سقوط مس در بازارهای جهانی
دنیای اقتصاد : قیمت جهانی مس در نوامبر۲۰۲۶ سقوط کرد و بازدهی سالانهاش را از دست داد. کاهش خوشبینی به هوش مصنوعی، تقویت دلار، خروج سفتهبازان و ضعف صنعتی چین از عوامل این ریزش عنوان میشوند.
سارا محسنی: بازار جهانی مس در نیمه دوم نوامبر ۲۰۲۶ با یکی از شدیدترین موجهای اصلاحی سال روبهرو شد؛ قیمت این فلز که در سپتامبر تحت تاثیر انتظارات از رشد تقاضای ناشی از توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی و نگرانیهای عرضه به رکورد تاریخی رسیده بود، در حال حاضر در بورس COMEX (یکی از مهمترین بورسهای کالایی جهان و بخش اصلی معاملات فلزات در بورس کالای نیویورک که بهعنوان مرجع اصلی تعیین قیمت جهانی قراردادهای آتی و اختیار معامله فلزات گرانبها و پایه شناخته میشود) بیش از ۲۰درصد و در لندن حدود ۱۸درصد از اوج خود فاصله گرفته و بخش عمده بازدهی سالانه را از دست داده است. تقویت دلار، افزایش نگرانیها درباره نرخ بهره، کاهش خوشبینی به سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی و نشانههای ضعف تقاضای صنعتی چین، از جمله عواملی هستند که فشار فروش را تشدید کردهاند. با این حال، افت تولید معادن و پایین بودن ذخایر مس در چین نشان میدهد که ریزش قیمتها لزوما به معنای برطرف شدن محدودیتهای بازار فیزیکی نیست.
بدترین عملکرد هفتگی سال ۲۰۲۶
براساس گزارش رویترز در ۲۰ نوامبر، قیمت مس در بورس فلزات لندن (LME) با افت ۲.۳درصدی به ۱۲هزار و ۲۳۵ دلار در هر تن رسید. این فلز در جریان معاملات حتی تا ۱۲هزار و ۲۰ دلار هم عقب نشست که پایینترین سطح از ۲۴ مارس ۲۰۲۶ بود. از سوی دیگر، افت هفتگی مس به حدود ۹درصد رسید و بدترین عملکرد هفتگی آن از آوریل ۲۰۲۵ تاکنون رقم خورد. در بازار آمریکا نیز، قرارداد دسامبر مس در کامکس در معاملات روز جمعه تا ۳.۴درصد کاهش یافت و به ۵.۴۴۰۵ دلار بهازای هر پوند رسید که پایینترین سطح از اواخر مارس محسوب میشود. مس در سپتامبر از جمله داراییهای پیشتاز در بازار کالاها بود و رشد قابل توجهی را تجربه کرد، اما در حال حاضر بخش عمده بازدهی خود را از دست داده است. براساس گزارشهای مربوط به معاملات کامکس، رشد حدود ۲۲درصدی قیمت از ابتدای سال ۲۰۲۶ که در سپتامبر ثبت شده بود، جای خود را به بازدهی منفی حدود ۲درصدی داده و اصلاح اخیر، مسیر صعودی مس در سال جاری را معکوس کرده است.
چرا قیمت مس سقوط کرد؟
رویترز در گزارش ۲۰ نوامبر خود به این موضوع میپردازد که یکی از مهمترین عوامل افت قیمت مس، کاهش اشتیاق سرمایهگذاران به شرکتها و پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی بوده است؛ این پروژهها به حجم قابل توجهی از مس نیاز دارند و به همین دلیل، بازار در ماههای گذشته بخشی از رشد تقاضای آینده را پیشاپیش در قیمت این فلز لحاظ کرده بود. با این حال، تغییر نگاه سرمایهگذاران به بازدهی سرمایهگذاریهای سنگین در حوزه هوش مصنوعی، تضعیف انتظارات قبلی را رقم زده است. نگرانی درباره هزینههای توسعه مراکز داده، سرعت بازگشت سرمایه و احتمال سختگیرانهتر شدن مقررات مربوط به ساخت این مراکز، موجب شده است سرمایهگذاران بخشی از موقعیتهای خرید خود را در داراییهای مرتبط با هوش مصنوعی کاهش دهند. در نتیجه، فلزاتی مانند مس که از این روند بهعنوان یکی از محرکهای اصلی رشد تقاضای بلندمدت بهرهمند شده بودند، با فشار فروش مواجه شدند.
از سوی دیگر، رویترز در گزارش تحلیلی ۹ نوامبر خود درباره موقعیت معاملهگران نیز به عقبنشینی سرمایهگذاران از بازار مس اشاره کرده است. بنابر تحلیلها و ارقام ارائهشده در این گزارش، بخش مهمی از موج نزولی اخیر، علاوه بر عوامل بنیادی، ناشی از خروج سرمایههای سفتهبازانه و کاهش موقعیتهای صعودی معاملهگران بوده است. رویترز در گزارش ۱۹ نوامبر هم به نقش تقویت دلار، نگرانی از افزایش تورم و احتمال بالا ماندن نرخهای بهره اشاره میکند و این موضوع را مطرح میکند که عبور قیمت مس از سطوح حمایتی مهم، فروش الگوریتمی و خروج بیشتر معاملهگران را به دنبال داشته است. افزایش هزینه تامین مالی نیز میتواند جذابیت سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی و صنعتی را کاهش دهد. بنابراین، فشار بر مس تنها به تغییر انتظارات درباره هوش مصنوعی محدود نیست و فضای عمومی بازارهای مالی هم اثرگذار بوده است.
نقش چین در روند نزولی قیمت مس
براساس دادههای اداره ملی آمار چین که ۱۶ نوامبر منتشر شد، کاهش سرعت فعالیتهای صنعتی این کشور، چشمانداز تقاضای مس را تضعیف کرده است. تولید صنعتی این کشور در اکتبر ۴.۸درصد نسبت به سال گذشته رشد کرد، در حالی که بازار (براساس نظرسنجی رویترز) انتظار رشد ۵.۳درصدی را داشت. رشد فروش خردهفروشی نیز به ۰.۴درصد محدود شد، در حالی که پیشبینی ۰.۸درصد بود. این آمار در شرایطی منتشر شد که بازار مس بهدلیل وابستگی بالای تقاضای جهانی به فعالیتهای صنعتی چین، نسبت به هرگونه نشانه ضعف اقتصادی در این کشور حساسیت نشان میدهد. از سوی دیگر، با توجه به اینکه چین بزرگترین مصرفکننده مس در جهان است، ضعف در بخش مسکن و کاهش شتاب فعالیتهای صنعتی میتواند تقاضای کوتاهمدت را محدود کند. با این حال، گزارشهای رویترز و فایننشال تایمز تصویر متفاوتی از بازار فیزیکی چین ارائه میکنند؛ در حالی که قیمتهای جهانی با کاهش همراه شدهاند، خریداران چینی برای تامین مس فیزیکی همچنان حاضر به پرداخت پریمیومهای بالاتر هستند. این تفاوت نشان میدهد که ضعف تقاضای کلان لزوما به معنای فراوانی عرضه قابل دسترس در بازار داخلی چین نیست.
مسیر تجارت جهانی مس تغییر کرده است؟
فایننشال تایمز در گزارش ۲۱ نوامبر خود به تغییر مسیر تجارت جهانی مس پرداخته است؛ طی ماههای گذشته، نگرانی از اعمال تعرفههای وارداتی آمریکا باعث شده بود حجم قابل توجهی از مس به این کشور منتقل شود. بر اساس این گزارش، حدود ۹۴درصد از مس نگهداریشده در انبارهای تحت نظارت بورس فلزات لندن و کامکس در آمریکا متمرکز شده، در حالی که این رقم دو سال قبل (۲۰۲۴) حدود ۲۰درصد بوده است. در حال حاضر، با کاهش اطمینان نسبت به اجرای تعرفهها، معاملهگران انتقال بخشی از این ذخایر را به چین که با کمبود عرضه فیزیکی مواجه است، آغاز کردهاند. فایننشال تایمز همچنین گزارش داده است که برخی تحلیلگران به دلیل عدم قطعیت درباره تعرفه ۱۵درصدی پیشنهادی آمریکا از سال ۲۰۲۷، نسبت به جابهجایی حجم بالا تردید دارند. این جابهجایی میتواند به کاهش تمرکز موجودیها در آمریکا و افزایش دسترسی خریداران چینی به فلز فیزیکی منجر شود. در نتیجه، بخشی از فشار نزولی قیمتها را باید در تغییر مسیر جریان تجارت جهانی و کاهش جذابیت نگهداری مس در انبارهای آمریکا جستوجو کرد.
از سوی دیگر، دادههای موجودی انبارها در بورسهای بزرگ نیازمند تفکیک جغرافیایی است. براساس دادههای Westmetall (یک شرکت بازرگانی آلمانی که یکی از معتبرترین منابع برای پیگیری قیمتهای رسمی بورس فلزات لندن و نرخهای مرجع فلزات در آلمان به شمار میرود)، موجودی مس ثبتشده در انبارهای LME تا ۲۰ نوامبر حدود ۳۳۲هزار تن بوده و موجودی کامکس نیز در هفته منتهی به ۲۰ نوامبر، در محدوده ۷۳۰هزار تن قرار داشته است. این ارقام نشان میدهد که بخش عمده ذخایر قابل مشاهده در بازارهای بورسی در آمریکا و اروپا متمرکز شده و نمیتوان آن را معادل عرضه آماده مصرف در چین دانست.
نکته مهم این است که افزایش موجودی در بورسهای جهانی به معنای رفع کمبود فیزیکی در همه مناطق نیست؛ ممکن است مس در انبارهای آمریکا موجود باشد، اما به دلایلی مانند هزینه حمل، اختلاف قیمتها و عدم قطعیت تعرفهای، هنوز به بازارهایی مانند چین منتقل نشده باشد. با توجه به این موضوع، بازار مس با نوعی عدم توازن جغرافیایی در توزیع موجودیها مواجه است و همزمانی چنین شرایطی با افت قیمت قراردادهای آتی میتواند پریمیوم بازار فیزیکی را بالا نگه دارد.
اصلاح مس ادامهدار خواهد بود؟
موسسه ING (یک بانک و گروه خدمات مالی چندملیتی هلندی است و یکی از بزرگترین بانکهای اروپا محسوب میشود) در تحلیل ۲۰ نوامبر خود با عنوان «فروش فلزات سریعتر از تغییرات بازار فیزیکی است» نوشت که شدت افت اخیر فلزات بیش از آنکه نشاندهنده تغییر کامل شرایط عرضه و تقاضا باشد، بازتاب بازتنظیم سریع موقعیت سرمایهگذاران است. از نگاه این موسسه، تقویت دلار، افزایش انتظارات نرخ بهره و کاهش تمایل به پذیرش ریسک، فشار گستردهای بر بازار فلزات وارد کرده است. مس نیز بهدلیل موقعیتهای خرید انباشته و انتظارات بالای رشد تقاضای ناشی از هوش مصنوعی، بیش از برخی فلزات دیگر تحت تاثیر این تغییر قرار گرفته است.
در مجموع، بازار مس در مقطع فعلی تحتتاثیر دو نیروی متضاد قرار دارد؛ در سمت تقاضا، کاهش خوشبینی به سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی، ضعف نسبی فعالیتهای صنعتی چین و تقویت دلار، چشمانداز کوتاهمدت قیمتها را تضعیف کردهاند. در مقابل، افت تولید شیلی، محدودیت ذخایر فیزیکی در چین و پریمیوم بالای واردات همچنان از عوامل حمایتی بازار به شمار میروند. از این نظر، ریزش اخیر مس را میتوان ناشی از اصلاح انتظارات و خروج سرمایهگذاران سفتهباز دانست. با این حال، تداوم ضعف تقاضا میتواند فشار فروش را حفظ کند. در مقابل، بهبود فعالیتهای صنعتی چین، افزایش خرید فیزیکی و محدودیت تولید معادن میتوانند زمینه تثبیت و بازیابی قیمتها را فراهم کنند. بنابراین، مسیر آینده مس به توازن میان تقاضای کوتاهمدت و محدودیتهای ساختاری عرضه بستگی دارد؛ بهخصوص اینکه آیا ضعف تقاضا میتواند بر چالشهای تولید و عرضه جهانی غلبه کند یا خیر.


