حاشیه ای بر موافقت ضمنی متکی و مخالفت صریح لاریجانی با گشایش دفتر حافظ منافع آمریکا در تهران

در همه کشورها از جمله ایران همواره در کنار «نگاه رسمی» به پدیده ها « نگاه غیر رسمی» هم بر امور اثر می گذارد. حتی گاهی قدرت و نفوذ حاملان نگاه غیر رسمی و تاثیر آنها بر فرجام کار از حاملان نگاه رسمی بیشتر است. در هفته های اخیر بحث تعامل ایران و امریکا موضوع دو اظهار نظر متفاوت از ناحیه وزیر امورخارجه به عنوان حامل نگاه رسمی و رئیس مجلس به عنوان حامل نگاه غیر رسمی به سیاست خارجی بوده است. طبق رویه سیاسی در ایران مواضع رسمی سیاست خارجی توسط دولت و از طریق وزارت امور خارجه اعلام می شود.اما این موضع رسمی همواره تابعی از برآیند قواست. چندی پیش یک مقام وزارت خارجه آمریکا پیشنهاد کرد که واشنگتن برای پیگیری مسائل خود با ایران در تهران دفتر حافظ منافع مستقر کند. علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی این پیشنهاد را را شایعه‌ای فریبکارانه دانست. لاریجانی در حاشیه کنگره جامعه اسلامی مهندسین در جمع خبرنگاران با بیان اینکه علاقه‌ای ندارد در مورد شایعات صحبت کند، آمریکایی‌ها را در گفته‌هایشان ثابت ندانست و گفت: «دو سال پیش دولت ایران اعلام کرد که آمریکا اجازه دهد که هواپیماهای حامل ایرانیان بتوانند مستقیما به آمریکا بروند، اگر آنها صادق بودند باید در این رابطه جواب می‌دادند.» اما محمدعلی حسینی سخنگوی وزارت خارجه ایران در گفت و گو با روزنامه آمریکایی لس‌آنجلس تایمز این پرسش را که نظرتان درباره احتمال ایجاد یک دفتر حفاظت از منافع آمریکا در تهران چیست، بدون پاسخ گذاشت. منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران نیز گامی پیشتر نهاد و پیشنهاد آمریکایی ها را قابل بررسی دانست. متکی که برای شرکت در اجلاس دوره ای شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد به نیویورک سفر کرده بود، در مصاحبه ای گفت درخواستی از آمریکا برای ایجاد دفتر حفاظت از منافع آن کشور در تهران دریافت نکرده اما چنین درخواستی قابل بررسی است.

موضوع راه‌اندازی دفتر حفاظت منافع آمریکا در ایران، اوایل تیر ماه در روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست مطرح شد که به نقل از یکی از مقامات آمریکایی اما بدون ذکر نام وی نوشته بود که دولت ایالات متحده اخیرا گشایش چنین دفتری را بررسی کرده و تصمیم خود را تا چند هفته دیگر اعلام خواهد کرد.

واشنگتن‌پست از منبع خود نقل کرده بود که هدف از گشایش دفتر حفاظت منافع آمریکا در تهران، فراهم آوردن امکان تماس مستقیم میان دولت ایالات متحده با مردم ایران است. ازسال ۱۳۵۸ که سفارت امریکا در تهران بسته شد ، سفارت سوئیس در تهران عهده‌دار نقش حافظ منافع آمریکا در ایران است.در آمریکا نیز، سفارت پاکستان نقش حافظ منافع جمهوری اسلامی ایران را ایفا می‌کند.

نگاه متفاوت رئیس مجلس و وزیر امور خارجه به بخث گشایش دفتر حافظ منافع آمریکا در تهران اگر تصادفی و مقطعی نبوده باشد- که بعید است اینگونه باشد- از فعال شدن گسل قوای مجریه و مقننه در دوران پس از تشکیل مجلس هشتم خبر می دهد.سران این دو قوه یک بار دیگر هم در زمینه سیاست خارجی به اختلاف رسیدند و لاریجانی ناچار به ترک منصب دبیری شورای امنیت ملی شد.تفاوت این دو دوره اختلاف نظر در این است که بار اول لاریجانی منصوب احمدی نژاد بود اما این بار منتخب مردم است و این موقعیت ، جای پای او را چنان محکم کرده است که بر سیاست خارجی ایران تاثیر بیشتری بگذارد- مگر اینکه مقاله اخیر علی اکبر ولایتی در روزنامه های اروپایی نشانه ای از آغاز تغییزی بزرگ در سیاست خارجی ایران باشد که بتواند بر اختلافات لاریجانی و احمدی نژاد سایه بیندازد.