همایشی برای کاربردی شدن موضوع حاکمیت شرکتی

ایران بورس - نخستین همایش ملی حاکمیت شرکتی در راستای تحقق سند چشم‌انداز، روزهای یازدهم و دوازدهم اردیبهشت‌ماه در حالی برگزار می‌شود که قرار است در این همایش دو روزه سخنرانی‌های تخصصی در راستای کاربردی شدن دستورالعمل‌های حاکمیت شرکتی از سوی مدیران بورسی و اساتید دانشگاهی ارائه شود. عدم تطبیق روند تصمیم‌گیری در مجامع با مبانی حاکمیت شرکتی

عباس هشی، حسابدار رسمی و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به مانع اصلی در برقراری حاکمیت شرکتی در شرکت‌های سهامی عام ایران، گفت: مدیریت و اداره شرکت‌های سهامی عام به طور سنتی عمدتا با سهامدار عمده است. ضمن اینکه نمایندگان حقیقی معرفی شده این اشخاص حقوقی، عمدتا مدیرانی هستند که در استخدام این سهامداران هستند و در بیشتر موارد تصمیمات سهامدار مزبور را انجام می‌دهند. جالب اینکه اداره جلسه مجمع عمومی عادی صاحبان یا دستور جلسه استماع گزارش هیات‌مدیره و گزارش بازرس و اتخاذ تصمیم مجمع برای تصویب صورت‌های مالی و گزارش هیات‌مدیره با هیات‌رییسه‌ای است که در بیشتر موارد رییس آن، همان شخص رییس هیات‌مدیره است و عملا نقش دیگر سهامداران کم‌رنگ‌تر می‌شود.

وی با بیان اینکه سازمان بورس اوراق بهادار برقراری نظام حاکمیت شرکتی را در دستور کار قرار داده است اما روند تصمیم‌گیری در مجامع با مبانی حاکمیت شرکتی تطبیق ندارد، افزود: تاکنون زیرساخت‌های حاکمیت شرکتی از جمله کمیته حسابرسی و حسابرس داخلی برای بخشی از شرکت‌های بورسی و ... الزامی شده و بدیهی است که مقررات مربوط به حاکمیت شرکتی نیز باید به روز اعلام شود ولی روند تصمیم‌گیری در مجامع با مبانی حاکمیت شرکتی و رعایت حقوق سهامداران جزء تطبیق ندارد، زیرا عملا هر آنچه ارائه شده است می‌تواند به راحتی هم تصویب شود مگر آنکه سایر سهامداران حق وتوی تصمیمات را داشته باشند.

عضو کمیته علمی نخستین همایش ملی حاکمیت شرکتی با اشاره به اینکه همواره تاکید می‌شود که در هیات‌ مدیره‌ شرکت‌ها مدیران مستقل وجود داشته باشد، گفت: در حاکمیت شرکتی با توجه به مسولیت‌های هیات مدیره در اداره شرکت Best Practice ، وجود اعضای مستقل در هیات مدیره جهت جلوگیری از هرگونه شبهه ناشی از تضاد منافع

(conflict of Interest) مهم و الزامی است. مدیر مستقل یعنی مدیری که حقوق‌بگیر و حرفه‌ای باشد، سهامدار و ذی‌نفع در منافع شرکت نباشد و به منظور آبروی حرفه‌ای خویش وظایف خود را به نحو احسن انجام دهد.

وی در ادامه به وجود کمیته حسابرسی داخلی با حضور مدیران مستقل از هیات مدیره و با به کارگیری خدمات مشاوره‌ای و تخصیص افراد متخصص به عنوان یکی از زیرساخت‌های حاکمیت شرکتی اشاره کرد و گفت: وظیفه این کمیته هدایت و نظارت بر کار هیات مدیره است که طبق مقررات نظارتی در برخی از کشورها به نوعی مسوولیت وظیفه گزارشگری به مجمع عمومی صاحبان سهام را بر عهده دارد. به عبارتی می‌توان گفت تقریبا همانند یک بازرس طبق قانون تجارت است که با استفاده از نظر تخصصی حسابرسان مستقل گزارش ارائه می‌دهند. البته باید توجه داشت بازوهای اجرایی کمیته حسابرسی، عمدتا حسابرس مستقل و حسابرس داخلی هستند.

حرکت به سوی حکمرانی مطلوب با استقرار حاکمیت شرکتی

پدرام سلطانی، نایب رییس اتاق بازرگانی ایران نیز در سخنانی در همین رابطه اظهار کرد: به جهت اینکه بنگاه‌ها؛ واحدهای اقتصادی دارای شخصیت حقوقی مستقل هستند، بنابراین نوع اجرا و ادار‌ه آنها باید به صورتی باشد که علاوه بر حفظ منافع سهامداران، منافع سایر ذی‌نفعان آن شرکت اعم از کارمندان، مشتریان، دولت و همچنین جامعه را پوشش دهد. در عین حال این شخصیت باید دنباله‌رو یک مجموعه از نظام‌های کنترلی بوده تا منافع شخصی کارمندان با منافع بنگاه تداخل نداشته باشد و در صورت وجود این تداخل امکان پایش، گزارش و انطباق با چارچوب و مقررات شرکت فراهم باشد.

سلطانی با بیان اینکه موارد یاد شده زمانی جنبه واقعی به خود می‌‌گیرد که حاکمیت شرکتی به صورت قانونی در کشور لازم‌الاجرا شود، تصریح کرد: اجرای حاکمیت شرکتی با توجه به اندازه بنگاه‌ها از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ به این معنی که در بنگاه‌های بزرگ اندازه مسوولیت‌ها نیز به همان میزان بزرگ‌تر بوده است، مسوولیت اجتماعی نیز باید به طور جدی پیگیری شود.

سلطانی با اشاره به جایگاه حاکمیت شرکتی در بنگاه‌های خانوادگی ایران گفت: بنگاه‌های خانوادگی را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد: گروه اول مجموعه‌هایی که به صورت صد در صد خانوادگی اداره می‌شوند. گروه دوم افراد خانواده به عنوان سهامدار اکثریتی مطرح هستند که یک یا چند کرسی آن بنگاه را به تعداد سهامشان در بنگاه دارند. اهمیت حاکمیت شرکتی در دسته دوم بیش از دسته اول است؛ چراکه شائبه تضییع حقوق سهامداران خرد در صورت عدم رعایت حاکمیت شرکتی وجود خواهد داشت، اما شکل‌گیری این شائبه در گروه اول که کل خانواده سهامدار هستند کمتر رخ می‌دهد.

هیات مدیره شرکت‌ها به تخصص‌های مختلف نیاز دارد

عضو انجمن حسابرسان داخلی به نقش نظام حاکمیت شرکتی در بهبود پاسخگویی مدیران اشاره کرد و گفت: عموما اصرار و تاکید نظام راهبری شرکتی بر این است که اعضای این هیات باید مستقل باشد و همه اعضای هیات مدیره از جنس نمایندگان سهامداران نباشند بلکه باید تخصص‌های مختلف داشته باشند از این رو، هیات مدیره شرکت‌ها باید گروهی باشند که ترکیب متنوعی دارند و افراد مستقل و صاحب نظری را تشکیل می‌دهند.

این عضو کمیته علمی نخستین همایش ملی حاکمیت شرکتی افزود: اگر هر یک از اعضا تخصص‌های مختلفی داشته باشند، بدون شک سیاست گذاری‌های شرکت بسیار بهتر از قبل خواهد بود.

صیدی در مورد وظایفی که نظام حاکمیت شرکتی برای اعضای هیات مدیره یک شرکت تعیین کرده است، گفت: تعیین استراتژی شرکت، تعیین راهکار‌ها و ضوابط و مقررات کلی حاکم بر شرکت، از جمله وظایفی است که این نظام تعریف کرده است.

عضو انجمن حسابرسان داخلی ایران در مورد نحوه اجرای قوانین نظام حاکمیت شرکتی که توسط مدیرعامل و معاونین در شرکت‌ها اعمال می‌شود، تصریح کرد: علاوه بر اینکه مدیرعامل و معاونین یک شرکت باید مستقل باشند و اختیارات لازم را برای تصمیم‌گیری داشته باشند، باید بتوانند در مقابل عملیات اجرایی خود به اعضای هیات مدیره پاسخگو باشند و اعضای هیات مدیره هم پاسخگوی سهامداران و سایر ذی‌نفعان شرکت باشند.

صیدی در ادامه افزود: در دنیای امروز فقط سهامداران نیستند که ذی‌نفع شرکت هستند بلکه مشتریان و کارکنان هم از ذی‌نفعان سازمان‌ها هستند.

وی در مورد کمیته‌ سه گانه‌ای که این نظام برای شرکت‌ها تعریف کرده است، تصریح کرد: کمیته حسابرسی، کمیته ریسک و کمیته انتصابات و جبران خدمات از جمله کمیته‌هایی هستند که به عنوان بازو‌های هیات مدیره عمل می‌کنند. صیدی افزود: کمیته ریسک به طور مستمر ریسک شرکت را ارزیابی می‌‌کند که شرکت به طور ناگهانی دچار بحران ورشکستگی نشود و به طور کلی این کمیته به عنوان یک هشداردهنده در شرکت عمل می‌کند. این عضو انجمن حسابرسان داخلی در مورد کمیته حسابرسی داخلی گفت: این کمیته کمک هیات مدیره است برای احراز اطمینان از این که کنترل‌های داخلی کارآمد است و مقررات و ضوابط به نحو درستی رعایت می‌شود.

وی در مورد وظایف کمیته ثبات جبران خدمات تصریح کرد: نظارت بر نیروی انسانی و سرمایه فکری شرکت توسط این کمیته صورت می‌گیرد، البته امروزه مهم‌ترین سرمایه شرکت نیروی انسانی است که این کمیته در استخدام و به کارگیری نیروی انسانی متبحر و آموزش آن نقش خوبی را ایفا می‌کند.

صیدی در پایان تصریح کرد: این ویژگی‌ها، باعث ارتقای عملکرد شرکت‌ها می‌شود و تهیه گزارش‌های مختلف هم بهبود پاسخگویی مدیران را فراهم می‌کند که این شرایط به نفع سهامداران و ذی‌نفعان خواهد بود.