بهره‌گیری از پیمان‌های منطقه‌ای برای تسهیل تجارت
دنیای اقتصاد : محدودیت مسیرهای دریایی، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و موانع داخلی، مسیر تجارت خارجی کشور را دشوار کرده است. در سی‌امین آیین روز ملی صادرات، رئیس‌جمهور از کاهش صادرات در مقایسه با شرایط پیش از جنگ خبر داد و بر تسهیل فرآیندهای تجاری و رفع موانع پیشروی صادرکنندگان تاکید کرد. وزیر صمت نیز پیشنهاد تشکیل کمیته‌ای مشترک با حضور اتاق بازرگانی ایران، وزارت صمت و بانک مرکزی را برای رسیدگی سریع‌تر به مشکلات صادرکنندگان مطرح کرد. در بخش پایانی این آیین ملی، با حضور رئیس‌جمهور از اطلس صادراتی رونمایی شد و از فعالان اقتصادی توسط رئیس‌جمهور تقدیر به عمل آمد.
دنبال جنگ نیستیم؛ اما در برابر زور و قلدری تسلیم نمی‌شویم
رئیس‌جمهور با قدردانی از تلاش‌ها و فعالیت‌های فعالان اقتصادی کشور، به‌ویژه صادرکنندگان، تاکید کرد: اقدامات این بخش در شرایط دشوار و در مواجهه با فشارها، تحریم‌ها و محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی دشمنان، نقش موثری در ایستادگی کشور داشته است. مسعود پزشکیان چهارشنبه، بیست‌ونهم مهرماه ۱۴۰۵ در سی‌امین آیین روز ملی صادرات که با حضور وزرای صنعت، معدن و تجارت، امور خارجه و جمعی از تولیدکنندگان، تجار و بازرگانان نمونه و ممتاز کشور در سالن اجلاس سران برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد رهبر شهید انقلاب اسلامی، از تلاش‌ها و زحمات همه فعالان اقتصادی کشور به‌ویژه صادرکنندگان که با اقدامات و فعالیت‌های خود در روزهای سخت باعث شدند کشور بتواند در مقابل فشارها، تحریم‌ها و ایجاد محدودیت‌های دشمنان بایستد، قدردانی کرد. پزشکیان با یادآوری تجربه موفق واگذاری اختیارات به وزرا و استانداران در دو جنگ اخیر و لزوم فراهم ساختن بستر مناسب برای فعالیت تجار و بازرگانان تصریح کرد: همان‌طور که در دوران دو جنگ اخیر، اختیار و مدیریت را منطقه‌ای پیش بردیم و به استانداران و وزرا واگذار کردیم و برخی از قوانین و مقررات را متناسب با شرایط جنگی تغییر دادیم، اکنون نیز باید بستر را به‌گونه‌ای هموار کنیم که بدون هیچ ممانعتی مسیر تجارت و صادرات را طی کنید.
رئیس‌جمهور با مرور سابقه عهدشکنی مکرر آمریکایی‌ها، حمله نظامی به کشورمان در حین مذاکرات و به شهادت رساندن رهبر شهید انقلاب اسلامی تصریح کرد: آمریکایی‌ها تصور می‌کنند که ما نمی‌توانیم در مقابل حملات و تحریم‌های آنها بایستیم؛ اما ما خواهیم ایستاد. البته دنبال جنگ نیستیم؛ ولی به هیچ وجه در برابر زور و قلدری دشمن سر خم نخواهیم کرد. این پایداری و ایستادگی ریشه در فرهنگ، باور و اعتقاد ما ایرانیان دارد. رئیس‌جمهور با اشاره به خسارت‌ها و مشکلات ناشی از اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی در داخل و خارج از کشور، بر هماهنگی میان قوای سه‌گانه برای رفع موانع پیش روی فعالان اقتصادی تاکید کرد و گفت: آمریکا با ایجاد ناآرامی و جنگ در داخل و اعمال تحریم از خارج، درصدد است تمام مسیرهای خدمت‌رسانی به مردم را مسدود کند؛ اما ما مصمم هستیم با استفاده از ظرفیت‌های موجود، راه‌های تازه‌ای برای عبور از مشکلات و تداوم خدمت‌رسانی بگشاییم.
پزشکیان همچنین با تاکید بر وجود هماهنگی میان مسوولان عالی کشور برای حمایت از تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی تصریح کرد: میان سران قوا، از جمله آقایان اژه‌ای و قالیباف، هماهنگی لازم برای جلوگیری از ایجاد موانع در مسیر فعالیت‌های اقتصادی وجود دارد. مقام معظم رهبری و تمامی مسوولان نیز با جدیت پیگیر رفع مشکلات و موانع هستند و باید زمینه لازم برای تحقق این هدف فراهم شود. رئیس‌جمهور در همین راستا پیشنهاد کرد جلسه‌ای با قوه قضائیه برگزار شود تا مسائل و مشکلات فعالان اقتصادی و راهکارهای رفع آنها به‌صورت مشخص مورد بررسی قرار گیرد. پزشکیان با تاکید بر ضرورت همدلی و همکاری میان دستگاه‌های اجرایی و تمامی بخش‌های جامعه خاطرنشان کرد: عبور از مشکلات و موانع موجود مستلزم همکاری، هماهنگی و پیگیری مستمر است. همه ما در یک مسیر حرکت می‌کنیم و باید با گفت‌وگو و تعامل، زمینه رفع موانع و تسهیل فعالیت‌های اقتصادی را فراهم کنیم. بنده نیز هر روز برای پیگیری مشکلات صادرکنندگان و تسهیل امور آنان در ابعاد مختلف وقت خواهم گذاشت.
رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به وضعیت صادرات کشور در دوران جنگ اظهار کرد: پیش از این، حدود ۷۵درصد صادرات کشور از مسیرهای دریایی انجام می‌شد؛ با محدودیت و بسته شدن مسیرهای دریایی، توانسته‌ایم با فعال‌سازی مسیرهای جایگزین و استفاده از ظرفیت‌های مختلف، بخش عمده‌ای از روند تجارت خارجی را حفظ کنیم؛ به‌گونه‌ای‌که صادرات در مقایسه با شرایط پیش از جنگ، حدود ۲۵درصد کاهش یافته است. پزشکیان همچنین با اشاره به برنامه‌ریزی دولت برای کاهش هزینه حمل‌ونقل در مسیرهای جایگزین نسبت به حمل‌ونقل دریایی افزود: برای کاهش هزینه‌ها و تسهیل تجارت، موانع موجود را برطرف خواهیم کرد و در صورت نیاز، اصلاح قوانین و مقررات را نیز در دستور کار قرار می‌دهیم. همچنین تلاش خواهیم کرد فرآیندهای نظارتی و بازرسی به‌گونه‌ای تسهیل شود که ضمن حفظ الزامات قانونی، حمایت موثرتری از تجار و بازرگانان انجام گیرد.
رئیس‌جمهور همچنین گسترش روابط اقتصادی دوجانبه و چندجانبه با کشورهای مختلف و فعال‌سازی ظرفیت پیمان‌های بزرگ منطقه‌ای و بین‌المللی نظیر بریکس، شانگهای و اوراسیا را از دیگر برنامه‌های راهبردی دولت برای تسهیل تجارت و صادرات بازرگانان و تولیدکنندگان ایرانی برشمرد و تصریح کرد: البته نمایندگان و اعضای این کشورها و سازمان‌ها از سوی آمریکا تحت فشار هستند و مساله ایستادگی در مقابل زورگویی آمریکا به این سادگی‌ها نیست. دشمنان می‌خواهند راه‌ها را ببندند، اما به‌رغم این محدودیت‌ها، آنها با ما بر اساس چارچوب‌ها همکاری می‌کنند.
پزشکیان امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را نشانه‌ای از وحدت و انسجام میان تمام سران قوا و مسوولان نظام برشمرد و گفت: آن تفاهم‌نامه، تفاهم‌نامه بسیار خوبی بود و از ۱۳عضو شورای امنیت، ۱۲نفر به آن رأی مثبت دادند و از آن دفاع کردند. این افتخار به ارتش، سپاه، نیروهای هوافضا، سران قوا و تمامی ملت ایران اختصاص داشت. آمریکا پس از امضای این تفاهم‌نامه متوجه شد که امتیازات زیادی واگذار کرده است؛ لذا آنچه را امضا کرده بودند نادیده گرفت و حالا مجددا می‌گویند که مذاکره کنیم. ما از نظر اعتقادی بر این باور هستیم که باید به عهد خود وفا کنیم و نباید پس از اینکه پیمان بستیم، آن را بشکنیم. آنها حتی برجام را پس از آنکه امضا کردند، نادیده گرفتند و نقض کردند و حالا بدون شرم و واهمه ما را به هدف قراردادن زیرساخت‌های انرژی تهدید می‌کنند.
رئیس‌جمهور با تاکید بر اینکه آنها با زبان زور و ارعاب نمی‌توانند با ما سخن بگویند و تمامی حق و حقوق ملت ما باید محقق شود، تصریح کرد: امنیت برای ما، منطقه و دنیا بسیار ضروری است و همه باید مبتنی بر چارچوب‌های معین حرکت کنند. رئیس‌جمهور با تاکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های ملی برای عبور از شرایط دشوار کنونی اظهار کرد: در این شرایط پیچیده، با بهره‌مندی از رهنمودهای مقام معظم رهبری، همکاری و تعامل صادرکنندگان و تجار و همراهی مردم، می‌توانیم بر مشکلات غلبه کنیم و از این مرحله عبور کنیم. وی با اشاره به دیدار خود با مقام معظم رهبری و تشریح مسائل و شرایط جاری کشور برای ایشان افزود: در این دیدار، مسائل و شرایط موجود را به محضر ایشان عرض کردم و ایشان نیز دستور دادند به تمام مسائل رسیدگی شود. بر این اساس، باید با همکاری، همدلی و تعامل، مسیر عبور از مشکلات را هموار کنیم. شب سپری خواهد شد و صبح روشن طلوع خواهد کرد؛ بی‌تردید می‌توانیم آینده‌ای بهتر برای کشور رقم بزنیم.
پزشکیان اصلاح الگوی مصرف و صرفه‌جویی در انرژی را از الزامات عبور از شرایط فعلی دانست و تصریح کرد: دولت تمام تلاش خود را به‌کار خواهد گرفت تا از قطع گاز و برق صنایع و واحدهای تولیدی جلوگیری شود. در مقابل، انتظار می‌رود تولیدکنندگان نیز با مدیریت مصرف و صرفه‌جویی در گاز و برق، به استمرار فعالیت‌های صنعتی و تولیدی کشور کمک کنند. رئیس‌جمهور در پایان با تاکید بر اولویت دولت برای تامین پایدار انرژی‌بخش تولید در فصل زمستان گفت: دولت این موضوع را با جدیت دنبال می‌کند تا در زمستان پیش رو، صنایع و واحدهای تولیدی با محدودیت و قطعی برق و گاز مواجه نشوند و با همکاری و همراهی همه بخش‌ها، زمینه تداوم تولید و سربلندی ایران فراهم شود.
ضرورت تشکیل کمیته مشترک برای رفع موانع
وزیر صمت با تاکید بر ضرورت تسریع در رفع موانع صادراتی، خواستار تشکیل کمیته مشترک با حضور اتاق بازرگانی ایران، وزارت صمت و بانک مرکزی برای حل سریع مشکلات صادرکنندگان شد. سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، در مراسم روز ملی صادرات با اشاره به حضور نمایندگان بخش خصوصی در شورای عالی صادرات غیرنفتی اظهار کرد: با توجه به تعدد دستگاه‌های دولتی حاضر در این شورا، لازم است پیش از طرح مسائل در سطح عالی، کمیته‌ای تخصصی تشکیل شود تا موضوعات موردنیاز در آن بررسی و تا حد امکان تعیین تکلیف شود.
وزیر صمت خطاب به رئیس‌جمهور افزود: در شرایط کنونی، به‌ویژه با توجه به تغییرات ساعتی در وضعیت برخی مرزها، ضروری است تصمیم‌گیری‌ها با سرعت بیشتری انجام شود. بر همین اساس، پیشنهاد می‌کنم کمیته‌ای با عضویت اتاق بازرگانی ایران، وزارت صمت و بانک مرکزی تشکیل شود تا بتواند درباره مسائل و مشکلات جاری صادرکنندگان تصمیم‌گیری کند. در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری در سطح بالاتر باشد نیز مصوبات این کارگروه برای تصویب نهایی به شورای عالی صادرات غیرنفتی ارائه شود. اتابک با اشاره به رونمایی از اطلس جامع مبادی رسمی تجارت خارجی کشور در این مراسم گفت: انتظار می‌رود این اطلس به مرجع مورد رجوع فعالان تجارت خارجی تبدیل شود. البته برای حفظ کارآمدی آن، لازم است اطلاعات به‌صورت مستمر به‌روزرسانی شود که این اقدام می‌تواند با متولی‌گری سازمان توسعه تجارت ایران دنبال شود.
وی همچنین با تاکید بر ضرورت تقویت حضور بازرگانان ایرانی در بازارهای هدف، به ظرفیت‌های توافق‌نامه‌های تجاری کشور اشاره کرد و گفت: در برخی بازارها، از جمله اتحادیه اقتصادی اوراسیا، موانع کمتری برای توسعه تجارت وجود دارد، اما حضور بازرگانان ایرانی در این بازارها همچنان نیازمند تقویت است. وزیر صمت با اشاره به نشست هفته گذشته با مسوولان اتحادیه اقتصادی اوراسیا بیان کرد: در این نشست، مسوولان اتحادیه تعداد بازرگانان ایرانی فعال در بازار این اتحادیه را متناسب با ظرفیت‌های موجود ندانستند. این در حالی است که تلاش صادرکنندگان کشور موجب شده ایران در زمره کشورهای برتر در این حوزه قرار گیرد؛ با این حال، افزایش حضور تجار ایرانی در بازارهای کشورهای عضو اتحادیه همچنان ضروری است. اتابک همچنین از توافق‌هایی در حوزه استاندارد خبر داد و گفت: توافق شد برای جلوگیری از توقف صادرات به‌دلیل مسائل استاندارد، از استانداردهای رایج کشور و گواهی مبدأ استفاده شود تا روند صادرات ادامه یابد و کالاهای صادراتی با توقف ناشی از این موانع مواجه نشوند.
تدوین ۱۰ پیشنهاد برای رفع موانع تجارت
رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران ضمن تاکید بر ضرورت تسهیل مقررات، جبران افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و تقویت حضور بنگاه‌های ایرانی در بازارهای جهانی، از تدوین ۱۰ پیشنهاد با هدف قرار گرفتن در چرخه تصمیم‌گیری و تسهیل مسیر فعالیت صادرکنندگان خبر داد. محمدعلی دهقان‌دهنوی در سی‌امین آیین روز ملی صادرات بر ضرورت حمایت از صادرکنندگان، رفع موانع داخلی و تقویت زیرساخت‌های توسعه صادرات تاکید کرد.
دهقان‌دهنوی با اشاره به جایگاه صادرکنندگان در اقتصاد کشور گفت: روز ملی صادرات، روز بیان اعداد و فهرست اقدامات نیست، بلکه روز قدردانی از کسانی است که میان بازار داخلی و مشتریان خارجی پیوند برقرار کرده و آن را حفظ کرده‌اند. وی با بیان اینکه صادرکنندگان در شرایط دشوار ناشی از جنگ، تحریم و محاصره اقتصادی روند تجارت را متوقف نکردند، افزود: با وجود مشکلات در نقل‌وانتقال وجوه، صادرکنندگان به تعهدات خود پایبند ماندند و برای استمرار اشتغال تلاش کردند. این پایداری، بیانگر نقش تعیین‌کننده آنها در حفظ جریان تجارت و تداوم فعالیت‌های اقتصادی کشور است. رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به شعار تجارت پویا، صادرات ارزش‌آفرین، تصریح کرد: شعار امسال را نمی‌توان به یک عنوان محدود کرد، بلکه معیاری برای سنجش عملکرد فعالان حوزه صادرات غیرنفتی است.
دهقان‌دهنوی، عملکرد تجارت خارجی کشور را در شرایط ناشی از ۲جنگ و فضای ایجادشده پس از آن قابل‌توجه ارزیابی کرد و گفت: ارزش تجارت خارجی کشور در سال۱۴۰۴ به حدود ۵۲میلیارد دلار رسیده است. هرچند این رقم در مقایسه با نخستین سال فعالیت دولت چهاردهم کاهش یافته، اما همچنان از سطح تجارت خارجی در سال‌های پیش از آن بالاتر است. به نظر می‌رسد کاهش قیمت محصولات پتروشیمی، گاز صادراتی و محصولات کشاورزی از جمله عوامل موثر بر این وضعیت هستند؛ اما با وجود این شرایط، صادرات غیرنفتی در بخش‌های صنعت و معدن رشد قابل توجهی داشته است. معاون وزیر صمت همچنین به رشد ۱۴۰درصدی صادرات خدمات فنی و مهندسی پرداخت و گفت: این عملکرد با حمایت‌های رئیس‌جمهور و وزیر صنعت، معدن و تجارت محقق شده است.
رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به اهمیت مسیرهای حمل‌ونقل در تجارت خارجی کشور تصریح کرد: ۷۵درصد از تجارت خارجی کشور از طریق دریا انجام می‌شد؛ اما با تلاش دستگاه‌های مختلف، به‌ویژه بخش خصوصی، توانستیم مسیرهای جایگزین را در این مدت بازتعریف و روند تجارت را ادامه دهیم. دهقان‌دهنوی با تاکید بر ظرفیت‌های ایران برای توسعه تجارت افزود: کشور از توانمندی‌ها، دانش، مهارت و نیروی انسانی متخصص برخوردار است که می‌توان از این ظرفیت‌ها برای افزایش حجم تجارت بهره گرفت و آن را از هفته‌ای یک‌میلیارد دلار به روزانه یک‌میلیارد دلار رساند. معاون وزیر صمت صادرکنندگان را خط مقدم جنگ اقتصادی نامید و تصریح کرد: وظیفه ماست که موانع داخلی پیشروی صادرکنندگان را رفع و مسیر فعالیت صادرکنندگان را تسهیل کنیم.
دهقان‌دهنوی با اشاره به افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل در شرایط کنونی، تخصیص مشوق‌های مناسب را یکی از راهکارهای جبران افزایش هزینه‌ها دانست و گفت: باید موانع موجود در مسیر تجارت را برطرف و مقررات را تسهیل کنیم و ظرفیت‌های اجرایی لازم برای حضور کارساز فعالان اقتصادی در بازارهای جهانی را توسعه دهیم. وی در ادامه با تصریح بر حفظ بازارهای هدف و دستیابی به صادرات ارزش‌آفرین گفت: صادرکنندگان با وجود فشارهای متعدد، پایداری تجارت کشور را تضمین کرده‌اند. در این مسیر، باید با تقویت ظرفیت‌های صادراتی و تمرکز بر خلق ارزش افزوده، بستر حضور پایدارتر محصولات و خدمات ایرانی در بازارهای جهانی را فراهم کنیم. رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران همچنین با تاکید بر ضرورت اخذ تصمیمات راهگشا، از تدوین ۱۰پیشنهاد خبر داد و ابراز امیدواری کرد که با قرار گرفتن این پیشنهادها در چرخه تصمیم‌گیری، روند رسیدگی به مسائل و رفع موانع توسعه صادرات تسریع شود.
خنثی‌سازی هزینه فشار خارجی با عقلانیت و عمل‌گرایی
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران همزمان با روز ملی صادرات گفت: امروز باید یک پیام مشترک داشته باشیم: هزینه فشار خارجی را با عقلانیت، عمل‌گرایی و اتخاذ تصمیم‌های هوشمندانه و مبتنی بر منافع ملی، خنثی کنیم.
صمد حسن‌زاده گفت: همه صادرکنندگان و فعالان اقتصادی کشورمان حتی در وضعیت سخت اقتصادی و شرایط جنگی کشور نیز در برابر نیت‌های شوم دشمنان ایستادگی کرده و همراهی صادقانه خود با سیاست‌های دولت محترم را نشان داده و اجازه توقف روند صادرات را ندادند. حسن‌زاده با بیان اینکه صیانت از جریان صادرات در شرایط خطیر جنگ رمضان را ضرورتی راهبردی برای حفظ اشتغال، ارزآوری و صیانت از اعتبار اقتصادی ایران دانست و افزود: در این میان، وزارت صمت، سازمان توسعه تجارت ایران و تمامی دستگاه‌ها، با پیگیری‌های مستمر موانع صادرات و پشتیبانی از مسیرهای تجاری، در استمرار حضور کالاهای ایرانی در بازارهای بین‌المللی، نقشی قابل تقدیر ایفا کردند. رئیس اتاق ایران در تحلیل شرایط فعلی کشور بیان کرد: اکنون که همچنان در شرایط «نه جنگ؛ نه صلح» به سر می‌بریم و با وضعیتی آکنده از نااطمینانی، فشارهای اقتصادی، محدودیت‌های تجاری و تهدید مسیرهای حمل‌ونقل مواجه هستیم، تجارت خارجی کشور بیش از پیش تحت تاثیر قرار گرفته است و در چنین فضایی، دشمن متخاصم تلاش می‌کند با افزایش هزینه مبادلات، قدرت رقابت اقتصادی جمهوری اسلامی ایران را تضعیف کند. در چنین شرایطی معتقدیم که پاسخ واحد و یکصدای دولتمردان و فعالان اقتصادی بخش خصوصی باید تبدیل فشار بیرونی به اراده‌ای منسجم برای حفظ جریان تجارت باشد و تلاش مجدانه‌ای برای حذف موانع داخلی انجام گیرد. امروز باید یک پیام مشترک داشته باشیم: هزینه فشار خارجی را با عقلانیت، عمل‌گرایی و اتخاذ تصمیم‌های هوشمندانه و مبتنی بر منافع ملی، خنثی کنیم.
حسن‌زاده افزود: بخش خصوصی معتقد است که تداوم صادرات در این شرایط، مستلزم گذار از مدیریت روزمره بحران به طراحی سازوکارهای پایدار برای تجارت است و طراحی این سازوکارها نیازمند بازتعریف جایگاه صادرات در سیاست‌های کلان اقتصادی کشور است. دستیابی به این هدف را مستلزم هماهنگی سیاست‌های ارزی، صنعتی، مالی و تجاری و پرهیز از تصمیماتی است که هزینه حضور بنگاه‌های ایرانی در بازارها را افزایش می‌دهد. صمد حسن‌زاده با طرح پیشنهاد اتاق ایران در زمینه تشکیل ستاد استمرار تجارت خارجی، گفت: انتظار می‌رود دولت محترم با مشارکت بخش خصوصی، گمرک، بانک مرکزی و دیگر دستگاه‌ها، برنامه‌ای عملیاتی برای استمرار تجارت خارجی تدوین کند. تنوع‌بخشی به مسیرهای حمل‌ونقل، تسهیل تشریفات گمرکی و مرزی، تقویت بیمه و مدیریت ریسک تجارت و هماهنگی موثر بین دستگاه‌ها از عوامل حیاتی برای جلوگیری از بروز اختلال در زنجیره تجارت است. وی با تاکید بر اینکه ضروری است سازوکارهای بازگشت ارز و تامین سرمایه در گردش، با واقعیت‌های تجارت هماهنگ شوند، خاطرنشان کرد: بنابراین بازنگری در رویه‌های محدودکننده کارت بازرگانی، تفکیک تخلفات عمدی از تعهدات محدود و قابل جبران، اعطای فرصت متناسب برای ایفای تعهدات ارزی و پرهیز از اقدامات تعزیراتی علیه صادرکنندگان خوش‌سابقه، باید در دستور کار دولت قرار گیرد.
حسن‌زاده خواستار تبدیل دیپلماسی اقتصادی به ابزاری عملیاتی برای تسهیل تجارت شد و گفت: تدابیر لازم برای پیگیری توافق‌های تعرفه‌ای و حمل‌ونقلی، رفع موانع گمرکی و توسعه همکاری با کشورهای همسایه صورت گیرد. رئیس اتاق ایران بر بازتعریف رابطه دولت و بخش خصوصی بر پایه اعتماد، مشارکت و مسوولیت‌پذیری تاکید کرد و گفت: دولت مسوول سیاستگذاری کلان، تنظیم‌گری شفاف، تامین زیرساخت و تضمین رقابت منصفانه است و بخش خصوصی مسوولیت سرمایه‌گذاری، بهره‌وری، نوآوری و توسعه بازار را برعهده دارد. حسن‌زاده افزود: تحقق این تقسیم کار ملی، به مشارکت موثر تشکل‌ها در تصمیم‌سازی، پرهیز از مداخلات غیرضروری و ایجاد سازوکار منظم گفت‌وگو میان نهادهای حاکمیتی و فعالان اقتصادی نیاز دارد.
روایت عراقچی از دورنمای جنگ و دیپلماسی
