تخریب جنگل‌های «ماسال» با هجوم پروانه‌ها
ندا گنجی- فاجعه‌ای بزرگ در حال رخ دادن است. اتفاقی ناخوشایند که قلب رویشگاه‌های جنگلی «ماسال» در غرب استان گیلان را نشانه می‌رود.
ندا گنجی- فاجعه‌ای بزرگ در حال رخ دادن است. اتفاقی ناخوشایند که قلب رویشگاه‌های جنگلی «ماسال» در غرب استان گیلان را نشانه می‌رود. اگر تا پیش از این عملیات اجرایی عمرانی همچون جاده‌کشی یا سدسازی ریشه حیات ارزشمندترین اکوسیستم‌های ایران را نظیر پارک ملی گلستان یا تالاب انزلی خشکانده بود، این بار پای یک آفت گیاه‌خوار در میان است. آفتی که بیش از ۵۰درصد درختان این ناحیه را به حالت کاملا برهنه و خشک درآورده است. البته هنوز هم علت دقیق انتشار گسترده این پروانه آشکار نشده است، اما کارشناسان و صاحب‌نظران در گمانه‌زنی‌های خود بر احتمال ورود این آفت به همراه الوارهای خریداری شده از روسیه و اروپا دست می‌گذارند، که چندان قطعی نیست.
با این حال به نظر می‌رسد به‌رغم تاکید کارشناسان نسبت به مهار این حشره ویرانگر، داستان بی‌توجهی مسوولان به بحران‌های زیست‌محیطی در این باره نیز تکرار شود.
به طوری که بخش تحقیقات حمایت و حفاظت موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، طرح پژوهشی کلان و جامعی را برای مهار این آفت با اعتبار ۳۵۰میلیون تومان آماده کرده و به مسوولان اجرایی منابع طبیعی استان ارائه داده است، اما مسوولان اجرایی منابع طبیعی گیلان از نبود اعتبار سخن می‌گویند. با این حال این موضوع در هفته‌های گذشته به خطبه‌های نمازجمعه ماسال نیز کشیده شد و امام‌جمعه ماسال خواستار حل ریشه‌ای این بحران توسط مسوولان شده است. البته باید گفت، اعتبار مورد نیاز برای کنترل این آفت در مقایسه با خسارت‌های احتمالی انتشار آن رقم ناچیزی را به خود اختصاص خواهد داد. در شرایطی که قیمت یک درخت ۵۰ساله - از حیث اهمیت نقش آن در پالایش هوا- گاهی بیش از ۱۰۰هزار دلار برآورد می‌شود، با محاسبه‌ای سرانگشتی می‌توان به حجم خسارت‌های احتمالی و تقریبی عدم کنترل این آفت دست یافت به نحوی که اگر در هر هکتار جنگل حداقل ۱۰۰ اصله درخت نیز وجود داشته باشد با احتساب قیمت ۱۰۰هزار دلاری هر درخت، برای هر ۱۰ هکتار رقمی معادل ۱۰۰میلیون دلار خسارت برآورد می‌شود. بنابراین انتظار می‌رود مسوولان با اقداماتی در حوزه مدیریت بحران و در قالب طرح‌هایی اجرایی ضربتی و پژوهشی از بروز چنین خسارت‌های جبران‌ناپذیری جلوگیری کنند. از دیگر سو این پروانه غربیه در حالی جنگل‌های هیرکانی و زاگرس را به ورطه نابودی خواهد کشاند که چندی پیش معاون رییس‌جمهور و رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی خبر داده بود؛ بنابراین بی‌توجهی به این بحران، علاوه بر تخریب جنگل‌های میزبان، حذف نام ارزشمندترین بخش‌های جنگل کشور از فهرست آثار طبیعی جهانی را نیز به دنبال خواهد داشت.
اما ابراهیم صادقی، عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور در این باره می‌گوید، این آفت با تغذیه شدیدی که از برگ درختان می‌کند، سبب لخت شدن گیاه می‌شود. از همین رو است که در سال گذشته خسارت‌های شدیدی را به باغات میوه استان‌های گیلان و اردبیل تحمیل کرده است. البته او تاکید می‌کند، علاوه‌براین خسارت‌ها خسارت‌هایی نیز به صنعت پرورش کرم ابریشم وارد آورده است. به گفته صادقی، از آنجا که این آفت بیشتر حاشیه جنگل‌ها را دچار آسیب می‌کند، اکوتوریسم منطقه نیز در آینده‌ای نزدیک با بحران مواجه خواهد شد.
او در ادامه با اشاره به برنامه‌های کنترل این آفت می‌گوید، براساس اطلاعات موجود، برنامه‌ای مدیریتی را برای کنترل آفت تدوین کردیم و به همراه طرح‌های تحقیقاتی قرار است ظرف چند روز آینده برای مسوولان جهاد کشاورزی ارسال کنیم؛ که امیدواریم اعتبارات لازم را به این طرح اختصاص دهند ....
بانک ژن جنگل‌های دنیا در شمال ایران
اهمیت حفظ جنگل‌های شمال کشور وقتی پررنگ‌تر می‌شود که بدانیم بیش از ششصدهزار هکتار از این عرصه در شمار نادرترین پوشش‌های جنگلی جهان قرار می‌گیرد و حکم بانک ژن جنگل‌های دنیا را دارد.
جنگل‌ها به عنوان یکی از سامانه‌های حیات بخش زیست دارای پیوندهای ظریف و ابعاد پیچیده‌ای هستند. به نحوی که نمی‌توان تاثیرات آن را بر آب و هوا تنظیم اقلیم، هوای پاک، تنوع زیستی و امنیت غذایی فرآورده‌های چوبی و حتی دارویی انکار کرد.
برای مثال ارزش فرآورده‌های چوبی جنگل‌های جهان، طبق قیمت‌های سال ۱۹۸۵ تا ۸۰میلیارد دلار نیز برآورد می‌شود.
در نگاهی فراخ‌تر به این موضوع، جنگل‌های طبیعی جهان که جنگل‌های ایران هم ۱۲میلیون هکتار از آن را تشکیل می‌دهد با بیش از ۳میلیارد هکتار وسعت به عنوان محیط‌زیست انسان به شمار می‌آیند که در کنار خدمات دیگر تسهیلاتی با ارزش سالانه آن را تا ۳۳تریلیون دلار معادل ۵/۱۳۷درصد تولید ناخالص جهان در سال ۱۹۹۸ است را ارائه می‌دهد.
بنابراین با اهتمام ویژه برای حفظ مناطق جنگلی در کشور می‌توان نام ایران را نیز در کنار سایر کشورهای موفق در این عرصه جای داد.
