صدای مهار جنگ یا بازیگر در حاشیه
دنیای اقتصاد: معاون رئیسجمهور آمریکا در حالی مدعی شده که تهاجم به ایران به جنگی بیپایان تبدیل نخواهد شد؛ که گمانهزنیها حکایت از به حاشیه رفتن نقش او در مذاکرات و همزمان ورود سومین ناو هواپیمابر آمریکا به منطقه و ادامه درگیریها در تنگه هرمز است.
جی دی ونس، بار دیگر تاکید کرده است که «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، اجازه نخواهد داد درگیری نظامی با ایران به یک جنگ طولانیمدت تبدیل شود. او سهشنبه در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز، ادعا کرد که آمریکا نه قرار است برای ۱۰ یا ۱۵ سال در این وضعیت باقی بماند و نه حتی اجازه خواهد داد این درگیری دو سال ادامه پیدا کند. ونس با اشاره به فشار جریانهایی که خواهان تداوم حضور نظامی آمریکا هستند، ابراز اطمینان کرد که ترامپ در نهایت با دستیابی به نتایجی قابلتوجه، کشورش را از این وضعیت خارج خواهد کرد.
با این حال، اظهارات ونس در شرایطی مطرح میشود که نشانههای میدانی و سیاسی، تصویر متفاوتی از مسیر پیشرو ترسیم میکنند. ناو هواپیمابر «یو اس اس تئودور روزولت» روز دوشنبه، وارد منطقه شد و به دو ناو هواپیمابر دیگر آمریکا یعنی «جورج اچ. دبلیو. بوش» و «جورج واشنگتن»، پیوست. حضور سه گروه رزمی ناو هواپیمابر در منطقه، در کنار ۱۳ ناوشکن و دو رزمناو در دریای عرب، ظرفیت واشنگتن برای تشدید عملیات نظامی را حفظ میکند. البته این استقرار لزوما به معنای تصمیم قطعی برای حمله مجدد نیست؛ بلکه میتواند همزمان ابزار فشار و آمادگی برای سناریوهای مختلف باشد. همزمان هدف قرار دادن شناورهای متخلف در تنگه هرمز از سوی نیروهای مسلح ایران کماکان ادامه دارد. وضعیت کنونی با ادعای ترامپ مبنی بر اینکه عملیات نظامی عملا پایان یافته، همخوانی ندارد؛ شاید درگیری گسترده متوقف شده باشد اما نمیتوان از پایان درگیری نظامی سخن گفت.
از نشست شنژن تا اختلاف در واشنگتن
ترامپ قرار است روز پنجشنبه، ۱۹ نوامبر، با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در شنژن دیدار کنند. آسوشیتدپرس گزارش داد که موضوع درگیری با ایران نیز در دستور گفتوگوهای ترامپ با دو رهبر دیگر قرار دارد. نزدیکی راهبردی مسکو و پکن به تهران نیز میتواند بر محاسبات واشنگتن اثر بگذارد، اما نمیتوان این دیدار را بهخودیخود مسیر قطعی میانجیگری دانست. در داخل دولت آمریکا نیز نشانههایی از تفاوت دیدگاه وجود دارد؛ هرچند ونس علنا این اختلاف را انکار کرده و گفته که «هیچ فاصلهای» میان مواضع وجود ندارد. پیشتر نیز گزارشهایی از اختلافنظر در میان اطرافیان ترامپ منتشر شده بود. بر اساس این گزارشها، ونس و استیو ویتکاف از پیگیری توافق با ایران حمایت میکردند، درحالیکه پیت هگست، وزیر جنگ، با چنین رویکردی مخالف است. از سوی دیگر، ونس پس از شکست انتخاباتی جمهوریخواهان، جنگ را یکی از عوامل اصلی این شکست دانسته بود.
این تناقض را میتوان تفاوت میان موضع رسمی و رقابت بر سر چگونگی خروج از بحران دانست: یک طیف بر توافق و مهار هزینهها تاکید دارد و طیفی دیگر حفظ فشار نظامی و اقتصادی را اهرم اصلی واشنگتن میداند. والاستریت ژورنال نیز در یادداشتی با اشاره به اینکه میراث سیاسی جایگاه ویژهای در ذهن ترامپ در دو سال پایانی وی در کاخ سفید دارد، ادعا میکند که ترامپ خواستار مهار برنامه هستهای ایران و حل مساله تنگه هرمز و پایان دادن به جنگ به نحوی که بتواند خود را پیروز بداند، است.
ماموریت دشوار اثرگذاری بر تصمیم ترامپ
ترامپ اخیرا اعلام کرد که به ونس دستور داده تا پیگیری مذاکرات با ایران را کنار بگذارد و بر موضوعات داخلی آمریکا تمرکز کند؛ در چنین شرایطی، نقش موثر معاون رئیسجمهور آمریکا میتواند در اقناع ترامپ، ارائه طرح خروج، استفاده از کانالهای دیپلماتیک در صورت دریافت ماموریت تازه و هشدار درباره هزینههای سیاسی و اقتصادی تداوم درگیری خلاصه شود. با این حال، وعده طولانی نشدن جنگ زمانی میتواند عملی شود که گامهای ملموسی برای از سرگیری مسیر دیپلماسی و دستیابی به توافق برداشته شود؛ در چنین شرایطی، ونس میتواند بر تصمیم ترامپ اثر بگذارد، اما تصمیم نهایی همچنان در اختیار رئیسجمهور آمریکا است و تداوم ابهام در مواضع ترامپ، از تهدید به حمله نظامی گرفته تا پافشاری بر محاصره، چشمانداز پایان بحران را مبهم نگه میدارد.


