کاهش میانگین قیمت نفت ایران به بشکه‌ای ۱۰۶ دلار

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۱۹ دسامبر الی ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱) از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۸۸/۹۳ دلار در هر بشکه تا بیش از ۶۸/۹۹ دلار در هر بشکه افزایش یافت.

بر این اساس طی هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
* انتشار آمارهای امیدوار کننده از اقتصاد آمریکا؛
* کاهش قابل توجه نرخ بیکاری در آمریکا طی هفته گذشته و رسیدن آن به کمترین میزان خود از آوریل ۲۰۰۸ تاکنون؛
* افزایش شاخص احساس مصرف‌کننده رویترز میشیگان؛
* افزایش شاخص ساخت و ساز مسکن آمریکا در دسامبر ۲۰۱۱ به بالاترین میزان خود طی یک سال گذشته؛
* افزایش فروش مسکن در آمریکا و بهبود امیدواری‌ها به بازگشت ثبات به اقتصاد این کشور؛
* کاهش شدید سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۶/۱۰ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱؛
* کاهش فشار بازارهای اوراق قرضه اروپا؛

* توافق وزرای اقتصاد و دارایی کشورهای سوئد، دانمارک، لهستان و جمهوری چک جهت اعطای وام ۱۵۰ میلیارد یورویی به صندوق بین‌المللی پول به منظور کمک به حل بحران مالی این صندوق؛
* کاهش ۳۶ میلیون بشکه‌ای ذخایر نفت خام و فرآورده‌های نفتی منطقه OECD (ذخایر تجاری) در اکتبر ۲۰۱۱ نسبت به سپتامبر؛
* افزایش ۶ درصدی تقاضای نفت خام چین در ماه نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به مدت مشابه سال قبل و رسیدن آن به متوسط ۴/۹ میلیون بشکه در روز؛
* افزایش ۵/۸ درصدی واردات نفت خام چین در ماه نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به سال گذشته؛
* افزایش ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل و نقل نفت خام؛
* نگرانی‌ها درباره احتمال اختلال در عرضه نفت خام قزاقستان؛
* کاهش یک درصدی تولید نفت خام عربستان در ماه اکتبر ۲۰۱۱ نسبت به ماه سپتامبر بر اساس گزارش موسسه ابتکار داده‌های نفتی (جودی)؛
* افزایش مصرف داخلی نفت خام عربستان در ماه اکتبر ۲۰۱۱ به بالاترین مقدار خود در ۱۰ سال گذشته و عبور آن از مرز ۲ میلیون بشکه در روز بر اساس گزارش موسسه ابتکار داده‌های نفتی؛
* کاهش ۲/۳ درصدی تولید روزانه نفت خام عمان در ماه نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به ماه اکتبر؛
* افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی؛
* و همچنین کاهش ارزش دلار در مقابل یورو.

البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر اعلام رشد اقتصادی کمتر از انتظار آمریکا برای فصل سوم ۲۰۱۱، کاهش حجم معاملات در بازارهای نفت خام به دلیل نزدیک شدن به آغاز سال نوی میلادی، کاهش شاخص اعتماد مصرف‌کننده منطقه یورو، ادامه نگرانی‌ها درباره بحران مالی اروپا، پیش‌بینی کاهش ۸/۴ درصدی مجموع مصرف انرژی آلمان تا پایان سال ۲۰۱۱ نسبت به سال ۲۰۱۰ در پی رشد قیمت‌های جهانی انرژی و گرم شدن هوا بر اساس اعلام مؤسسه آمار صنعتی آلمان (IGEB)، کاهش ۹/۸ درصدی واردات نفت خام ژاپن در ماه نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به سال گذشته در پی کند شدن رشد اقتصادی این کشور، افزایش صادرات نفت خام کشورهای عضو اوپک در اکتبر ۲۰۱۱ در مقایسه با ماه سپتامبر در پی رشد تقاضا بر اساس گزارش موسسه ابتکار داده‌های نفتی، افزایش ۹/۱ درصدی صادرات نفت خام عراق از ابتدای دسامبر ۲۰۱۱ تاکنون نسبت به ماه نوامبر بر اساس اعلام رییس اداره دولتی بازاریابی نفت خام عراق، پیش‌بینی افزایش صادرات نفت خام آنگولا در فوریه ۲۰۱۲ بر اساس اعلام معامله‌گران، افزایش تولید نفت خام لیبی به بیش از ۸۰۰ هزار بشکه در روز بر اساس اعلام شرکت ملی نفت لیبی و همچنین پیش‌بینی افزایش تولید نفت خام لیبی تا سطح ۲/۲-۲ میلیون بشکه در روز طی ۵-۳ سال آتی بر اساس اعلام وزیر نفت کابینه موقت این کشور، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌روند.
ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی هفته گذشته، به دنبال انتشار اخبار و اطلاعات مثبت از افزایش قابل توجه برخوردار بود.

ارزش یورو در مقابل دلار نیز طی دوره مذکور به دلیل کاهش فشار بازارهای اوراق قرضه اروپا و به رغم ادامه نگرانی‌ها درباره بحران مالی اروپا، از افزایش برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۹ دسامبر الی ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۹۱/۱۰۲ دلار در هر بشکه تا بیش از ۹۸/۱۰۶ دلار در هر بشکه افزایش یافته است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱، با ۱ دلار و ۲ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۴ دلار و ۹۸ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ معادل ۱۰۶ دلار بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه دسامبر (تا ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱)، با ۲ دلار و ۷۳ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه نوامبر، به هر بشکه ۱۰۷ دلار و ۳۵ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه نوامبر ۲۰۱۱ معادل ۱۱۰ دلار و ۸ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه فوریه ۲۰۱۲، از افزایش برخوردار بوده و از حدود ۶۴/۱۰۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۹ دسامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۶/۱۰۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین در روز ۲۳ دسامبر۲۰۱۱، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۲۸/۸ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۹۶ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۱۳ دسامبر ۲۰۱۱)، در روز ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۰۶ دلار و ۵۴ سنت رسیده است.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۲۱ دسامبر ۲۰۱۱ ) ۱۰۷ دلار و ۹۶ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۵ دلار و ۸۹ سنت قرار داشت.
همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۵ دلار و ۷۴ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۴ دلار و ۲۹ سنت گزارش شده است.
هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۰۸ دلار و ۹۲ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۵ دلار و ۶۶ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۴ دلار و ۹۴ سنت معامله شده است.
هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۷ دلار و ۲۷ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۴ دلار و ۲۱ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۳ دلار و ۲۴ سنت به فروش رسیده است.
طی دوره ۱۳ دسامبر الی ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱، بیشترین کاهش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازارهای مدیترانه و آفریقای جنوبی به میزان ۷۵/۱ دلار کاهش در هر بشکه بوده است.
میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۹۰ سنت و ۹۸ سنت در هر بشکه طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ معادل ۶/۳۲۳ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۹ دسامبر ۲۰۱۱) به میزان ۶/۱۰ میلیون بشکه کاهش یافته و معادل ۱/۱۷ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ کمتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۷/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۹/۲۱ روز قرار گرفته و معادل ۲/۱ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۵۳ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۶۰۴/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته که به میزان ۳۲۲ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.

تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۹ دسامبر ۲۰۱۱ الی ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ تغییری نکرده و در سطح ۸۶۲/۵ میلیون بشکه در روز ثابت مانده؛ ولی معادل ۲۶۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ است.
در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۳۲۲/۸ میلیون بشکه در روز به ۵۸۱/۷ میلیون بشکه در روز (معادل ۷۴۱ هزار بشکه در روز) کاهش یافته که معادل ۱۶۰/۱ میلیون بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI با توجه به اینکه از لحاظ داده‌های هفتگی و ماهانه با حمایت مناسبی روبه رو بود، تحت فشار افزایشی قرار گرفت و به سهولت از روند کاهشی به افزایشی مبدل شد.
در شرایط فعلی نفت از طریق اکثر میانگین‌ها تحت فشار برای افزایش قیمت قرار دارد.
آمارهای اقتصادی منتشر شده در هفته گذشته اثر متناقضی بر قیمت نفت داشتند.
برخی آمارها وضعیت مسکن در آمریکا را مناسب نشان دادند، ولی رشد اقتصادی این کشور برای فصل سوم کمتر از انتظار اعلام شد و از سوی دیگر شاخص احساس مصرف‌کننده رویترز میشیگان افزایشی بود.
از شاخص‌های مهم منطقه یورو شاخص اعتماد مصرف‌کننده بود که کاهش یافت.
مهمترین آمار منتشره در بازار نفت کاهش بسیار قابل توجه در ذخیره سازی‌های نفت خام آمریکا با بیش از ۱۰ میلیون بشکه بود که در اواخر هفته اعلام شد، در حالی که نفت خام در روز قبل از آن افزایش یافته بود. با این کاهش زیاد هنوز حجم ذخیره‌های نفتی در دامنه پنج سال گذشته قرار دارد و در حدود متوسط آن است.
در هفته جاری قیمت نفت تحت فشار افزایش قرار دارد و از سوی سطح ۵/۹۷ دلار حمایت می‌شود و اولین سطح مقاومتی در مقابل افزایش آن ۱۰۳ دلار است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی