شعار جنگ برای پیروزی بر رقیب

[ محمد عاملی ]
ایران به آوردگاه نامزدهای جمهوریخواه و دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تبدیل شده است

پیش از همه یوشکا فیشر داستان کهنه شده جنگ را دوباره سرزبان‌ها انداخت. وزیر خارجه سابق آلمان در مقاله‌ای پیش‌بینی کرد که اسرائیل در آینده نزدیک قصد دارد به بهانه برنامه هسته‌ای ایران به این کشور حمله کند. فیشر در مقاله‌ای در روزنامه انگلیسی زبان دیلی استار لبنان نوشت: خاورمیانه به سمت یک رویارویی بزرگ در سال ۲۰۰۸ حرکت می‌کند.
به اعتقاد فیشر، دشمنان آمریکا متحد شده‌اند و ایران که به ادعای بوش عضو محور شرارت بود، در منطقه فرمانروایی می‌کند. فیشر اشاره می‌کند که تهران مستقلا و بدون فرصت‌هایی که آمریکا در اختیارش گذاشته، نمی‌توانست حداقل در این فرصت کم، به چنین مواضع محکمی دست یابد. وی تاکید می‌کند که مقابله صریح ایران و اسرائیل به جنگی علنی به خاطر حاکمیت بر منطقه مبدل می‌شود. در نتیجه اتحادهایی میان ایران، سوریه، حزب‌ا...، حماس و شیعیان عراقی که از سوی آمریکا نیز حمایت می‌شوند و از سوی دیگر میان اسرائیل، عربستان سعودی، کشورهای عربی که اکثر قریب به اتفاق مردم آنها را سنی‌ها تشکیل می‌دهند، به وجود خواهد آمد.
پس از این مقاله فیشر مورد توجه قرار گرفت و در مصاحبه با یک شبکه رادیویی گفت: ایران اصلی‌ترین موضوع در اسرائیل به شمار می‌آید؛ چرا که اسرائیلی‌ها با نگرانی شدید شاهد جنگ نیابتی ایران در شمال کشورشان یعنی در لبنان و در منطقه غزه هستند. وی همچنین عدم پیشرفت دیپلماتیک در حل مناقشه هسته‌ای، ادامه اظهارات ضداسرائیلی رییس جمهور ایران و نزدیک شدن به پایان دوره ریاست جمهوری جورج بوش را سه فاکتور موثر در این زمینه عنوان کرد.
این اولین باری نبود که گمانه‌زنی درباره احتمال حمله نظامی به ایران مطرح می‌شد. قریب به شش ماه پیش نیز رسانه‌های غربی از تلاش‌‌های پنهانی جناح جنگ‌طلب هیات حاکمه ایالات متحده برای سوق دادن کاخ سفید در آخرین سال ریاست جمهوری جورج بوش به سمت درگیری نظامی‌ با ایران و مقاومت جناح حامی دیپلماسی در مقابل این ایده خبر می‌دادند. سیمور هرش، روزنامه‌نگاری که به مهارت در به دست آوردن به اطلاعات پشت پرده در آمریکا شهره است، حتی در مقاله‌ای مدعی شد که به جزییات نقشه حمله به ایران دست یافته است. دراین بین حتی شخص بوش نیز بر این هیمه دمید و از جنگ جهانی سوم سخن گفت. زمانی که پروپاگاندای جنگ به اوج خود رسید، ناگهان آبی بر آتش ریخته شد؛ آنگاه که برخی مفاد گزارش سازمان‌های جاسوسی آمریکا (موسوم به NIE) درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران در اختیار افکار عمومی قرار گرفت. انتشار این گزارش رسوایی تلخی را برای کاخ سفید به ارمغان آورد؛ چراکه آشکار شد زمانی ‌که مقام‌های آمریکایی، احتمال استفاده از هر گزینه‌‌ای حتی اقدام نظامی را مطرح می‌کردند و بوش با استفاده از واژه «جنگ جهانی» تلاش کرده بود بر موج ایران ‌هراسی دامن زند، همه گزارش NIE را که تصریح می‌کرد ایران از سال ۲۰۰۳ هیچ‌گونه فعالیت هسته‌ای نظامی را دنبال نکرده است، در اختیار داشته‌اند. شوک ناشی از انتشار این گزارش ناگهان همه گمانه‌زنی‌ها، تحلیل‌ها و خبرها را درباره جنگی قریب‌الوقوع، به محاق فراموشی فرو برد.
این بار اما تحلیل غیرمنتظره فیشر آلمانی، قرینه‌ای خبری را نیز در پی داشت. شائول موفاز، معاون نخست وزیر و وزیر حمل و نقل اسرائیل گفت که اگر ایران برنامه اتمی‌اش را متوقف نکند، حمله اسرائیل به آن کشور اجتناب ناپذیر خواهد بود. موفاز که متولد ایران است در گفت‌وگو با روزنامه یدیعوت آهارنوت، چاپ اسرائیل اظهار نظر عجیب خود را مطرح کرد. موفاز که زمانی رییس ستاد مشترک ارتش و وزیر دفاع بود، در گفت‌وگو با روزنامه اسرائیلی نتیجه‌گیری کرده بود که تحریم‌های بین‌المللی در مهار بلندپروازی‌های اتمی ایران ناموفق بوده است. وی گفت: اگر ایران برنامه اتمی خود را ادامه دهد، ما به این کشور حمله خواهیم کرد. تحریم‌ها موثر نیست. چاره‌ای جز حمله به ایران برای متوقف کردن برنامه اتمی‌اش وجود ندارد. موفاز در گفت‌وگو با روزنامه یدیعوت آهرونوت همچنین ادعا کرد که آمریکا از حمله اسرائیل به ایران حمایت می‌کند.
پس از اظهارات معاون اولمرت، تحلیلگران اسرائیلی عنوان کردند که ممکن است پس از انتخابات ماه نوامبر آمریکا و پیش از سوگند یاد کردن رییس جمهور جدید در ماه ژانویه، حمله‌ای از سوی اسرائیل یا آمریکا با رضایت تلویحی رییس جمهور جدید ایالات متحده صورت گیرد. به‌زعم آنان اگر رقیب جمهوریخواه سناتور اوباما، یعنی جان مک کین، رییس جمهور آینده باشد، این کار آسان‌تر خواهد بود.
با این وجود پس از ادعاهای موفاز، سخنگوی کاخ سفید از اظهار نظر درباره اظهارات وی خودداری کرد و موضع قبلی آمریکا را دایر بر تلاش دیپلماتیک به منظور متوقف کردن برنامه اتمی ایران، یادآور شد.
دانا پرینو گفت: درک می‌کنیم که اسرائیل خیلی نگران آینده و امنیت خود است؛ اما ما در تلاشیم این مساله را به صورت دیپلماتیک حل کنیم. استنزل، دیگر سخنگوی کاخ سفید نیز چند ساعت بعد در پاسخ به سوالی درباره اظهارات موفاز گفت: من درباره فرضیات صحبت نخواهم کرد. فکر می‌کنم ما در هفته‌ها و ماه‌های اخیر درباره رویکردمان در قبال ایران با صراحت صحبت کرده‌ایم.
پس از آن مقامات دفاعی اسرائیل نیز از شائول موفاز به دلیل این که گفته بود امکان دارد حمله اسرائیل به ایران اجتناب ناپذیر شود، انتقاد کردند. دفتر نخست وزیر اسرائیل نیز موضع خود را از موفاز جدا اعلام کرد و آن را شخصی دانست.
رییس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در واکنش به تهدید موفاز مبنی بر حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران گفت: اکنون در یک نقطه عطف تاریخی قرار گرفته‌ایم و حمله نظامی یک جانبه معاهده بین‌المللی بین کشورها را تضعیف می‌کند. محمد البرادعی گفت: حمله به کشوری به ظن اینکه آنها در آینده قابلیت ساخت بمب هسته‌ای پیدا می‌کنند، اوضاع را بدتر می‌کند. البرادعی به عنوان مثال حمله رژیم صهیونیستی به تاسیسات هسته‌ای سوریه در پاییز گذشته را یادآور شد و گفت: اقدام نظامی یک جانبه فقط باعث وخیم تر شدن اوضاع می‌شود و پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای را تضعیف می‌کند.
در پی تهدید آشکار حمله به ایران از سوی وزیر کابینه رژیم صهیونیستی، نماینده ایران در سازمان ملل خواستار محکومیت این سخنان از سوی این سازمان بین‌المللی شد. محمد خزاعی در نامه‌ای از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواست تهدید اسرائیل علیه کشورش را محکوم کند. خزاعی در نامه‌ خود خطاب به بان‌کی‌مون، دبیرکل سازمان ملل متحد نوشت: چنین تهدید خطرناکی علیه یک کشور مستقل و یک عضو سازمان ملل از موارد آشکار نقض قوانین بین‌المللی است و با بنیادی‌ترین اصول منشور سازمان ملل تغایر دارد و بنابراین نیازمند واکنشی قاطعانه و روشن از طرف سازمان ملل به ویژه شورای امنیت است.
مرور اخبار و موضع‌گیری‌های پس از اظهارات موفاز سوالی جدی را درباره انگیزه وی از طرح این ادعا ایجاد می‌کند؛ خاصه آنکه دولت تل‌آویو و حامی آن واشنگتن از موضع وی دوری جستند. از سوی دیگر پیش آگهی دادن از یک حمله نظامی آن هم از سوی شخصی که سابقه نظامی دارد، چندان معقول به نظر نمی‌رسد.
به اعتقاد برخی تحلیلگران، همزمانی این موضعگیری با تلاش موفاز برای جانشینی ایهود اولمرت به عنوان رهبر حزب کدیما بی ارتباط نیست و در واقع طرح موضوع جنگ تنها یک بازی سیاسی در نبرد قدرت در اسرائیل قلمداد می‌شود.
ماتان ویلنای، معاون وزارت دفاع اسرائیل به صراحت در این باره سخن گفته و موفاز را متهم کرد که از یک مساله مهم استراتژیک برای منافع شخصی خود بهره‌برداری کرده است. ویلنای گفته است که شائول موفاز سعی می‌کند موقعیت خود به صورت جانشین احتمالی ایهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل و رهبر حزب کادیما، را مستحکم تر کند.در پی اتهامات فسادی که به آقای اولمرت وارد شده احتمال استعفای وی در صورت محکومیت، مطرح شده است.
اظهارات موفاز اما تنها نمونه توسل به مواضع جنگ‌طلبانه برای پیشبرد مقاصد سیاسی طی روزهای اخیر نبود و جالب آنکه گویا تمسک جستن به این حربه تنها در محافل صهیونیستی کاربرد دارد.
باراک اوباما، کاندیدای ریاست جمهوری آمریکا که بیش از دیگر رقبای خود بر اولویت راهکارهای دیپلماتیک تاکید کرده و حتی گفته است در صورت انتخاب شدن به عنوان رییس جمهور آمریکا با دشمنان این کشور نیز به مذاکره می‌نشیند، در نشست آیپک اعلام کرد که برای دفاع از اسرائیل در مقابل ایران، از هر امکانی استفاده خواهد کرد. اوباما در حالی این اظهارات را ایراد می‌کرد که با غلبه بر هیلاری کلینتون، سناتور جان مک‌کین را که موضعی به شدت ضد ایرانی دارد، تنها رقیب خود در ماراتون تصاحب کاخ سفید می‌بیند.
باراک اوباما در اولین سخنرانی خود پس از مطمئن شدن از انتخاب به عنوان نامزد حزب دموکرات، در آیپک، لابی صهیونیست‌های آمریکا حضور یافت و با سخنانی تند و تیز که تشویق صهیونیست‌ها را به همراه داشت، به آنان قول داد که هرچه در توان دارد، برای منزوی کردن ایران به کار خواهد بست.
اوباما آمده بود تا به بزرگترین سازمان اسرائیلی فعال در آمریکا که «بزرگترین لابی اسرائیلی» در این کشور به شمار می‌رود، اعلام کند که برای حفاظت از امنیت اسرائیل، همه گزینه‌ها و از جمله گزینه نظامی را بر روی میز دارد.
باراک اوباما به شکل کاملا صریح و روشن اعلام کرد که برتری نظامی اسرائیل در منطقه خاورمیانه با هدف حفظ امنیت اسرائیل باید ادامه یابد. وی بزرگترین خطر برای امنیت اسرائیل را ایران برشمرد و از تریبون سازمان آیپک تهدیداتی پیاپی علیه ایران فرستاد.
این مواضع بسیار تند اوباما در حالی علیه ایران اتخاذ شد که یک روز پیش از او مک کین نیز در برابر رهبران آیپک مواضعی مشابه علیه ایران اتخاذ کرده بود. اوباما در عین حال تاکید کرد، به عنوان رییس‌جمهور آمریکا اولین گام را برای مذاکره با رهبران ایران برخواهد داشت تا کاری را که اروپا هم نتوانسته، عملی کند.
هیلاری کلینتون نیز پس از سخنرانی اوباما گفت که باراک اوباما دوست خوبی برای اسرائیل خواهد بود. وی که خواهان تصدی مقام معاونت رییس جمهور آمریکا در صورت پیروزی اوباما شده است، در جمع شرکت‌کنندگان در کمیته امور عمومی آمریکا اسرائیل، آیپک افزود: می‌دانم که باراک اوباما دوست خوب اسرائیل خواهد بود. هیلاری کلینتون که پس از سخنرانی اوباما سخن می‌گفت افزود می‌دانم که سناتور اوباما آنچه را که به امنیت اسرائیل مربوط می‌شود درک می‌کند.
اظهارات نامزد نهایی حزب دموکرات‌ ریاست‌جمهوری آمریکا درباره ایران با واکنش‌هایی مختلف روبه‌رو شد. گروهی اظهارات وی را نوعی تلاش او برای جمع‌آوری رای و بهره‌مندی از حمایت مالی توصیف کرده‌اند.
عبدالباری اطوان، سردبیر روزنامه القدس العربی در مصاحبه ای با خبر شبکه دو تلویزیون انگلیس، ضمن انتقاد از اظهارات باراک اوباما که در جمع یهودیان آمریکا بیان کرده بود گفت: باراک اوباما که پیشتر در باره مذاکره با ایران حرف می‌زد، در آن جمع به روش دیگری حرف زد و قصدش این بود که خود را فردی سختگیر نشان دهد.
منزیس کمپبل رهبر سابق حزب لیبرال دموکرات انگلیس نیز گفت: باید به این مساله توجه داشت که سخنان نامزدهای ریاست جمهوری از زمان نامزد شدن تا زمانی که نامزد انتخاباتی می‌شوند و همچنین تا زمانی که به کاخ سفید راه پیدا می‌کنند مدام تغییر پیدا می‌کند و هر زمان متفاوت می‌شود و نمونه آن را در صحبت‌های باراک اوباما در اجلاس آیپک که با توجه به حاضرین آن طبعا به روش دیگری بیان شد، شاهد بودیم که البته علاوه بر جمع‌آوری رای می‌تواند از نظر جذب کمک‌های مالی نیز تاثیر داشته باشد. بنابراین بین آنچه که گفته می‌شود و آنچه که واقعیت دارد، تفاوت وجود دارد. منزیس کمپبل افزود: باراک اوباما پیشتر از مذاکره با ایران صحبت می‌کرد، اما در اظهاراتش در این اجلاس این جمله را تکرار کرد و گفت که از هر چه که در توان دارد برای متوقف کردن ایران استفاده خواهد کرد و بر لزوم باقی ماندن بیت‌المقدس به عنوان پایتخت اسرائیل تاکید کرد که البته من فکر نمی‌کنم این مساله در فلسطین مورد استقبال قرار گیرد و محمود عباس با آن موافقت کند.
غیث ارمنازی، نماینده سابق اتحادیه عرب در باره اظهارات باراک اوباما در اجلاس ایپک گفت: چنین روشی به صورت یک سنت است و تمامی نامزدهای آمریکایی در انتخابات پیشین نیز به این روش عمل کرده‌اند و همه آنها این گونه رفتار می‌کنند و به عبارتی به مانند این است که همه نامزدهای انتخاباتی آمریکا از روی یک نوشته مشخص عمل می‌کنند و این سیاست آمریکا است. وی افزود: در باره اظهارات باراک اوباما باید بگویم که اظهارات وی اگر موجب شوک نشده باشد موجب ناامیدی شده است. اما جیمز روبین دستیار وزیر خارجه آمریکا در دوران ریاست جمهور بیل کلینتون در پاسخ گفت: من از صحبت‌های تحلیلگران شما متعجب شده‌ام؛ زیرا در حرف‌های باراک اوباما هیچ حرف تازه‌ای وجود نداشت و هیچ تحول تازه‌ای صورت نگرفته است و باراک اوباما پیشتر هم همین سیاست‌ها را بیان کرده بود. جیمز روبین گفت: احزاب دموکرات و جمهوریخواه همواره همین سیاست‌ها را در باره ایران اتخاذ کرده‌اند و هیچ نکته تازه ای در صحبت‌های باراک اوباما وجود نداشت. روبین افزود: باراک اوباما ماه‌های متمادی است که این مساله را تکرار کرده است که باید برنامه هسته‌ای ایران متوقف شود و شاید افراد به این حرف‌هایی که زده شده است گوش نکرده‌اند.
منزیس کمپبل، رهبر سابق حزب لیبرال دموکرات انگلیس در واکنش به اظهارات جیمز روبین گفت: اما باراک اوباما پیشتر در زمانی که از ایران صحبت می‌کرد، از مذاکره صحبت به میان می‌آورد؛ اما این بار به تکرار این حرف را بیان کرد که از هر آنچه که در قدرت دارد در مقابل ایران استفاده خواهد کرد.
از سوی دیگر رییس بخش خاورمیانه در موسسه مطالعات امور بین‌الملل در لندن (چتم‌هاوس) گفت که اظهارات اخیر باراک اوباما نامزد دموکرات‌ها درباره ایران تلاشی در جهان اطمینان دادن به رای‌دهندگان یهودی بود. کلر اسپنسر افزود: باید در ارتباط با اظهارات باراک اوباما به این نکته توجه کنیم که باراک اوباما در ایپک سخنرانی می‌کرد که یک لابی یهودی حامی اسرائیل است.
کلر اسپنسر در اظهار نظر در باره این که گفته می‌شود اوباما برای جلب رای و حمایت مالی یهودیان آمریکا، اینگونه حرف زده، گفت: جامعه یهودیان در آمریکا در واقع جامعه‌ای است که از گوناگونی بسیاری برخوردار است و هر جامعه یهودی بسته به این که در کجا قرار دارد و چه پیشینه‌ای دارد متفاوت است و در آمریکا یک نقطه نظر متحد یهودی وجود ندارد، اما من فکر می‌کنم که جمعیت یهودی در ایالت فلوریدا می‌تواند یک نگرانی خاص به شمار رود زیرا از انتخابات قبلی که در آنجا برگزار شده این را فهمیده‌ایم که به علت وجود آرای افرادی که در این ایالت به حزب خاصی تعلق ندارند، آرای آنها در نهایت می‌تواند بر روی نتایج مجموع آرا تاثیر بگذارد.
واکنش ایران اما به اظهارات اوباما ساده و روشن بود و وزارت خارجه جمهوری اسلامی اظهارات وی را «غیرواقع بینانه» و «فرصت طلبانه» توصیف کرد. مقام‌های ایرانی همواره دقت کرده‌اند به هیچ نامزد خاصی در انتخابات آمریکا تمایل نشان ندهند، با این حال آنها گاه با عباراتی که حاکی از برداشت مثبت آنها از اوباما است سخن گفته‌اند. محمود احمدی نژاد، رییس جمهور ایران یک بار اظهار نظر کرده بود که فکر نمی‌کنم اجازه دهند که اوباما رییس جمهور شود. علی اکبر ولایتی، مشاور امور بین‌الملل مقام معظم رهبری نیز گفته بود: از دیدگاه ایران تفاوتی بین دو حزب دموکرات و جمهوریخواه آمریکا وجود ندارد؛ اما واقعیت این است که آقای باراک اوباما، نامزد حزب دموکرات آمریکا در این انتخابات، سیاست‌های منعطف تری نسبت به مسائل جهانی اتخاذ کرده است. اما پس از سخنرانی اوباما، سخنگوی وزارت خارجه ایران در بیانیه‌ای وی را به «فرصت طلبی» و «توهم زدگی» متهم کرد.محمد علی حسینی بی آنکه نامی از سناتور اوباما ببرد، ارزیابی وی از برنامه اتمی ایران و نقش آن در خاور میانه را «کاملا یکسویه و غیرواقعی» خواند که «با حقایق مربوط به ماهیت صلح آمیز برنامه هسته‌ای ایران مغایرت آشکار دارد و غیر قابل قبول است.» وی با ابراز تاسف از «این گونه نگرش‌های فرصت طلبانه، بیان این مسایل را ناشی از القائات صهیونیستی و توهم زدگی این نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا» عنوان کرد.