پرداخت هزینه‌های عمرانی با اوراق نفت
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، از انتشار اوراق گواهی نفت در آینده نزدیک خبر داد. این اوراق قابلیت ارائه به پیمانکاران را دارد و قرار است بخشی از هزینه طرح‌های عمرانی را بدون پرداخت نقدی تامین کند. بر اساس توضیح سخنگوی دولت، دارنده اوراق گواهی نفت می‌تواند نفت خام دریافت کند و شرکت ملی نفت ایران مکلف است نفت خام را به خریداران این اوراق تحویل دهد. به بیان ساده، دولت به‌جای پول نقد، سند حق دریافت نفت به پیمانکار می‌دهد و پیمانکار می‌تواند در برابر آن نفت بگیرد.
۱۰۰ هزار‌میلیارد تومان مواد اولیه
مهاجرانی همچنین گفت دولت تا سقف ۱۰۰هزار‌میلیارد تومان، مواد اولیه را برای تحویل به دستگاه‌های اجرایی و تحرک‌بخشی به طرح‌های عمرانی، به‌ویژه در بخش راه، در دستور کار دارد و این موضوع تصویب شده است. او این اقدام را در پیوند با فعالیت گسترده کشور در حوزه‌هایی مانند ساخت شریان‌های حیاتی ارتباطی و طرح‌های کریدوری مطرح کرد.
چرا این ابزار؟
ظاهر طرح نشان می‌دهد دولت می‌خواهد بخشی از بدهی خود به پیمانکاران را با نفت تسویه و پروژه‌های عمرانی را بدون نیاز به نقدینگی فوری پیش ببرد. از نگاه دولت، مزیت طرح روشن است: پروژه‌ها متوقف نمی‌شوند و کسری نقدینگی جلوی راه را نمی‌گیرد؛ اما چند نکته باید دیده شود. پیمانکار باید بتواند نفت دریافتی را بفروشد یا اوراق را نقد کند و این به قیمت‌گذاری و بازار ثانویه اوراق بستگی دارد. دریافت نفت به‌جای پول نیز ریسک نوسان قیمت جهانی را به پیمانکار منتقل می‌کند. افزون بر این، هر بشکه‌ای که با این اوراق تحویل شود، از درآمد ارزی و بودجه‌ای دولت کم می‌شود. سخنگوی دولت درباره چند نکته توضیحی نداده است: سقف و حجم کل اوراق، قیمت‌گذاری نفت در این سازوکار، زمان‌بندی تحویل و قابلیت معامله اوراق در بازار. همچنین مشخص نیست رابطه سقف ۱۰۰هزار‌میلیارد تومان با اوراق گواهی نفت چیست و آیا این دو بخش یک طرح واحدند یا دو ابزار جداگانه. پاسخ این پرسش‌ها هنگام انتشار رسمی اوراق روشن می‌شود. تا آن زمان، این طرح بیشتر اعلام نیت است تا سیاستی با جزئیات مشخص.
