واکاوی گوشه‌هایی از فعالیت موسسه امیرکبیر

انتشارات امیرکبیر زیست بومی فرهنگی بود که برخی از آثار منتشره در آن در زمره سرمایه‌های ملی به شمار می روند که متاسفانه به دلیل سوء‌مدیریت بسیاری از آنها یا منتشر نشدند و یا به دلیل بی دانشی مدیران وقت به نوعی تلف شدند. دو نمونه از این کتاب‌ها که هر کدام در این موسسه به سرنوشتی تاسف بار دچار شدند، فرهنگ دکتر معین و فرهنگ انگلیسی، فارسی آریانپور است. فرهنگ فارسی دکتر معین حاصل سال‌ها تلاش (بیش از یک دهه) عبدالرحیم جعفری، دکتر معین و در نهایت دستیارشان، دکتر جعفر شهیدی بود که قرار بود هر از چند سال، نو شود و لغات و عبارات تازه ای به آن اضافه شوند. اما هر دوی این آثار هنگامی که مدیریت امیرکبیر به دست سازمان تبلیغات افتاد پخته‌خوارانه تنها چاپ می‌شدند و هیچ مدیری به این صرافت نیفتاد که باید کتاب‌ها را روزآمد کند. تا این که ویراست تازه و نو شده کتاب آریانپور توسط دکتر منوچهر آریانپور (فرزند مولف و دستیارش در تالیف کتاب اصلی) به انتشارات جهان رایانه سپرده شد. دست اندرکاران امیرکبیر بعد از انتشار آن فرهنگ تازه فهمیدند که چه سرمایه ای داشتند و چه کاری باید می‌کردند که نکردند . پس به دادگاه شکایت کردند، اما این بار دادگاه به نفع آقای آریانپور و شرکت جهان رایانه رای داد تا سرمایه‌ای هنگفت،‌ مفت از کف آنان به در رود. اگر چه شهرت امیرکبیر سبب شده است همچنان آن فرهنگ سی سال قبل تجدید چاپ شده و به فروش برود اما فروش کتاب تازه آقای آریانپور تقریبا آن کتاب قبلی را عقب راند. ضمن آنکه ناشری خوش ذوق چون انتشارات فرهنگ معاصر با تدوین برخی از فرهنگ‌های انگلیسی - فارسی همانند هزاره و پویا تقریبا بازار فرهنگ‌های این گونه را به دست گرفته است. فرهنگ معین اما هیچ گاه به روز نشد و سی سال بعد از مرگ مولف (طبق قانون حقوق مولف و مصنف) هر کسی آمد و این فرهنگ را پاره‌پاره کرد و برای خود انتشار داد. اگر چه شنیدیم که فرزند آقای جعفری (محمد رضا) که دستی چیره در فرهنگ نویسی دارند، چند سالی است فرهنگ معین را به دست گرفته و با گروهی از مولفان آن را بروز کرده و احتمالا تا سال آینده انتشارش خواهند داد. پرسش اساسی این است که اگر امیرکبیر دست جعفری بود. این فرهنگ‌ها چنین مفت و مجانی به دست دیگران می‌افتاد؟