میانگین قیمت نفت‌خام ایران از بشکه‌ای ۱۲۲ دلار فراتر رفت

غلامعلی رحیمی *
افزایش صادرات روزانه نفت اوپک و کاهش جزئی قیمت‌ها از سوی این سازمان
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته با نوسان‌های متفاوتی مواجه شد به طوری که ابتدا از ۰۲/۱۰۳ دلار در هر بشکه به ۲۳/۱۰۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲ آوریل افزایش یافت، ولی مجددا به سطح ۴۷/۱۰۱ دلار در هر بشکه در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۲ کاهش یافت. البته این سطح قیمتی پایدار نبود و دوباره تا سطح ۳۱/۱۰۳ دلار در هر بشکه افزایش یافت.

یکی از عوامل تقویت کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته ،کاهش آمار بیکاری در آمریکا به کمترین رقم خود در ۴ سال گذشته (که امیدها برای رشد تقاضای نفت در این کشور را افزایش داده است) بود ضمن اینکه اخبار امیدوارکننده درباره بخش تولید آمریکا، بهبود شاخص موسسه مدیریت عرضه آمریکا درباره فعالیت کارخانه‌های این کشور در ماه مارس ۲۰۱۲ نسبت به ماه فوریه و همچنین اعلام خبر مربوط به شتاب گرفتن روند پیشرفت فعالیت‌های تولیدکنندگان چینی نیز از عوامل دیگر قوت گرفتن قیمت نفت بود. طی هفته گذشته اختلال در عرضه نفت دریای شمال، توقف تولید نفت شرکت بی.پی از سکوی ولهل خود در دریای شمال به منظور انجام عملیات تعمیر و نگهداری، ادامه بحران نشت گاز از سکوی الگین شرکت توتال در دریای شمال، بمب گذاری در یک خط لوله نفتی در یمن، کاهش صادرات نفت خام از طریق کنسرسیوم خط لوله کاسپین در دریای خزر، توقف صادرات نفت عراق به ترکیه در پی سه انفجار در بخش ترکیه خط لوله کرکوک-جیحان؛ توقف صادرات نفت کردستان عراق در پی بالاگرفتن اختلاف دولت مرکزی و منطقه ای کردستان؛ انفجار در تاسیسات نفت سنگین ونزوئلا نیز باعث شد کاهش مقطعی قیمت نفت به روند افزایشی تغییر جهت دهد.
البته طی هفته گذشته، دلایل تضعیف قیمت نفت خام در بازارهای جهانی انتشار برخی اخبار و اطلاعات منفی همچون ناامیدی از اتخاذ تدابیر تشویقی اقتصادی از سوی بانک مرکزی آمریکا و احتمال کاهش تقاضای سوخت در این کشور بود، ضمن اینکه کاهش ۵/۴ درصدی تقاضای نفت خام آمریکا در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به میزان مشابه سال گذشته؛ کاهش ۲/۸ درصدی تقاضای بنزین این کشور در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به میزان مشابه سال گذشته؛ کاهش ۴ درصدی تقاضای گازوئیل و سوخت حرارتی آمریکا در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به میزان مشابه سال گذشته از عوامل دیگر کاهش قیمت نفت بوده است.
افزایش سطح ذخیره سازی‌های نفت خام این کشور معادل ۹ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۳۰ مارس ۲۰۱۲ (علت این افزایش بالارفتن حجم واردات نفت خام و افزایش تولید داخلی نفت خام این کشور و رسیدن آن به بالاترین سطح در ۱۳ سال گذشته یعنی ۰۵/۶ میلیون بشکه در روز، عنوان شده است) نیز در تضعیف قیمت نفت تاثیرگذار بوده است.
در این میان احتمال استفاده آمریکا از ذخایر استراتژیک نفت به منظور کاهش بهای نفت خام و سوخت در بازارهای جهانی؛ افزایش ارزش دلار در مقابل یورو؛ کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی؛ ادامه نگرانی‌ها درباره وضعیت اقتصادی اروپا؛ اظهارات رییس بانک مرکزی اروپا در خصوص احتمال تضعیف چشم انداز اقتصادی منطقه یورو به دنبال بحران بدهی کشورهای این منطقه؛ کاهش شاخص موسسه مارکیت درباره خرید بخش تولید حوزه یورو برای هشتمین ماه پیاپی و افزایش نگرانی‌ها درباره وضعیت اقتصادی این منطقه؛ افزایش ۱۲۰ هزار بشکه ای تولید روزانه کل اعضای اوپک در ماه مارس ۲۰۱۲ نسبت به ماه فوریه از دیگر دلایل کاهش قیمت نفت بود.
افزایش ۶۶۰ هزار بشکه‌ای صادرات روزانه نفت سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به استثنای آنگولا و اکوادور از مسیر دریا، در چهار هفته منتهی به ۲۱ آوریل ۲۰۱۲ در مقایسه با چهار هفته منتهی به ۲۴ مارس ۲۰۱۲، بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس؛ پیش‌بینی کاهش مصرف نفت خام عربستان سعودی در تابستان سال ۲۰۱۲ به دنبال افزایش تولید میدان‌های گازی این کشور؛ افزایش صادرات نفت خام عراق به بیش از ۳۱۷/۲ میلیون بشکه در روز در ماه مارس ۲۰۱۲( بالاترین میزان از سال ۲۰۰۳ ) بر اساس اعلام سازمان دولتی بازاریابی نفت عراق (سومو) نیز از دیگر عوامل تضعیف قیمت نفت در هفته گذشته بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی هفته گذشته ابتدا از ۸۹/۱۲۰ دلار در هر بشکه به ۹۵/۱۲۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳ آوریل ۲۰۱۲ افزایش یافت، ولی مجددا به سطح ۹۴/۱۲۱ دلار در هر بشکه کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۴ آوریل ۲۰۱۲، با ۱۹ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۲۲ دلار و ۱۷ سنت رسیده است.
میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۳۰ مارس ۲۰۱۲ معادل ۱۲۲ دلار و ۳۶ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه مارس ۲۰۱۲، با ۵ دلار و ۴۶ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه فوریه، به هر بشکه ۱۲۲ دلار و ۹۴ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه فوریه ۲۰۱۲ معادل ۱۱۷ دلار و ۴۸ سنت در هر بشکه بود.
سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.

قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بورس لندن(ICE) نیز برای تحویل در ماه مه ۲۰۱۲ از ۸۸/۱۲۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۱۲ به ۴۳/۱۲۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲ آوریل ۲۰۱۲ افزایش یافت، ولی مجددا به سطح ۳۴/۱۲۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۴ آوریل کاهش یافت که این سطح قیمتی نیز پایدار نبوده و دوباره به سطح ۴۳/۱۲۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۵ آوریل ۲۰۱۲ افزایش یافت.

همچنین در روز ۵ آوریل ۲۰۱۲، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۱۲/۲۰ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
رشد آرام نرخ نفت ایران
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۴۶ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۸ مارس ۲۰۱۲)، در روز ۴ آوریل ۲۰۱۲ به بشکه‌ای ۱۲۲ دلار و ۳۸ سنت رسیده است.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۴ آوریل ۲۰۱۲ ) ۱۲۳ دلار و ۳۸ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۲۱ دلار و ۷۵ سنت قرار داشت.
همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۲۱ دلار و ۷۵ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۲۰ دلار و ۱۵ سنت گزارش شده است.

هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۲۵ دلار و ۲۲ سنت، شمال غربی اروپا ۱۲۱ دلار و ۷۲ سنت و در بازار مدیترانه ۱۲۰ دلار و ۳۰ سنت معامله شده است.
هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۲۳ دلار و ۱۰ سنت، شمال غربی اروپا ۱۲۰ دلار و ۱۲ سنت و در بازار مدیترانه ۱۱۸ دلار و ۷۵ سنت به فروش رسیده است.
طی این مدت قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازار آسیا به ترتیب به میزان ۵/۱ دلار و ۹/۰ دلار در هر بشکه افزایش یافته، در حالی که در سایر بازارها با کاهش مواجه بوده است.
بر این اساس، بیشترین کاهش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار شمال غربی اروپا به ترتیب به میزان ۲۲/۱ دلار و ۴۷/۱ دلار کاهش در هر بشکه بوده است.
میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به ۵۴ سنت و ۳۷ سنت در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور ۴/۳۶۲ میلیون بشکه بوده که در مقایسه با هفته قبل (۲۳ مارس ۲۰۱۲) به ۹ میلیون بشکه افزایش یافته و معادل ۷/۴ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ یکم آوریل ۲۰۱۱ بیشتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل ۶/۰ روز افزایش یافته و در سطح ۲۵ روز قرار گرفته که معادل میزان مشابه سال قبل است.
سطح خوراک پالایشی آمریکا نیز ۲۹۹ هزار بشکه در روز افزایش یافت و ۷۵۰/۱۴ میلیون بشکه در روز شد که ۳۷۹ هزار بشکه بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۳ مارس الی ۳۰ مارس ۲۰۱۲ به میزان ۲۲۸ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۰۴۹/۶ میلیون بشکه در روز قرار گرفته و معادل
۴۱۱ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ یکم آوریل ۲۰۱۱ است.
در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۲۶۹/۹ میلیون بشکه در روز به ۷۷۴/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۵۰۵ هزار بشکه در روز) افزایش یافته که معادل ۸۲۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )
*کارشناس ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی