این پودر سفید رنگ!

کاظم برآبادی
گچ از جمله مصالحی است که در صنعت ساختمان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و به علت ویژگی‌های منحصر به فردی که دارد از زمان‌های قدیم در امر ساختمان سازی مورد استفاده بوده است.

در بسیاری از ساختمان‌های قدیمی مخصوصا بناهای به جا مانده از دوره صفویه در اصفهان، گچ نقش مؤثری داشته و گچ‌بری‌های بسیار زیبایی از آن دوران باقی‌مانده است، اما از یاد نبریم که معروف‌ترین
گچ‌بری‌های تاریخ معماری ایران در دوره تیموریان اتفاق افتاده است. گچ به علت خواص متعدد خود، از اولین گام‌های ساخت یک ساختمان (یعنی ریختن رنگ اطراف زمین) تا واپسین مراحل که روکاری، سفید کاری و... می‌باشد در ساختمان‌سازی حضور دارد و گستره این حضور به قدری قابل توجه است که می‌توان این محصول شیمیایی را یکی از چهار مصالح بنیادی ساختمان سازی دانست.
گچ چگونه گچ می‌شود؟
مهندس اسماعیل محمدی در تارنگار خود روش تولید گچ را این گونه شرح می‌دهد: «گچ از پختن و آسیاب کردن سنگ به دست می‌آید. سنگ گچ از گروه مصالح ساختمانی کلسیم‌دار است که به وفور در طبیعت یافت شده و تقریبا در تمام نقاط روی زمین وجود دارد و از لحاظ فراوانی در طبیعت در ردیف پنجم می‌باشد.
در ایران نیز می‌توان این سنگ را در تمام نقاط کشور، خصوصا در کویر مرکزی و اطراف تهران یافت کرد.» به عنوان مثال استان سمنان و به خصوص شاهرود و سمنان دو شهر مهم ایران هستند که با کارخانه‌های گچ خود بیش از نیمی از گچ مورد نیاز داخلی را تامین می‌کنند.
مهمترین ویژگی‌های گچ را می‌توان اینگونه عنوان کرد:
۱ ـ گیرایی بسیار بالا و سریع
۲ ـ خاصیت ازدیاد حجم
۳ ـ خاصیت پلاستیکی گچ
۴ ـ ارزان بودن
۵ ـ عایق بودن
۶ ـ مقاومت در برابر آتش‌سوزی
۷ ـ رنگ روشن
۸ ـ رنگ‌پذیری گچ
ملات گچ و باقی قضایا
اصولا ساخت انواع و اقسام ملات‌های ساختمانی دو مرحله دارد که در مرحله اول مخلوط کردن اجزای تشکیل‌دهنده است و در مرحله بعدی افزودن آب به ترکیب حاضر. اما برای ساختن ملات گچ یا ملات گچ و خاک، باید دانه‌های گچ یا گچ و خاک را داخل آب بریزیم به‌گونه‌ای که ابتدا مقدار کمی آب در استامبولی می‌ریزیم آنگاه دانه‌های گچ یا گچ و خاک راکه قبلا به نسبت ضعیف مخلوط شده با دست درون آن می‌پاشیم تا کلیه دانه‌ها در مجاورت آب قرار گیرد. مقدار آبی که یک کیلوگرم پودر گچ احتیاج دارد تا ملات شود از لحاظ تئوری ۲/۰ لیتر است یعنی تقریبا ۲۰‌درصد وزن گچ. برای اندازه گیری تقریبی می‌توانید هر پیمانه گچ را در چهار پیمانه آب بریزید.
گچ در ساختمان مصارف متعدد دارد از جمله ریختن رنگ ساختمان برای مشخص کردن اطراف زمین و پیاده کردن نقشه، ملات‌سازی، گچ وخاک، سفیدکاری و سنگ‌کاری که در مورد اخیر برای نگهداشتن سنگ به طور موقت در جای خود تا ریختن ملات پشت آن مصرف می‌شود. همچنین در انواع صنایعی که به نوعی مرحله ریخته‌گری و قالب‌گیری دارند، گچ بسیار استفاده می‌شود و البته زمانی که حرف شکسته‌بندی به میان می‌آید حضور این مصالح تا مطب‌های دکتر ارتوپدی هم پیش می‌رود!
حاشیه‌های گچین!
تمام این‌ موارد که گفتیم درباره خصوصیات گچ به عنوان یکی از مصالح ساختمانی پرکاربرد بود، اما جالب این جاست که قیمت این محصول و حاشیه‌های آن، به تازگی به تیتر اخبار داخلی بعضی از روزنامه‌های اقتصادی نیز بدل شده است. به نظر می‌رسد در پروسه خروج سیمان از سبد حمایتی، دولت چنان درگیر با حاشیه‌ها بوده که مصالح دیگر با افت و خیزهای فراوان قیمتی مواجه شده‌اند.
در این میان گچ پر حاشیه‌ترین بازار مصالح این روزها را به خود اختصاص داده است، به طوری که قیمت هر پاکت گچ ۵۰ کیلویی که در ابتدای سال گذشته بین۶۰۰ تا ۷۰۰ تومان بود با دو بار افزایش در سال ۸۶ در حال
حاضر به ۱۳۰۰ تومان رسیده است، این در حالی است که قیمت نوع مرغوب گچ هم با ۶۰۰ تا ۸۰۰ تومان افزایش به پاکتی ۱۸۰۰ تومان می‌رسد. حتی در بازار غیر رسمی یعنی بازاری که مردم مصالح خود را از آن جا تامین می‌کنند این قیمت‌ها رویایی بوده و مشتری به سختی خواهد توانست گچی را با این قیمت به خانه ببرد!