نوسان دلار در اوج تاریخی
دنیای اقتصاد : معاملات نقدی دلار در بازار آزاد روز سه‌شنبه با کاهش محدود آغاز شد، اما در ادامه رکورد قیمتی جدیدی را ثبت کرد. در این روز، دلار معاملات خود را در نرخ ۲۷۲هزار و ۵۰۰تومان آغاز کرد که ۲۰۰تومان پایین‌تر از آخرین نرخ ثبت‌شده در روز دوشنبه بود. با این حال، روند معاملات در ادامه تغییر کرد و قیمت اسکناس آمریکایی تا سطح ۲۷۴هزار تومان افزایش یافت.
معاملات نقدی دلار در بازار آزاد روز سه‌شنبه با کاهش محدود آغاز شد، اما در ادامه رکورد قیمتی جدیدی را ثبت کرد. در این روز، دلار معاملات خود را در نرخ ۲۷۲هزار و ۵۰۰تومان آغاز کرد که ۲۰۰تومان پایین‌تر از آخرین نرخ ثبت‌شده در روز دوشنبه بود. با این حال، روند معاملات در ادامه تغییر کرد و قیمت اسکناس آمریکایی تا سطح ۲۷۴هزار تومان افزایش یافت. پس از ثبت این رکورد، احتیاط معامله‌گران بار دیگر بر روند معاملات غلبه کرد و قیمت دلار از سقف روزانه فاصله گرفت. در نهایت، آخرین نرخ ثبت‌شده برای معاملات نقدی دلار در روز سه‌شنبه ۲۷۳هزار و ۷۰۰تومان بود؛ سطحی که هزار تومان، معادل حدود ۰.۴درصد، بالاتر از نرخ روز دوشنبه قرار داشت. به این ترتیب، با وجود ثبت رکورد جدید در معاملات روز گذشته، دامنه تغییرات روزانه دلار همچنان محدود باقی ماند. بررسی روند معاملات آبان‌ماه نیز نشان می‌دهد که تغییرات روزانه قیمت دلار در تمامی روزهای معاملاتی این ماه کمتر از یک‌درصد بوده است.
احتیاط در نزدیکی سقف تاریخی
در روزهای اخیر، افزایش احتمال تشدید درگیری‌های نظامی و تلاش بازارساز ارزی برای مهار انتظارات افزایشی ناشی از ریسک‌های ژئوپلیتیک، بر رفتار معامله‌گران اثرگذار بوده است. در چنین شرایطی، دلار در نزدیکی سقف تاریخی خود با نوسانات محدود مواجه شده است. نکته قابل‌توجه آن است که کاهش دامنه نوسانات روزانه، تاکنون مانع از حرکت قیمت به سطوح بالاتر نشده است. در معاملات روز سه‌شنبه، برخی معاملات نقدی دلار در نرخ بی‌سابقه ۲۷۴هزار تومان انجام شد. همچنین، آخرین نرخ ثبت‌شده در این روز، با قرار گرفتن در سطح ۲۷۳هزار و ۷۰۰تومان، بالاترین نرخ پایانی ثبت‌شده برای معاملات نقدی دلار تاکنون بود.
روز گذشته افزایش احتیاط معامله‌گران در واکنش به اخبار سیاسی و احتمال تشدید درگیری‌های نظامی، در ساعات فعالیت بازار ارز نیز قابل مشاهده بود. روز سه‌شنبه، آخرین معامله نقدی ثبت‌شده دلار در بازار آزاد پیش از ساعت ۱۵ انجام شد. این در حالی است که تا پیش از روزهای اخیر، معاملات نقدی دلار معمولا تا حوالی ساعت ۱۸ ادامه داشت.
انتخابات آمریکا و ابهام در چشم‌انداز تنش‌ها
روز سه‌شنبه، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برای تعیین ترکیب مجلس نمایندگان و بخشی از کرسی‌های سنا برگزار شد. این انتخابات که در میانه دوره ریاست‌جمهوری انجام می‌شود، از این جهت اهمیت دارد که می‌تواند موازنه قدرت در کنگره و مسیر سیاستگذاری دولت دونالد ترامپ را تحت‌تاثیر قرار دهد. در روزهای اخیر، گمانه‌زنی‌هایی درباره افزایش احتمال تشدید درگیری‌های نظامی و حملات به ایران پس از انتخابات آمریکا مطرح شده است. با این حال، پیش از این نیز در مقاطع مختلف، احتمال افزایش تنش‌ها در بازه‌های زمانی مشخص مورد توجه بازار قرار گرفته بود. تجربه بازار ارز نشان می‌دهد که عدم تحقق چنین پیش‌بینی‌هایی می‌تواند بخشی از تقاضای احتیاطی را کاهش دهد، اما همزمان ممکن است بر ابهام معامله‌گران برای تصمیم‌گیری برای ورود به بازار یا خروج از آن بیفزاید.
افزایش ابهام معمولا با احتیاط بیشتر معامله‌گران همراه می‌شود؛ وضعیتی که می‌تواند خود را در کاهش تعداد و حجم معاملات نشان دهد. در چنین شرایطی، نقش بازارساز در مدیریت نوسانات قیمت ممکن است پررنگ‌تر شود، هرچند اثرگذاری آن به میزان عرضه ارز، عمق بازار و شدت انتظارات افزایشی بستگی دارد. در‌حال‌حاضر، چند بازه زمانی احتمالی برای تشدید تنش‌های نظامی مطرح است. در میان گمانه‌زنی‌های موجود، احتمال افزایش تنش‌ها در هفت روز نخست پس از پایان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، این پیش‌بینی‌ها همچنان در حد گمانه‌زنی قرار دارند و نمی‌توان آنها را مبنای قطعی برای ارزیابی مسیر آینده بازار ارز قرار داد.
ریسک‌های فراتر از تحولات نظامی
ریسک‌های ژئوپلیتیک یکی از عوامل اثرگذار بر نرخ دلار در بازار آزاد هستند، اما تمام عوامل تعیین‌کننده قیمت ارز را نمی‌توان به تحولات نظامی محدود کرد. نرخ دلار در اقتصاد ایران، علاوه بر انتظارات ناشی از اخبار سیاسی، تحت‌تاثیر میزان درآمدهای ارزی کشور، تحولات تجارت خارجی، دسترسی به منابع ارزی و توانایی انتقال ارز نیز قرار دارد.
اقتصاد ایران از ۲۳ تیرماه تاکنون با محاصره دریایی مواجه بوده و در شهریورماه نیز مسیرهای دیگر تجاری با افزایش اختلال روبه‌رو شده‌اند. در کنار این عوامل، کسری بودجه دولت و روند افزایشی تورم از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند در میان‌مدت از افزایش نرخ ارز حمایت کنند.
بررسی تغییرات قیمت دلار در مقاطع پیش و پس از درگیری‌های نظامی اخیر نیز نشان‌دهنده افزایش قابل‌توجه نرخ ارز است. قیمت دلار در روز پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه، در ۲۲خرداد ۱۴۰۴، در محدوده ۸۳هزار تومان قرار داشت. این نرخ در روزهای پیش از آغاز جنگ ۴۰روزه، در ۷ اسفند ۱۴۰۴، به حدود ۱۶۵هزار تومان رسیده بود. با توجه به این اعداد، قیمت دلار در معاملات روز سه‌شنبه، در مقایسه با سطح پیش از جنگ ۱۲روزه، بیش از ۱۹۰هزار تومان، معادل حدود ۲۲۸درصد، افزایش یافته است. همچنین، نرخ دلار در روز گذشته بیش از ۱۰۸هزار تومان، معادل حدود ۶۵.۵درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ ۴۰روزه ثبت شد.
تجربه بازار ارز در دو جنگ اخیر
در جریان جنگ‌های ۱۲روزه و ۴۰روزه، معاملات ارزی با افت قابل‌توجهی مواجه شدند. در این دوره‌ها، دسترسی معامله‌گران به قیمت‌های قابل اتکا دشوارتر شد و روش‌های معمول قیمت‌گذاری و انجام معاملات با اختلال روبه‌رو شدند. در نتیجه، احتیاط معامله‌گران افزایش یافت و حجم و تعداد معاملات به سطح معاملات ضروری برای متقاضیان محدود شد.
در جریان جنگ ۱۲روزه، در برخی روزها قیمتی برای دلار اعلام نشد و در روزهای دیگر نیز نرخ‌هایی با اختلاف حدود ۱۰هزار تومان بالاتر نسبت به قیمت پیش از آغاز جنگ ثبت شد. با این حال، پس از پایان جنگ ۱۲روزه، قیمت دلار به سطح پیش از آغاز درگیری‌ها بازگشت.
وضعیت بازار ارز در روزهای جنگ ۴۰روزه متفاوت بود. در طول این جنگ که بخشی از آن با تعطیلات رسمی نیز همزمان شد، قیمت دلار تا محدوده ۱۵۰هزار تومان کاهش یافت؛ سطحی که حدود ۹درصد پایین‌تر از قیمت پیش از آغاز جنگ بود. بازار ارز تا حدود دو هفته پس از پایان جنگ با کم‌عمقی معاملات مواجه بود، اما پس از آن، بازگشت معامله‌گران و افزایش حجم و تعداد معاملات موجب شد نرخ دلار واکنش بیشتری به تغییرات انتظارات و اخبار سیاسی نشان دهد. تفاوت رفتار بازار در این دو دوره نشان می‌دهد که صرف وقوع درگیری نظامی، لزوما مسیر مشخصی برای قیمت ارز ایجاد نمی‌کند. میزان دسترسی به اطلاعات، امکان انجام معاملات، شرایط عرضه ارز و تغییرات انتظارات می‌توانند در تعیین جهت حرکت قیمت نقش مهمی داشته باشند.
افت محدود قیمت طلا و سکه
روز سه‌شنبه، قیمت قطعات مختلف سکه طلا و هر گرم طلای ۱۸عیار، همچون دلار، با تغییرات محدودی همراه بود. با این حال، برخلاف دلار که افزایش محدودی را ثبت کرد، قیمت قطعات سکه و طلای ۱۸عیار کاهش یافت.
در این روز، سکه طلای طرح جدید با یک‌میلیون و ۶۰۰هزار تومان کاهش نسبت به روز دوشنبه، در قیمت ۲۶۱میلیون و ۶۰۰هزار تومان معامله شد. نیم‌سکه نیز به نرخ ۱۳۹میلیون و ۲۰۰هزار تومان و ربع‌سکه به قیمت ۷۵میلیون و ۲۰۰هزار تومان رسیدند.
هر گرم طلای ۱۸عیار نیز در معاملات روز سه‌شنبه به قیمت ۲۵میلیون و ۵۲۱هزار تومان معامله شد که ۱۵۰هزار تومان، معادل حدود ۰.۶درصد، پایین‌تر از نرخ روز دوشنبه بود. به این ترتیب، روز گذشته چهارمین روز معاملاتی متوالی بود که قیمت هر گرم طلای ۱۸عیار در کانال ۲۵میلیون تومان قرار داشت. افت قیمت جهانی طلا در روز جمعه و کاهش آن به پایین‌ترین سطح یک‌سال اخیر، در کنار نوسانات محدود دلار در بازار داخلی، از جمله عواملی بود که به عقب‌نشینی طلای ۱۸عیار از کانال ۲۶میلیون تومان کمک کرد. در شرایط فعلی، بازگشت قیمت طلا به کانال ۲۶میلیون تومان می‌تواند به تغییرات قیمت جهانی و نرخ دلار وابسته باشد. در مقابل، فعالان بازار طلا معتقدند عقب‌نشینی پایدار قیمت از کانال ۲۵میلیون تومان، به کاهش قابل‌توجه ریسک‌های نظامی و نشانه‌هایی از گشایش سیاسی و بهبود درآمدهای ارزی کشور نیاز دارد.
معامله ۶۵ کیلوگرم شمش طلا در مرکز مبادله
روز سه‌شنبه، بیستمین جلسه حراج شمش طلای استاندارد مرکز مبادله ایران در سال جاری برگزار شد. در این حراج، مجموعا ۶۵کیلوگرم شمش طلای استاندارد عرضه شد که تمام آن به فروش رسید و توسط صنعتگران و فعالان حوزه طلا خریداری شد.
میانگین قیمت هر شمش طلا در این دوره ۳۳میلیارد و ۵۲۲میلیون تومان ثبت شد که ۲.۵درصد کمتر از میانگین قیمت حراج برگزارشده در هفته نخست آبان‌ماه بود.
با احتساب معاملات روز گذشته، حجم کل شمش طلای معامله‌شده در حراج‌های مرکز مبادله از ابتدای سال جاری به یک‌هزار و ۲۴کیلوگرم رسید و از مرز یک تن عبور کرد. ارزش مجموع این معاملات نیز به ۲۸.۳هزار میلیارد تومان رسید.
توجه معاملات جهانی طلا به قیمت نفت و انتخابات آمریکا
روز سه‌شنبه، دومین روز معاملاتی بازارهای جهانی در هفته جاری میلادی بود. در این روز، قیمت طلا بیش از سایر عوامل، تحت‌تاثیر تغییرات قیمت نفت و انتظارات مربوط به سیاست پولی آمریکا قرار داشت. قیمت طلا در معاملات روز سه‌شنبه تا حدود ۳۹۷۰ دلار در هر اونس افزایش یافت و با جبران افت اولیه، رشد حدود ۲درصدی روز دوشنبه را ادامه داد. این روند در شرایطی رقم خورد که سرمایه‌گذاران در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، از کاهش دوباره قیمت نفت استقبال کردند. قیمت نفت پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد واشنگتن تا پایان سال جاری میلادی به برنامه کمک ۴میلیارددلاری خود به اسرائیل پایان خواهد داد، از رشد اولیه عقب‌نشینی کرد. در همین حال، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اعلام کرد حملات دوشنبه‌شب به جزیره قشم، اختلالی در عرضه نفت منطقه ایجاد نکرده است.
کاهش قیمت نفت می‌تواند از فشارهای تورمی ناشی از انرژی بکاهد و انتظارات درباره افزایش بیشتر نرخ بهره از سوی بانک‌های مرکزی را تضعیف کند. از آنجا که افزایش نرخ بهره معمولا هزینه فرصت نگهداری دارایی بدون بازدهی مانند طلا را بالا می‌برد، کاهش انتظارات نرخ بهره می‌تواند به بهبود تقاضا برای این فلز گران‌بها کمک کند.
با این حال، بر اساس ابزار فدواچ بورس کالای شیکاگو (CME)، بازارها در روز سه‌شنبه همچنان احتمال افزایش نرخ بهره فدرال‌رزرو در ماه دسامبر را بیش از ۷۰درصد ارزیابی کردند. تداوم این انتظارات می‌تواند همچنان به‌عنوان عاملی محدودکننده برای رشد قیمت طلا عمل کند.
انتخابات میان‌دوره‌ای و ابهام در سیاستگذاری
همزمان با تحولات بازار انرژی، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز در کانون توجه سرمایه‌گذاران قرار داشت. تعیین ترکیب مجلس نمایندگان و سنا می‌تواند بر مسیر سیاستگذاری اقتصادی دولت ترامپ و میزان پیشبرد برنامه‌های آن در کنگره اثرگذار باشد. احتمال کسب اکثریت مجلس نمایندگان از سوی دموکرات‌ها و نامشخص بودن نتیجه رقابت در سنا، چشم‌انداز سیاستگذاری اقتصادی آمریکا را با ابهام بیشتری مواجه کرده است. در صورت تغییر موازنه قدرت در کنگره، ممکن است نظارت بر دولت و شرکت‌های فناوری افزایش یابد و مذاکرات بودجه‌ای با دشواری بیشتری همراه شود. چنین تحولاتی می‌توانند بر انتظارات سرمایه‌گذاران درباره وضعیت مالی دولت، مسیر رشد اقتصادی و بازارهای مالی اثر بگذارند.
با این حال، اثر انتخابات بر قیمت طلا به نحوه تغییر انتظارات بازار وابسته است. افزایش نااطمینانی سیاسی می‌تواند تقاضا برای دارایی‌های امن را تقویت کند، اما در مقابل، تغییرات نرخ بهره، بازده اوراق خزانه‌داری و ارزش دلار نیز از عوامل مهم تعیین‌کننده مسیر این فلز گران‌بها هستند.
کاهش برآورد تقاضای سرمایه‌گذاری طلا
روز سه‌شنبه، تحول دیگری نیز بر چشم‌انداز بازار جهانی طلا اثر گذاشت. شورای جهانی طلا پیش‌بینی خود از رشد تقاضای سرمایه‌گذاری برای طلا در سال جاری میلادی را از ۴۰۰ تن به ۲۰۰ تن کاهش داد. در مقابل، برآورد این شورا از خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی افزایش یافت.
کاهش برآورد تقاضای سرمایه‌گذاری می‌تواند نشان‌دهنده تعدیل بخشی از انتظارات درباره ورود سرمایه به بازار طلا باشد. با‌این‌حال، افزایش پیش‌بینی خرید بانک‌های مرکزی نشان می‌دهد که تقاضای این گروه از خریداران همچنان می‌تواند یکی از عوامل حمایت‌کننده بازار باشد.
