قدیمی‌ترها پرفروش‌ترند

علیرضا کیوانی‌نژاد

ارائه فهرست پرفروش‌ترین کتاب‌های اقتصادی جهان معمولا کار دشواری است: هم اینکه منابع زیادی در این زمینه وجود دارد و هم بسیاری از این کتاب‌ها، گاه در ایران ترجمه نمی‌شوند یا ترجمه خوبی از آن‌ها به دست مخاطب نمی‌رسد و همین، دلیل مهجور ماندن آن‌ها می‌شود. بنابراین بهتر دیدیم برای ارائه فهرستی که بر سر آن اتفاق‌نظر وجود داشته باشد از فهرست منتشر شده در سایت آمازون استفاده و چهار کتاب اول آن را با قدری تامل بررسی کنیم. ***

۱- معمولا انتظار اهل فن در حوزه کتاب چنین است که صدرنشین فهرست پرفروش‌‌ها، کتاب‌های جدید و به‌روز باشند، اما انگار این قاعده درباره کتاب‌های اقتصادی صدق نمی‌کند و پرفروش‌ترین کتاب اقتصادی هفته گذشته در کشورهای انگلیسی زبان مجلدی است که سال ۱۹۹۹ به زیور طبع آراسته شده: «چطور می‌توانید کتاب‌های پرفروش بنویسید». البته «جف هرمن»، نویسنده این کتاب، یکی از معروف‌ترین نویسندگان این حوزه است و در آژانس مطبوعاتی‌اش، همراه همسرش دبورا، از این دست تالیفات بسیار دارد. او که ابتدا کتاب‌فروش ساده‌ای بوده تصمیم می‌گیرد راه‌های پولدار شدن را از طریق نوشتن در گزارش‌ها و کتاب‌های مختلف در اختیار مخاطب قرار دهد. از این رواست که کتاب‌هایش همیشه با اقبال مخاطبان مواجه شده‌اند. این کتاب ۳۳۶ صفحه‌ای را انتشارات «پریما لایف‌استایل» منتشر کرده است. در بخشی از معرفی این کتاب در سایت آمازون چنین آمده است:«اگر هدفتان کسب جایزه پولیتزر است این کتاب به کارتان نمی‌آید. ولی اگر می‌خواهید در باب ثروت و کتاب‌های پرفروش بنویسید و احیانا مهمان شو تلویزیونی آپرا باشید، این اثر به دردتان می‌خورد...»

۲- جایگاه دوم این فهرست در اختیار کتابی است با عنوان

Confessions of an Economic Hit Man . اثری که نشان می‌دهد «اعترافات اقتصادی یک آدم سرشناس» چقدر می‌تواند برای دست‌اندرکاران این حوزه جذاب باشد. جان پرکینز این کتاب را طی بیست سال نوشت و چهار مرتبه، طی این سال‌ها دست از کار کشید. او معتقد بود که نوشتن و پرداختن به سوژه‌هایی از این دست ممکن است اصطلاحا سوژه را از بین ببرد، ولی بعد اتفاقات یازده سپتامبر به این نتیجه رسید که باید دست به قلم شود و بنویسد. این اثر ۳۰۵ صفحه‌ای نیز اولین‌بار در دسامبر ۲۰۰۵ منتشر شد و از آن زمان تاکنون همواره در فهرست پرفروش‌های جهان قرار داشته است. درباره پرکینز که ده‌سال به عنوان رایزن اقتصادی و مشاور مالی در بوستون فعالیت کرده، گفته می‌شود که یکی از متفکران بزرگ اقتصادی است و حرف‌های‌ زیادی برای گفتن دارد. جالب اینکه تمام چاپ نخست این اثر طی دو هفته در سراسر جهان فروخته شد و این نشان از اعتبار نویسنده مشهور و خبره آن دارد.

۳- یکی از عجیب‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین کتاب‌های این فهرست کتابی است با عنوان «چرا دولت‌ها شکست می‌خورند». نویسنده این اثر یعنی «دارن آسیموغلو» در این کتاب که نسخه الکترونیکی آن نیز روی «کیندل» عرضه شده، به دلایلی متقن اشاره می‌کند که می‌تواند زمینه اضمحلال هر دولتی را در پی داشته باشد. «فرانسیس فوکویاما»ی معروف درباره این نویسنده و شخصیتش می‌گوید:«او یکی از رهبران پیشرو عرصه اقتصاد جهان است...» این کتاب در ۵۴۶ صفحه، بیستم مارس سال جاری میلادی، منتشر شده است. یکی از نکات مورد بحث این اثر، جلوگیری از تعمیم و گسترش فساد در کشورهای در حال توسعه است؛آنجا که نویسنده اعتقاد دارد منابع مالی، بدون نظارت کافی تنها در دست افرادی معدود هستند و این یعنی گسترش فقر و فساد. البته درباره این اثر پیش‌بینی شده که نسخه کاغذی آن نیز که به تازگی وارد بازار شده با استقبال مخاطبان مواجه شود. می‌توانید نسخه الکترونیکی آن را به قیمت ده دلار و هشتادوهشت سنت بخرید. «گری بیکر» معروف هم این اثر را یکی از بهترین آثار اقتصادی سال‌های اخیر معرفی کرده است.

۴- یکی از مسائل همیشگی حوزه نشر، پرفروش‌ها هستند. گاه افرادی مدعی می‌شوند که این مساله بیشتر مرهون جوسازی رسانه‌ها است و در طرف دیگر افرادی این فرضیه را نقض می‌کنند و معتقدند که کتاب خوب، همیشه مخاطب خودش را دارد و ایضا فروش خوب. اما با رشد روزافزون رسانه‌های دیجیتال باید بپرسیم صنعت نشر طی سال‌های آتی می‌تواند با پرفروش‌های الکترونیکی مقابله کند یا نه. پاسخ به این سوال و سوالاتی از این دست، «دویی وین دمپسی» را بر آن داشته در کتابی با عنوان «رایگان نیست، آسان هم نیست: پرفروش‌ها خلق‌الساعه نیستند». به این مقوله بپردازد. این کتاب در ۵۸ صفحه برای مخاطبان پی‌جوی این حوزه نوشته شده است. شاید یکی از دلایل فروش خوب این کتاب قیمت ناچیز آن-۶ دلار- باشد اما نمی‌توان از این نکته هم غافل بود که کتاب‌هایی از این دست که تعداد صفحاتشان کم است و اصطلاحا «عطف» ندارند در کتاب‌فروشی‌ها لابه‌لای کتاب‌های دیگر گم می‌شوند. اما در هر صورت باید به نویسنده این اثر تبریک گفت که در کمترین تعداد صفحه، مفیدترین حرف‌ها را زده و اتفاقا با استقبال مخاطب هم مواجه شده است.