
هر هنرمندی در هر حوزه هنری برای بالا بردن سطح کار حرفه‌ای خودش باید در کوران جدیدترین اتفاقات هنری باشد که در دنیای امروز می‌افتد. اریک امانوئل اشمیت اکنون یکی از مطرح‌ترین و مهم‌ترین نویسندگان آثار نمایشی دنیا است و نمایشنامه‌هایش به بیشتر زبان‌های دنیا ترجمه شده، در کشورهای مختلف روی صحنه رفته و بارها جوایز ادبی مهم مانند جایزه فرهنگستان فرانسه در سال ۲۰۰۱ را از آن خود کرده است. کارهای او هم اکنون در بیش از ۴۰ کشور اجرا می‌شود و توجه بینندگان و منتقدان را به سوی خود جلب کرده است. به هر حال با توجه به شهرتی که این نویسنده فرانسوی در جهان به دست آورده، طی این سال‌ها دورا دور پیگیر کارهایش بودم. تا این که به خرده‌جنایت‌های زن و شوهری رسیدم و از آن به بعد است که نوای اسرارآمیز و همین مهمانسرای دو دنیا را آماده اجرا کرده‌ام.
ترجمه این اثر را هم خانم حایری انجام داده است ؟
بله، البته دراماتوژی آن را من خودم انجام دادم و سهیل عبیدی در این اثر به من کمک کرده است. این نمایشنامه اواخر دهه ۹۰ میلادی توسط اشمیت نوشته شده و در ردیف آثار نمایشی پر پرسوناژ این نویسنده قرار گرفته و برخلاف سایر آثار اشمیت (معمولا از دو پرسوناژ تجاوز نمی‌کند) اثری پر پرسوناژ است که از صحنه آرایی بسیار ساده و در عین حال پر رمز و رازی برخوردار است؛ به گونه‌ای که در نگاه نخست، ابتدا لابی هتل دیده می‌شود که در پایان متوجه می‌شویم این محل اورژانس بیمارستانی است که بیماران در فهرست رفتن به آسمان یا شروع زندگی زمینی هستند.
داستان نمایش چیست، مهمان سرای دو دنیا هم از همان پیچیدگی‌های نمایش‌های قبلی «اشمیت» برخوردار است ؟
داستان مهمانسرای دو دنیا حکایت آدم‌های عجیب و متفاوتی است که بدون این که بدانند چه اتفاقی برایشان روی داده است با یک آسانسور به لابی هتلی مرموز وارد می‌شوند. در نگاه نخست به نظر می‌رسد این نمایش کاملا سوررئالیستی است و باید از نظر فضاسازی و دکور شکلی غیرمتعارف داشته باشد. اما مهمانسرای دو دنیا مانند دو نمایش دیگر اشمیت کاری کاملا رئالیستی است. آن چه در این نمایش روی می‌دهد، مثل زمانی است که شما دارید خواب می‌بینید. شما در خواب همه چیز را آن طور که هست واقعی می‌بینید. در مهمانسرای دو دنیا بازسازی واقعیت مانند آن چه در خواب رخ داده بازسازی می‌شود. بر همین اساس منوچهر شجاع طراح صحنه مهمانسرای دو دنیا از فضایی کاملا رئالیستی و حقیقی در آماده سازی دکور این نمایش بهره‌برده است.
شما در نمایش اخیرتان به علت حضور یکی از بازیگرانتان در تله فیلم، با مشکل روبه‌رو شدید. در این باره توضیح می‌دهید؟
مسائلی از این دست ناشی از کمرنگ شدن تعهد کاری در میان بازیگران است. بازیگری که تعهد اخلاقی و کاری داشته است به جای این که برای تمرین و اجرای یک تئاتر چندین ماه وقت خود را صرف کند، ترجیح می‌دهد بر سر تله فیلم و سریال برود. به من هم این روزها کم پیشنهاد بازی در تله فیلم نمی‌شود؛ اما تئاتر دغدغه اصلی من است و نمی‌توانم شرایط یک گروه نمایشی را با شرایط یک نفر همراه کنم. این متاسفانه رسم شده است که بازیگران و برخی از عوامل تئاتر اولویت آخرشان را برای تئاتر بگذارند. نکته تلخ این جا است که وقتی با هر کدام از این افراد صحبت می‌کنیم، می‌گویند که ما خاک تئاتر خورده‌ایم و تئاتر اولویت اول ما است. اما همین عوامل زمانی که هیچ فیلم سینمایی و تله‌تئاتر به آنها پیشنهاد نمی‌شود، تصمیم می‌گیرند که به تئاتر بازگردند.
در این باره چه باید کرد؟
وقتی رفیعی انصراف می‌دهد، بدانید مشکل تئاتر ما خیلی بزرگ‌تر از این‌ها است. همین شرایط باعث می‌شود که هرچه پیش می‌رویم کارها نازل‌تر ارائه می‌شوند. مرکز هنرهای نمایشی و خانه تئاتر باید پیگیر این معضلی که به جان تئاتر کشور افتاده و در حال نابود کردن ریشه‌های آن است باشد. قرارداد گروه را من به عنوان کارگردان و مدیر تولید نمایش با مرکز هنرهای نمایشی امضا کرده‌ام و بخشی از این هزینه را در اختیار من قرار دارد و بخشی از پیش پرداخت اعضای گروه نمایشی را به آنها پرداخت کرده‌ام و از این بابت به جز مشکل همیشگی تئاتر که پایین بودن دستمزدها است، مشکل دیگری نداریم.
