نقشه راه اقتصادی ایران در شانگهای
دنیای اقتصاد : در دومین روز از سفر معاون اول رئیس‌جمهور به تاجیکستان، محمدرضا عارف با سخنرانی در دو نشست محدود و گسترده اجلاس نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بسته‌ای از پیشنهادها و اولویت‌های اقتصادی ایران را تشریح کرد. عارف همچنین دیدارهایی با امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، و میخائیل میشوستین، نخست‌وزیر روسیه، داشته است. عارف در این نشست‌ها و دیدارها با تاکید بر «ضرورت استفاده از پول‌های ملی در تسویه حساب‌های تجاری»، خواستار «تسریع در عملیاتی‌شدن طرح بانک توسعه شانگهای»، «ایجاد کنسرسیوم انرژی»، «تقویت اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی» و «توسعه کریدورهای حمل‌ونقل و ترانزیت منطقه‌ای» برای ارتقای تاب‌آوری اقتصادی در برابر یک‌جانبه‌گرایی و تحریم‌ها شد.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در نشست محدود اجلاس نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای گفت: «در شرایطی این نشست برگزار می‌شود که سایه تهدید و جنگ و اقدامات یک‌جانبه علیه ایران به‌عنوان عضو سازمان همکاری شانگهای فضای همکاری‌های منطقه‌ای را تحت‌تاثیر قرار داده است. ابعاد این جنایات صرفا به‌عنوان یک ابزار فشار اقتصادی بر یک کشور خاص نیست، بلکه آثار آن می‌تواند به اندازه یک جنگ تمام عیار بر زندگی مردم و اقتصاد کشورها اثر گذار باشد. ما معتقدیم اختلافات و چالش‌های بین‌المللی باید از مسیر گفت‌وگو و سازوکارهای حقوقی و دیپلماتیک حل و فصل شوند؛ اما پاسخ پایدار به تهدیدهای مشترک اقتصادی صرفا در محکومیت آنها خلاصه نمی‌شود. ایران برای ارتقای تاب‌آوری و اثربخشی همکاری‌ها در سازمان همکاری شانگهای مجموعه‌ای از پیشنهادهای عملیاتی را در حوزه‌های تجاری، اقتصادی مالی ترانزیتی، انرژی و... مطرح می‌کند. ما معتقدیم که باید نگاه بشر دوستانه خود را در مواجهه با جنگ اقتصادی تقویت کنیم. دسترسی مردم به دارو، آب، غذا و خدمات بهداشتی نباید تحت تاثیر منازعات سیاسی و اقدامات اقتصادی قرار گیرد.»
استفاده از پول‌های ملی در تسویه حساب‌های تجاری ضروری است
وی ادامه داد: «ایران از روندهای جاری در حوزه همکاری‌های مالی و بانکی سازمان همکاری شانگهای استقبال می‌کند. در حوزه مالی و پولی گسترش همکاری‌ها ضروری است. استفاده بیشتر از پول‌های ملی در تسویه حساب‌های تجاری، ایجاد سازوکارهای پرداخت مستقل و تقویت همکاری میان بانک‌های کشورهای عضو از ضرورت‌های شرایط کنونی است. در همین راستا بر تسریع بررسی و ایجاد بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای می‌کنیم؛ این بانک باید حداکثر استقلال را داشته باشد.» عارف خاطرنشان کرد: «از تداوم فعالیت‌های کنسرسیوم بین بانکی شورای تجاری سازمان همکاری شانگهای حمایت می‌کنیم. انتظار داریم که روند عضویت بانک ایرانی در کنسرسیوم بین بانکی نیز تسریع و به‌زودی نهایی شود. اقتصاد آینده، اقتصاد دیجیتال است. سازمان همکاری شانگهای می‌تواند به یکی از کانون‌های همکاری در حوزه هوش مصنوعی، تجارت الکترونیک و اقتصاد پلتفرمی تبدیل شود.»
ایجاد کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای
وی در زمینه اقتصاد دیجیتال و فناوری پیشنهاد داد که کشورهای عضو تجربیات خود را در حوزه دولت الکترونیک، تجارت، دیجیتال به اشتراک بگذارند و ادامه داد: «به‌منظور تسهیل تجارت و لجستیک در منطقه، ایران از بهبود عملکرد و کارآیی کریدور حمل‌ونقل منطقه‌ای و بین‌المللی حمایت می‌کند و آمادگی دارد نقش موثری در کریدورهای منطقه‌ای ایفا کند. معتقدیم که در عرصه انرژی باید از گفت‌وگو به سمت تعمیق همکاری‌ها در این حوزه و ایجاد کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای حرکت کنیم.» محمدرضا عارف در نشست گسترده اجلاس نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای حضور داشت و در جریان سخنرانی خود تصریح کرد: «نظام بین‌الملل در دوره‌ای پرتلاطم با تهدیدهای بی‌سابقه ناشی از یک‌جانبه‌گرایی و برتری‌طلبی معدودی از کشورها مواجه است. در اینجا لازم می‌دانم از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای به‌واسطه مواضع سازنده‌شان در قبال تجاوزات و حملات علیه جمهوری اسلامی ایران سپاسگزاری کنم. در نتیجه آن تجاوزات نظامی ظالمانه ما امروز با واقعیت جدیدی مواجه هستیم. اخلال در امنیت اقتصادی و اختلال در تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، نظام پرداخت و زنجیره‌های تامین در یک کشور می‌تواند آثار خود را در سراسر منطقه و حتی اقتصاد جهانی نشان دهد.» وی درباره اقدام ایران در برابر تجاوزات اخیر تاکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران مطابق با ماده ۵۱ منشور ملل متحد از حق ذاتی خود برای دفاع مشروع استفاده کرد و در عین حال بار دیگر نشان داد که خواهان جنگ و بی‌ثباتی نیست و همواره صلح را بر رویارویی ترجیح می‌دهد.»
طرح بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای عملیاتی شود
عارف با بیان اینکه ایران از افزایش استفاده از پول‌های ملی در تجارت میان اعضا حمایت می‌کند، گفت: «ایجاد بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای می‌تواند نقطه عطفی در این مسیر باشد. با توجه به پیشرفت مذاکرات مربوط به تاسیس این بانک پیشنهاد می‌کنیم از مرحله گفت‌وگو به مرحله طراحی عملیاتی نزدیک شویم. همچنین لازم است ابزارهای بیمه صادراتی و پوشش ریسک سرمایه‌گذاری توسعه یابد تا بخش خصوصی با اطمینان بیشتری وارد پروژه‌های مشترک سازمان شود.» وی ادامه داد: «جمهوری اسلامی ایران ضمن تاکید بر تقویت همکاری بین بخش‌های خصوصی کشورهای عضو از فعالیت‌های شورای تجاری و کنسرسیوم بین بانکی سازمان همکاری شانگهای حمایت می‌کند و آمادگی دارد در چارچوب این دو نهاد، تجربیات و ظرفیت‌های خود را در اختیار همکاری‌های مشترک قرار دهد.»
عارف در دیدارهای خود با امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، گفت‌وگو کرد و با اشاره به پیوندهای عمیق تمدنی ایران و تاجیکستان گفت:«تشکیل کمیته عالی مشترک زبان، ادبیات، فرهنگ و تمدن پارسی و نیاکانی می‌تواند به حفظ و حراست از میراث مشترک دو کشور کمک کند.» عارف با اشاره به توسعه همکاری‌های اقتصادی دو کشور گفت: «با وجود همه موانع، از جمله جنگ تحمیلی علیه ایران، در ماه‌های اخیر شاهد افزایش ۵۰ درصدی حجم تجارت دوجانبه نسبت به مدت مشابه سال گذشته بوده‌ایم.» معاون اول رئیس‌جمهور با اعلام آمادگی ایران برای همکاری با تاجیکستان در فعالیت‌های اکتشافی نفت و گاز، صنایع پتروشیمی و صادرات محصولات نفتی و گازی گفت: «طرح پیشنهادی آقای رحمان درباره ایجاد کریدور انرژی پارس جنوبی ـ افغانستان ـ تاجیکستان، طرحی بسیار مثبت و سازنده است که به رئیس‌جمهور ایران ارائه شده است.» عارف افزود: «ایران به گسترش همکاری‌های سه‌جانبه با تاجیکستان و افغانستان علاقه‌مند است.» در این دیدار همچنین بر صادرات محصولات نفتی ایران به تاجیکستان و کمک ایران به اتصال این کشور به آب‌های آزاد خلیج‌فارس تاکید شد.
آمریکا باید هزینه شرایط ایجادشده در تنگه هرمز را بپردازد
معاون اول رئیس‌جمهور همچنین دیداری با میخائیل میشوستین، نخست‌وزیر فدراسیون روسیه داشت که در این دیدار با اشاره به تحولات منطقه و تجاوز نظامی به ایران اظهار کرد: «این تجاوز بخشی از نقشه کلان آمریکا و رژیم صهیونیستی برای تضعیف کشورهای مستقل از جمله ایران و روسیه و تحمیل یک‌جانبه‌گرایی است.» معاون اول رئیس‌جمهور با تاکید بر ضرورت اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز گفت: «ما برای حفظ امنیت خود راهی جز اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز نداریم.» عارف تاکید کرد: «معتقدیم تحت حاکمیت ایران، امکان تردد امن و صلح‌آمیز کشتی‌های کشورهای دوست از تنگه هرمز فراهم باشد.»
هشدار درباره دریای خزر
عارف در بخش دیگری از این دیدار با اشاره به تلاش اوکراین برای گسترش جنگ به دریای خزر گفت: «هدف از این اقدام، اختلاف‌افکنی و قطع روابط ایران و روسیه بود. باید مراقبت کنیم که دریای خزر به کانون جدید ناامنی تبدیل نشود.» وی با اشاره به اهمیت توسعه بنادر ایران و روسیه در دریای خزر برای انتقال ۱۷میلیون تن کالا اظهار کرد: «تکمیل راه‌های مواصلاتی ریلی، جاده‌ای و دریایی در منطقه از نیازهای کشورهای دوست است و ایران این موضوع را در اولویت قرار داده است.»
نخست‌وزیر روسیه تجاوز نظامی به ایران را محکوم کرد
میخائیل میشوستین، نخست‌وزیر فدراسیون روسیه، نیز در این دیدار با تاکید بر اینکه روابط تهران و مسکو بر پایه حسن همجواری و همکاری بنا شده است، تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران را به‌شدت محکوم کرد. نخست‌وزیر روسیه با تاکید بر اراده دو کشور برای توسعه مناسبات تجاری و اقتصادی گفت: «با وجود تحریم‌ها، روابط ایران و روسیه گسترش یافته و طرح‌های بزرگی در حوزه‌های انرژی، کشاورزی، صنعت و توسعه کریدورهای مواصلاتی در حال پیگیری است.»
