حلالیت‌‌طلبی و اشتباهات اقتصادی

مهدی نصرتی

دیروز آقای احمد توکلی، صاحب امتیاز سایت خبری الف بابت اتهاماتی که به یکی از مسوولان سابق وارد کرده بود، عذرخواهی و طلب حلالیت کرد. این اقدام که فتح باب مبارکی در عرصه سیاست است را به فال نیک می‌‌‌گیریم و امیدوارم در کنار اشتباهات سیاسی رخداده در سال‌‌‌‌های اخیر، ایشان و سایر مسوولان بابت اشتباهات اقتصادی خود نیز از ۷۰میلیون ایرانی و نسل‌‌‌‌های آتی عذرخواهی و حلالیت‌‌طلبی کنند.از جمله لازم است آقای توکلی حداقل در مورد این دو اشتباه بزرگ و فاحش اقتصادی که مجلس هفتم مرتکب شد و از قضا جناب آقای توکلی-و مرکز پژوهش‌های مجلس- از مدافعان عمده آن بودند، از مردم عذرخواهی کنند:

۱ - طرح تثبیت قیمت‌ها: این طرح که با هدف مهار تورم انجام شد، شامل تثبیت قیمت برخی کالاها و خدمات عمومی‌‌‌از قبیل قیمت بنزین، آب، برق و گاز بود. از همان ابتدا واضح بود که چنین اقداماتی نمی‌‌‌تواند جلوی تورم را بگیرد زیرا افزایش تورم ریشه در رشد نقدینگی دارد. توصیه‌ها و نقدهای فراوان اقتصاددانان و کارشناسان اقتصادی بر این طرح، تاثیری نداشت و این طرح تصویب شد. اما اکنون بعد از چند سال طرح تثبیت قیمت‌ها جای خود را به سهمیه‌بندی و واقعی کردن قیمت‌ها داده‌است. تنها نتیجه این طرح، از دست دادن زمان و منابع بیت المال، افزایش بی‌رویه در مصرف و کسری بودجه برای توسعه صنایع و خدمات عمومی‌‌‌بود و بالاخره قطعی برق را باید برجسته‌ترین نتیجه این طرح دانست!

۲ - منطقی کردن سود بانکی: اشتباه بزرگ اقتصادی دیگر، کاهش نرخ سود بانکی بدون توجه به میزان تورم بود به نحوی که حتی رابطه علیت میان تورم و سود بانکی غلط درنظر گرفته شد و کاهش سود بانکی عاملی برای کاهش تورم تلقی شد! نتایج این تصمیم نیز فاجعه‌بار بود و طیف وسیعی از خسارت‌های اقتصادی را در برمی‌‌‌گرفت؛ بخشی از افزایش ناگهانی قیمت مسکن به همین دلیل بود. زیرا سپرده‌گذاری در بانک‌ها دیگر دارای توجیه اقتصادی نبود و سرمایه‌ها جذب بازار مسکن شد. همچنین بازار سیاه گسترده‌ای برای دریافت وام تشکیل شد زیرا وام‌های ارزان قیمت متقاضیان بسیار زیادی داشت و بانک‌ها قادر به پاسخگویی به آنها نبودند. اکنون در نتیجه چنین اقداماتی بانک‌ها تقریبا ورشکسته‌اند و در نهایت نیز به وضعیت فعلی دچار شده‌ایم که دیگر بانک‌‌ها عملا وامی‌ ‌‌نمی‌دهند.