کاهش قیمت‌ها در بازار فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *

قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌ ماه اول برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۲) طی دوره ۱۴ مه الی ۱۸ مه ۲۰۱۲ از یک روند افزایشی برخوردار بود. بر این اساس به‌رغم کاهش ۰۵/۵ درصدی مصرف گاز طبیعی آمریکا و نیز افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۶۱ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲ و رکورد تاریخی سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا (که به میزان ۹/۴۰ درصد معادل ۷۷۴ میلیارد فوت مکعب بالاتر از میزان مشابه سال قبل است)، به دلیل کاهش تعداد دکل‌های حفاری چرخشی گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از ۴۳۱/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۴ مه ۲۰۱۲ به ۷۴۲/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۸ مه ۲۰۱۲ رسید.

از سوی دیگر، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۲، در پی تشدید بحران اقتصادی اروپا، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از ۹۵۹۲/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۴ مه ۲۰۱۲ به ۴۲۳۱/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۸ مه ۲۰۱۲ کاهش یافت.

مصرف گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۶ مه ۲۰۱۲ نسبت به هفته قبل از آن ۰۵/۵ درصد کاهش یافته که در این میان مصرف بخش صنعت با ۱۹/۱ درصد افزایش مواجه بوده است؛ در حالی که مصرف بخش‌های نیروگاهی و خانگی و تجاری به ترتیب ۹۲/۱۰ و ۹۴/۱ درصد کاهش یافته است. میزان کل تقاضای گاز طبیعی در مقایسه با هفته منتهی به ۹ مه ۲۰۱۲، ۷۴/۴ درصد کاهش نشان می‌دهد. طی دوره ۹ مه الی ۱۶ مه ۲۰۱۲، میزان واردات گاز طبیعی آمریکا از طریق خط لوله از کانادا و واردات LNGبه ترتیب ۷۲/۰ درصد و ۹۶/۳۵ افزایش یافته است. واردات گاز طبیعی از کانادا و واردات LNG در مقایسه با میزان مشابه سال قبل به ترتیب ۴۹/۱ درصد افزایش و ۵۰/۵۷ درصد کاهش نشان می‌دهد. تولید بازاری گاز طبیعی آمریکا طی دوره مذکور ۱۷/۰ درصد افزایش داشته که در مقایسه با میزان مشابه سال قبل ۶۸/۳ درصد بیشتر است.

بر اساس گزارش موسسه بیکر، تعداد دکل‌های حفاری چرخشی گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲، ۵۹۸ دکل بوده که در مقایسه با هفته قبل از آن ۸ دکل کاهش نشان می‌دهد. از سوی دیگر، تعداد دکل‌های حفاری در بخش نفت (که شامل تولید گازهای همراه نفت نیز می‌شود) طی دوره مذکور به میزان ۱۷ دکل افزایش یافته و در سطح ۱۳۷۲ دکل فعال قرار گرفته است.

قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۳۶/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۰ مه ۲۰۱۲ به ۵۰/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ مه ۲۰۱۲ افزایش یافت. این سطح قیمتی ۷/۶۶ درصد از قیمت ۵/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۴۶/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۰ مه ۲۰۱۲، با ۱۸ سنت (۳/۷ درصد) افزایش به ۶۴/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۶ مه ۲۰۱۲ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۳۸/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۰ مه ۲۰۱۲ به ۵۷/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۶ مه ۲۰۱۲ افزایش یافت.

قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۱۸ سنت افزایش (۱۱/۷ درصد)، از ۵۳/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۹ مه ۲۰۱۲ به ۷۱/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۶ مه ۲۰۱۲ افزایش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۱۴ سنت افزایش (۲۸/۵ درصد)، از ۶۵/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۹ مه ۲۰۱۲ به ۷۹/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در ۱۶ مه ۲۰۱۲ افزایش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۲۲ سنت کاهش (۳۷/۲ درصد) طی دوره ۹ مه الی ۱۶ مه ۲۰۱۲، از ۲۶/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به ۰۴/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو رسید.بر اساس برآورد‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲، ۲۶۶۷ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۶۱ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به ۷۷۴ میلیارد فوت مکعب بیشتر از میزان مشابه سال قبل در ۱۱ مه ۲۰۱۱ بوده و به میزان ۷۷۳ میلیارد فوت مکعب (۸/۴۰ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۱- ۲۰۰۷) است. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته نزدیک ۱۸۹۴ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲ نسبت به هفته قبل از آن ۴۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۱۲۳۶ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته و ۳۹۳ میلیارد فوت مکعب (۶/۴۶ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بیشتر است.

ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) ۲۸۲ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۷۶۳ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن ۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید ۱۸۸ میلیارد فوت مکعب (۹/۲۱ درصد) از میزان مشابه سال قبل در ۱۱ مه ۲۰۱۱ بیشتر است. سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۳۸۶ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته که معادل ۹۸ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. بطور کلی سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۲۶۶۷ میلیارد فوت مکعب است در سطحی بالاتر از محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی

قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۸ مه ۲۰۱۲ از یک روند کاهشی برخوردار بود. بر این اساس، طی هفته گذشته به دنبال افت تقاضای نفت خام آمریکا در سال ۲۰۱۲ به پایین ترین سطح در ۱۵ سال گذشته، اخبار نه چندان امیدوارکننده درباره اقتصاد آمریکا، کند شدن رشد اقتصادی آمریکا، کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از ۰۰۰۸/۳ دلار به ازای هر گالن در ۱۱ مه ۲۰۱۲ به ۸۸۹۵/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۸ مه ۲۰۱۲ کاهش یافت، البته طی دوره مذکور انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۲ میلیون بشکه و افزایش تقاضای بنزین آمریکا ۱۰۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲، رشد ۱/۰ درصدی آمار خرده فروشی در آمریکا در ماه آوریل ۲۰۱۲ و افزایش ذخایر تجاری آمریکا براساس اعلام وزارت بازرگانی این کشور و همچنین ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌ونقل نفت خام، از عوامل تقویت‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا بوده و از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد.

قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی مذکور و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۰۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از ۹۶۳۶/۲ دلار به ازای هر گالن در ۱۱ مه ۲۰۱۲ به ۸۳/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۸ مه ۲۰۱۲ کاهش یافت.

همچنین قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور، به دلیل تشدید بحران اقتصادی منطقه اروپا و نگرانی درباره بازگشت رکود به اتحادیه اروپا، تشدید مشکلات اقتصادی و سیاسی اسپانیا و یونان و افزایش نگرانی‌ها از سرایت این مشکلات به دیگر کشورهای حوزه یورو، خطر خروج یونان از حوزه یورو در پی ناتوانی احزاب از تشکیل یک دولت جدید و ابهام درباره ادامه سیاست‌های ریاضتی مورد نظر قدرت‌های اقتصادی اروپا و همچنین نگرانی درباره بازدهی اوراق قرضه دولت اسپانیا و ابهام درباره وضعیت اقتصادی حوزه یورو، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از ۰۸۸۳/۳ دلار به ازای هر گالن در ۱۱ مه ۲۰۱۲ به ۹۴۸۶/۲ دلار به ازای هر گالن در ۱۸ مه ۲۰۱۲ کاهش یافت.

بطور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۲ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل یک میلیون بشکه، سوخت جت معادل یک میلیون بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۰۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲، از عوامل تقویت کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت کوره پسماند آمریکا ۳۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا ۳۰۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۱ مه ۲۰۱۲، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده در بازار آمریکا به شمار می‌روند.

بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۷ مه ۲۰۱۲، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۹ مه الی ۱۶ مه ۲۰۱۲، عمدتا از یک روند کاهشی برخوردار بودند. بر این اساس، در بازار خلیج فارس طی روز ۱۶ مه ۲۰۱۲ قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب با ۸۵/۵ دلار کاهش به ۳۴/۱۰۳۲ دلار، گازوئیل با ۸۶/۶ دلار کاهش به ۴۶/۹۰۳ دلار، سوخت جت با ۵۶/۶ دلار به ۲۴/۹۷۸ دلار و نفت کوره با ۳۶/۱۰ دلار کاهش به ۲۸/۶۵۸ دلار به ازای هر تن متریک رسید.

همچنین در بازار ژاپن طی روز ۱۶ مه ۲۰۱۲، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب با۱۹/۶ دلار کاهش به ۵۹/۱۰۸۰ دلار، گازوئیل با ۹/۷ دلار کاهش به ۹۵/۱۰۸۰ دلار، سوخت جت با ۶۸/۷ دلارکاهش به ۲۰/۱۰۰۹ دلار و نفت کوره با ۸۲/۱۰ دلار کاهش به ۶۸۶ دلار به ازای هر تن متریک رسید. روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار سنگاپور نیز به همین صورت بوده است. در بازار شمال اروپا طی روز ۱۶ مه ۲۰۱۲ قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب با ۵/۷ دلار کاهش به ۱۰۴۱ دلار، گازوئیل با ۲ دلار کاهش به ۲۵/۹۴۰ دلار، نفت کوره با ۷۵/۶ دلار کاهش به ۵۰/۶۷۳ دلار و سوخت جت با ۷۵/۹ دلار افزایش به ۲۵/۱۰۲۲ دلار به ازای هر تن متریک رسید. قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا طی دوره ۹ مه الی ۱۶ مه ۲۰۱۲ روند کاهشی را تجربه کردند. بر این اساس در بازار آمریکا، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۲۸/۱۱۵۰دلار، گازوئیل ۶۸/۹۲۴دلار، سوخت جت ۲۳/۱۰۲۸دلار و نفت کوره ۴۴/۶۴۵دلار بود.

*کارشناسان بازار انرژی

منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی

( www.iies.org )