پاییز شالیزار در میانه بهار

[ مسعودرضا طاهری ]
بررسی نرخ رشد انواع ارزها و سکه‌های بهار آزادی طی یک ماه منتهی به نیمه خرداد ماه امسال آنچنان که از مقایسه قیمت‌های ماهانه برمی‌آید، از پیشتازی سکه‌های بهار آزادی و برخی ارزهای غیر عمده در میزان بازدهی حکایت دارد.

به عبارت بهتر سرمایه‌گذاری در انواع سکه بهاری آزادی در ماه گذشته نیز به مراتب بیش از فعالیت در بازار ارز سودآوری داشته است.
طی یک ماه گذشته با وجود تداوم کنترل بانک مرکزی و نرخ انواع سکه بهار آزادی از طریق افزایش عرضه در برخی شعب بانک‌ها، هر قطعه سکه بهار آزادی ۱۸/۴درصد رشد قیمت داشته است. در این بازار نیم سکه ۶۵/۴درصد و ربع سکه ۷۷/۳درصد بر قیمت‌های خود افزوده‌اند. نرخ سکه طرح قدیم نیز با ۳۴/۲درصد رشد از نرخ ۲۳۵هزار تومان تا حد ۲۴۰هزار تومان افزایش یافت. سکه بهار طی یک ماه گذشته از نرخ ۲۰۳هزار تومان تا حد ۲۱۱۵۰۰ تومان افزایش قیمت داشته است. نیم سکه و ربع سکه با نرخ ۱۰۲هزار تومان و ۵۳هزار تومان به ترتیب به نرخ‌های ۱۰۶۷۵۰ تومان و ۵۵هزار تومان به مشتریان عرضه شدند. نرخ هر مثقال طلای ۱۷ عیار (آب شده) نیز ۹/۲درصد رشد قیمت یافت که در مقایسه با نرخ رشد ۶۰/۱درصدی هر اونس طلا برای فروش آنی در بازارهای بین‌المللی از رشد قابل قبولی برخوردار بوده است.
البته در هفته اول خرداد بهای هر اونس طلا تا حد ۹۲۵ تا ۹۲۰ دلار نیز بالا رفته بود که نرخ رشد تقریبا ۲۰ روزه آن را باید در حدود ۳۲/۶درصد برآورد کرد که همزمان نرخ رشد سکه بهار آزادی تقریبا ۴۳/۴درصد بوده است که نشان از عدم تقاضای کافی در بازار از یک سو و کنترل قیمت بازار از سوی بانک مرکزی بوده است. سررسید شدن برخی از اوراق مشارکت و تزریق نقدینگی جدید به بازار طی ماه‌های آینده و خروج برخی دیگر از جریانات نقدینگی از دایره سپرده‌گذاری‌های قرض‌الحسنه بانک‌ها و شدت یافتن فصل مراسم‌های عروسی قطعا بازار سکه را داغ خواهد کرد که البته در صورت افزایش قیمت‌های جهانی احتمال کاهش تقاضا بیشتر است.
در مقابل بازار ارز طی یک ماه گذشته عمدتا با افت یا کندی نرخ رشد همراه بوده است. هر یورو با نرخ فروش ۱۴۳۷ تومان به سطح ۱۴۵۱ تومان افزایش یافته که تنها ۹/۰درصد رشد را ثبت کرده است. البته در ۱۲ خرداد این نرخ تا حد ۱۴۶۰ تومان نیز بالا رفت که در این صورت ۶/۱درصد رشد را در کارنامه فروش خود ثبت کرده است.
دلار آمریکا و پوند انگلیس نیز طی یک ماه گذشته به ترتیب با ۷۴/۰درصد و ۲۷/۰درصد افت ارزش مواجه بوده‌اند. ین ژاپن در این مدت تنها ۲۲/۰درصد رشد داشت و دلار کانادا که همواره با افزایش قیمت کالاها رو به فزونی داشته است تنها ۹۳/۱درصد افزایش نرخ را تجربه کرده است. لیر ترکیه از نرخ ۷۴۰هزار تومان تا حد ۷۵۶هزار تومان بالا آمد که نشان از نرخ ۱۶/۲درصدی دارد. طی یک ماه گذشته انتشار اخبار احتمال ثابت گذاشتن نرخ بهره در بانک مرکزی اروپا در حد ۴درصد با وجود احتمال کاهش بیشتر نرخ بهره دلار پیش‌بینی افزایش تورم در کمیسیون اروپا و اتخاذ سیاست‌های ضد تورمی در این قاره از جمله افزایش نرخ برابری یورو در مقابل دلار بوده است.
در سومین هفته از اردیبهشت ماه بهای نفت به محدوده ۱۲۰ دلار صعود کرد. طلا نیز با ۱۵ دلار افزایش تا حد ۸۸۰ دلار رشد کرد. از جمله مسائل مطرح شده در بازار سکه و طلا رونق یافتن سکه‌های غیر بهار آزادی یک گرمی و نیم‌گرمی با ضرب سرباز هخامنشی و با اسامی پرنیان، سکه‌های الیزابت و غیره بوده است. این سکه‌ها اگرچه قدرت خرید جدیدی در محدوده ۱۲ تا ۱۵هزار تومان برای خریداران فراهم ساخته است اما عدم امکان نظارت کافی در مورد عیار این گونه سکه‌ها چالش‌برانگیز بوده است. سکه‌های بهار آزادی که توسط بانک مرکزی ضرب می‌شوند از شمش‌های ۲۲ یا ۲۴ عیار استاندارد تهیه می‌شوند اما سکه‌های غیربهار آزادی عیار ۱۸ دارند.
انتشار آمار شاخص‌های جدید بازار مسکن در آمریکا نیز که در ۱۷ سال گذشته بیشترین افت را داشته و نگرانی عمیق‌تری را در بازارهای ارزی به ویژه در تقابل یورو و دلار پدید آورد و برابری یورو را به ۵۴۷۵/۱دلار رساند. رشد ۲/۸درصدی شاخص منازل تازه‌ساز در آمریکا از جمله دیگر علائمی بود که در پایان اردیبهشت ماه احتمال فروکش کردن بحران مسکن آمریکا را نوید می‌داد و رشد دلار را در مقابل یورو در پی داشت همزمان مخالفت عربستان با افزایش تولید اوپک بهای نفت را تا ۱۲۷دلار بالا برد که بالقوه موجب کاهش ارزش دلار و رشد بهای طلا تا حد ۹۰۲دلار شد. شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان ماه آوریل آمریکا پایین‌ترین حد ۲۸ ساله خود عنوان شد. دلار افت تا حد ۵۶۲۷/۱ به ازای هر یورو را دوباره تجربه کرد و نرخ طلا تا حد ۹۱۱دلار بالا رفت. صعود و رکودزنی نفت تا حد ۱۳۵دلار قیمت طلا را تا ۹۲۵دلار نیز کشاند.
در پایان دهه اول خرداد بهای نفت رو به کاهش نهاد و به حد ۱۲۷دلار رسید و قیمت طلا نیز به شدت تا حد ۸۷۵ دلار سقوط کرد و روز بعد بلافاصله به دلیل ضعف بیشتر دلار تا حد ۸۸۷دلار رشد کرد. فعالیت سفته‌بازانه در بازار ارز و طلا در کشور به حالت عادی اندکی بیش از نرخ تورم بازدهی دارد و در واقع حفظ قدرت خرید حداقل مزیت فعالیت در این حوزه است. البته با وجود کنترل دولت بر این بخش همواره سایه‌ای از بی‌اعتمادی به این بازار و ترغیب به روانه‌کردن نقدینگی‌های جاری به سایر بخش‌های پربازده از جمله مسکن وجود دارد. البته تا زمانی که بازار پول کشور از بابت نرخ سود بانکی و عدم لحاظ کردن نرخ بهره در تعیین این نرخ بلاتکلیف بماند و سایر بازارهای غیرمتشکل نیز عرصه‌ای برای نقدینگی‌های سرگردان در غیاب یک بازار سرمایه جذاب فراهم نیاورند باید انتظار حرکت خزنده و بعدها ویرانگر نقدینگی به بازارهای غیرقابل پیش‌بینی از جمله برنج، پودر شوینده و سایر ارزاق عمومی را نیز داشته باشیم.