جایگاه ورزش در جامعه صنعتی

سعید فائقی*

جامعه مدنی واژه‌ای بود که توسط جناب آقای خاتمی در ادبیات انقلاب اسلامی مصطلح شد و رسیدن به جامعه مدرن مشی‌ای بود که در دوران هشت ساله اصلاحات در زمره سیاست‌های اجرایی دولتمردان وقت قرار گرفت. جناب ایشان در حوزه ورزش «طرح جامع» را «منشور ورزش» قرار داد و در دوره دوم ریاست‌جمهوری اهتمام جدی در طراحی طرح جامع به عمل آورد و این طرح شد زیربنای برنامه چهارم توسعه و حتی تحقق «سند چشم‌انداز ۱۴۰۴».

این کم سواد کم بضاعت که در تدوین برنامه سوم توسعه با اخذ رهنمود از جناب خاتمی برای محور شدن طرح جامع تلاش کرده بود، اما معنی و مفهوم آن را تا دیروز که با جمعی از جوانان آرمان‌خواه، پرشور و پرطراوت و تحول‌خواه و خواستار نشاط یعنی ورزشی نویسان جوان توفیق حضور در محضر جناب خاتمی را پیدا کرده بود، خیلی درک نکرده بودم و احساس کردم نه تنها این حقیر، بلکه همه آنهایی که در طراحی این طرح مشارکت داشتند و زحمت کشیده‌اند، کمتر به عمق و روح اندیشه آقای خاتمی پی برده‌اند. همیشه برایم جای سوال بود که اختصاص دادن ۱۶ جلسه شورای عالی ورزش در حضور شخص ریاست‌جمهوری، برای بررسی یک طرح ورزشی چه ضرورتی دارد. من که تلاش کرده بودم این طرح در برنامه سوم توسعه محور قرار گیرد و از علاقه‌مندان اجرای آن بودم، برایم اهتمام آقای خاتمی عجیب بود تا اینکه ایشان در جمع ورزشی‌نویسان چنین فرمودند: «ورزش از اهداف جامعه صنعتی است، خود هدف است، خلاء به وجود آمده در جامعه صنعتی تنها از طریق ورزش می‌تواند پر شود. جامعه جوان آرمان‌خواه، تحول‌خواه، تحرک‌خواه با پرداختن به ورزش به نشاط می‌رسد، در جامعه ایمانی ترس و خوف راه ندارد، تعبیر خداوند از جامعه ایمانی بالاترین درجه خوشبختی است. انسان منتظر، انسانی است امیدوار به آینده که با امید به نشاط می‌رسد و نشاط وقتی معنی دارد که انسان خود احساس نقش داشته باشد، فعالیت کند و به برنامه‌ریزی رو آورد. ما با انقلاب اسلامی به وعده الهی به دنبال ساختن جامعه الگو، با اخلاق و معنویت و عزت و احساس امنیت هستیم و هیچ پدیده‌ای به سان ورزش نمی‌تواند این نشاط و امنیت را فراهم آورد. ما برای احساس امنیت، به وحدت ملی نیاز داریم و بالاترین درجه وحدت ملی از ورزش حاصل می‌شود. برای اینکه بتوانیم خلاء جامعه مدرن و صنعتی خود را پر کنیم، ورزش به مدد ما خواهد آمد و برای این هدف نیازمند طرحی جامع بودیم که بتوانیم جامعه جوانمان را به سعادت و تعالی رهنمون شویم. در این راستا تلاش شد، طرح جامع تدوین شد، برنامه چهارم بر پایه آن استوار گشت، امیدوار بودیم که ورزشی‌نویسان ما آن را مورد نقد قرار دهند، انتقاد را یک فرصت تلقی می‌کردیم، ورزشی‌نویسان برای ما یکی از اساس طرح جامع بودند؛ چرا که در بهبود وضع ورزش، نقش به‌سزایی را داشته و دارند. به اصلاح روندها و روش‌ها کمک می‌کنند. مهم‌تر اینکه ورزشی‌نویسان سیاسی و خطی نیستند، با عشق به این وادی آمده‌اند. برای هم‌راستایی با جامعه صنعتی و مدرن ضرورت داشت ورزش حرفه‌ای شود، مدال‌هایمان انبوه شود، زیربناها ساخته شود. همین والیبال و بسکتبال را ملاحظه کنید، اگر امروز اعتباری دارند در راستای هدف عالی جایگاه ورزش و نقش آن در جامعه صنعتی قرار گرفته‌اند، ما باید رضایت جامعه را به‌دست آوریم، حتما بایستی احساس کنیم، سال به ‌سال امنیت جامعه بهتر شده، دانش و علم ترقی پیدا کرده، حضور در بازارهای جهانی توسعه پیدا کرده، حیثیت و آبروی ایرانی بالا رفته، سرزمین مقدس ایران آزادی، حضور مردم و مشارکت مردم را در دل خود پرورش داده و جامعه‌ای است روبه‌جلو و این روح مداراطلبی و رواداری و حقیقت‌خواهی ایرانی و میزان موفقیت با تابلوی ورزش علی‌الخصوص در المپیک‌ها قابل عرضه است. میزان موفقیت ما به میزان رضایت مردم بستگی دارد. با ورزش می‌توان رضایت جامعه را سنجید و یک کلام برای جامعه جوان ما هیچ پدیده‌ای جای ورزش را پر نمی‌کند.»

از استاد خاتمی پوزش می‌طلبم که فرمایشاتشان را نقل به‌مضمون آوردم. به‌یقین هرنقصی که وجود داشته باشد در انتقال فرمایش‌های ایشان ازطرف حقیر است، اما عزیزان شما را به‌خدا ملاحظه فرمایید که نگاه ایشان به ورزش به‌سان نگاهشان به سایر پدیده‌ها و اصلا به‌سان نگاهشان به حکومت از جایگاه بسیار متعالی برخوردار نیست؟ چه کسی فکر می‌کرد طرح جامع بر دیدگاه جامعه مدرن و صنعتی استوار باشد؟ چه کسی فکر می‌کرد طرح جامع برآمده از دولت مدرن است؟ چه کسی فکر می‌کرد برنامه چهارم توسعه در راستای تحقق جامعه مدنی است و برای پرکردن خلاء حاصل از جامعه صنعتی تدوین شده است؟ به‌کدام نظر و اندیشه‌ای خطور می‌کرد که اگر با ورزش می‌توان نشاط ایجاد کرد، نشاط‌خواهی وقتی معنی پیدا می‌کند که مشارکت همگانی را به دنبال داشته باشد و اصلا به‌فرمایش خود آقای خاتمی که بهشت خدا هم همین است، جامعه‌ای عاری از خوف و ترس با نشاط، با عالی‌ترین درجه خوشبختی.تحقق آرمان‌‌های انقلاب اسلامی در کشور مقدسی به نام ایران با وعده الهی جامعه حضرت مهدی (عج) با بیداری ایرانیان ان‌شاءا... ورزش را چنان نهادینه خواهد کرد که نه تنها طرح جامع به‌بار خواهد نشست که در افق ۱۴۰۴ ما سرآمد منطقه و دارای اعتبار در جهان خواهیم بود. به این امید که ورزش به جایگاه خود دست پیدا کند، مسوولان طرح جامع را به فراموشی نسپارند و از شعار دست بردارند و برنامه چهارم را اجرا کنند. ان‌شاء‌ا... درچند روز باقی مانده از المپیک قهرمانان‌مان با کسب مدال بر افتخارات این ملت شریف بیافزایند و نشاط را درجامعه تزریق نمایند.

*معاون سابق سازمان تربیت بدنی