روزهای تلخ سیمانی

کاظم برآبادی- خبرهای حاشیه‌ای بازار سیمان همیشه بیشترین تاثیر را بر روی نرخ این محصول می‌گذارد. سیمان پرکاربردترین مصالح ساختمانی کشور در عرصه مسکونی‌سازی و پروژه‌های عمرانی بوده که به گفته کارشناسانش بیش از همه در آتش بی‌مهری دولت سوخته است. این کالا که در سبد حمایتی دولت قرار دارد هر روز به قیمتی به دست مشتریان می رسد و به گفته یکی از فروشندگان مصالح فروشی بنی‌هاشم: «قیمتش هر دو ساعت یک بار تغییر می‌کند». اگر برای خرید این مصالح با دست‌اندرکاران فروش آن تماس بگیرید، محال است که قیمت رندی بشنوید. همه از حدود قیمت حرف می‌زنند و اعلام قیمت نهایی را می‌سپارند برای وقتی که سیمان بارگیری شد. بنابر گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، رانت‌خواری در عرصه توزیع سیمان چنان جاذبه و سود فراوانی دارد که در حال حاضر هزاران نفر برای دریافت جواز عاملیت سیمان یا جواز تاسیس صنایع سیمان‌بر از جمله بتن‌سازی و قطعات بتنی در صف انتظار ایستاده‌اند تا از سازمان‌های بازرگانی استان‌ها مجوز و سهمیه سیمان دریافت کنند و هر مجوز عامل سیمان نیز در مراکز استان‌ها حداقل یک‌میلیارد ریال و در شهرستان‌های کوچک و بخش‌ها و روستاها حدود ۵۰۰‌میلیون ریال خرید و فروش می‌شود.

سبدی که حمایت نمی‌کند!

رسانه‌های مختلف هرکدام به نوعی به بازار ناهماهنگ سیمان اشاره کرده اند، حتی در این زمینه شبکه اول برنامه‌ای مستند ساخت که به پشت پرده‌های تجارت سیاه سیمان اشاره می‌کرد؛ اما واقعا این همه حاشیه برای مصالحی که در کشور ما بیشترین سهم تاثیرگذاری را داشته و از طرفی ارقام میزان تولیدش هم بالا است برای چه به وجود آمده است؟

پاسخ تمامی این سوالات در حمایتی بودن سیمان نهفته است. برخی از اقلام مصرفی هستند که توسط دولت و به دست وزارت بازرگانی قیمت‌گذاری می‌شوند و به اصطلاح در سبد حمایتی دولت قرار دارند و سیمان نیز در همین سبد است. سال‌ها است که تلاش‌هایی برای بیرون آوردن سیمان از سبد حمایتی دولت صورت گرفته و تا همین چند روز پیش نیز امیدهایی در این زمینه وجود داشت. این امیدها حتی بر روی بورس نیز تاثیرگذار بود به طوری که شایعه خروج سیمان از سبد حمایتی دولت، سهامداران را وسوسه کرده بود برای اضافه کردن سهم شرکت‌های سیمانی به سبد دارایی‌هایشان، باز هم در صف خرید بایستند؛ اما بالاخره پس از گذشت چندین روز از آغاز شایعات، مسوولان به صرافت اظهارنظر افتادند و تازه آن موقع بود که معلوم شد نه تنها وزیر صنایع خبری از داستان آزاد‌سازی‌ قیمت سیمان ندارد، بلکه به قول معاون وزیر بازرگانی «به این زودی‌ها چشم صنعت سیمان به خروج از سبد حمایتی دولت روشن نخواهد شد.» با این حساب دولت فعلا قیمت سیمان را گران کرده است و قرار است تا زمانی که تعادلی بین عرضه و تقاضای سیمان به‌وجود نیاید سیمان در سبد بماند. در این زمینه نصر‌ا... برزنی عضو هیات‌مدیره شرکت بورس می‌گوید: «قرار است در حال حاضر و در مرحله اول قیمت سیمان ۱۱‌هزار تومان به ازای هر تن افزایش یابد. در مرحله بعدی هم این محصول به‌صورت کامل از سبد حمایتی دولت حذف خواهد شد.»

سیمان؛ گران و کم یاب!

با همه این حرف‌ها رشد بالای قیمت ملک در کشور از یک طرف و بالا بودن سطح پروژه‌های عمرانی از طرف دیگر قیمت مصالح را در سال کنونی نیز با افزایش همراه کرده است. محمد جعفر منتظری، رییس اتحادیه صنف فروشندگان مصالح ساختمانی تهران، در این باره به خبرنگار بازارنامه می‌گوید:«قیمت مصالح ساختمانی در مقایسه با سال ۸۶ از رشد بسیار بالایی برخوردار بوده؛ اما سیمان در این میان کمی متعادل‌تر است به طوری که اگر یک تن سیمان با نرخ دولتی بین ۴۵‌هزار تا ۵۰‌هزار تومان باشد، در بازار آزاد با قیمتی بین ۱۰۰ تا ۱۱۵‌هزار تومان خرید و فروش می‌شود.» وی در همین مصاحبه شایعه گرانی سیمان در شهرستان‌ها را رد می‌کند، اما این در حالی است که در بعضی از شهرهای دور افتاده کشور مانند زابل، نطنز و ایلام، زمزمه سیمان ۱۵۰‌هزار تومانی در هر تن نیز شنیده می‌شود که به نظر می‌رسد واگذاری توزیع سیمان به فرمانداری‌ها در این مساله بی‌تاثیر نبوده است.