پرش لپتاپهای اقتصادی به بالای ۱۰۰میلیون؛
تغییر سبد انتخابی خریداران
این نخستین بار نیست که «دنیای اقتصاد» اثر فشارهای سمت عرضه و تقاضا بر بازار لپتاپ را بررسی میکند. در گزارش «جهش ۹برابری هزینه شیپینگ»، افزایش هزینه حمل هر دستگاه از حدود یکمیلیون تومان به ۹میلیون تومان بررسی شد. همچنین در گزارشی که هفته گذشته درباره بازار تعمیر و ارتقای لپتاپ منتشر شد، افت قدرت خرید کاربران و حرکت بخشی از تقاضا از خرید دستگاه جدید به سمت تعمیر و ارتقای لپتاپهای موجود مورد بررسی قرار گرفت. اکنون تابلوی قیمتها نشان میدهد این دو روند در کنار اختلال در تامین، در حال تغییر شکل بازار لپتاپ هستند.
جهش قیمت در سه رده
در گروه اقتصادی، Lenovo V۱۵ که در دیماه ۲۹میلیون و ۳۰۰هزار تومان قیمت داشت، در هفته اول مهرماه به ۷۶میلیون و ۷۵۰ هزار تومان رسیده است؛ یعنی حدود ۱۶۲درصد افزایش. در همین گروه، Acer Aspire ۳ از ۳۴میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به ۱۲۰میلیون تومان رسیده و با رشد حدود ۲۵۱درصدی، بیشترین افزایش قیمت در میان مدلهای دارای قیمت فعلی را ثبت کرده است.
Asus VivoBook X۱۵۰۴VA نیز از ۴۹میلیون و ۱۰۰ هزار تومان به ۱۱۵میلیون و ۳۶۰ هزار تومان در پایان شهریور و ۱۲۰میلیون تومان در هفته اول مهرماه رسیده است؛ رشدی حدود ۱۴۵درصدی نسبت به دیماه.
در مدلهای میانرده نیز افزایش قیمتها قابلتوجه است. Lenovo IdeaPad Slim ۳ از ۷۱میلیون و ۳۰۰هزار تومان در دیماه به ۱۶۲میلیون و ۵۷۰هزار تومان در هفته اول مهر رسیده که رشد ۱۲۸درصدی داشته و ASUS Vivobook ۱۵ نیز از ۶۸میلیون و ۵۰۰هزار تومان به ۱۴۷میلیون و ۹۰۰هزار تومان رسیده و حدود ۱۱۶درصد افزایش قیمت داشته است. Acer Aspire ۵ نیز با رشد حدود ۱۴۹درصدی، از ۵۹میلیون و ۱۰۰هزار تومان به ۱۴۷میلیون و ۲۳۰هزار تومان رسیده است.
در مدلهای بالارده، تنها Lenovo Legion ۵ همچنان دارای قیمت در تابلوی هفته اول مهرماه است. قیمت این مدل از ۱۹۷میلیون و ۴۵۰هزار تومان در دیماه به ۴۴۵میلیون و ۵۰۰هزار تومان رسیده و افزایشی حدود ۱۲۶درصدی را تجربه کرده است. با این حال، قیمت این مدل نسبت به ۴۴۹میلیون تومان در پایان شهریور، حدود ۰.۸درصد کاهش یافته است.
مدلهایی که از تابلو کنار رفتند
افزایش قیمت تنها نشانه تغییر در بازار نیست. چهار مدل از لپتاپهای مورد بررسی در شهریور و هفته اول مهرماه دیگر قیمت مشخصی در بازار نداشتهاند. Acer Aspire 3، ASUS TUF A15 ،Acer Nitro V 16 و MacBook Pro 16 M4 Max در این بازه با وضعیت ناموجود مواجه شدهاند. در نتیجه، بخشی از سبدی که پیشتر برای مقایسه قیمت در بازار وجود داشت، اکنون عملا از دسترس خارج شده است. ناموجود شدن مدلها لزوما به معنای کمبود دائمی آنها نیست. بخشی از این اتفاق با چرخه تولید و ورود نسلهای جدید سختافزار ارتباط دارد، اما در بازار ایران، دشوار شدن جایگزینی کالا میتواند این روند را تشدید کند. وقتی واردات یک مدل یا مدل جایگزین آن با هزینه و زمان بیشتری انجام میشود، فاصله میان خروج کالا از بازار و ورود جایگزین افزایش مییابد. در سمت تقاضا نیز اتفاق متفاوتی در جریان است. افزایش قیمت لپتاپ در کنار افت قدرت خرید، بخشی از مصرفکنندگان را از خرید دستگاه جدید دور کرده و به سمت تعمیر و ارتقای دستگاه موجود سوق داده است. در بخش دیگری از بازار نیز خریدار ناچار شده به جای مدل موردنظر خود، سراغ ردههای پایینتر برود. بنابراین افزایش قیمتها فقط به معنای گران شدن کالا نیست. به عبارت دقیقتر ترکیب کالاهایی که خریداری میشوند نیز در حال تغییر است.
فشار همزمان بر عرضه و تقاضا
در سمت عرضه، پیچیدهتر شدن مسیر ورود کالا و افزایش هزینههای حملونقل، زمان و هزینه جایگزینی موجودی را بالا برده است. فروشنده نیز در شرایطی که قیمت خرید بعدی برای او مشخص نیست، با ریسک بیشتری برای فروش موجودی خود مواجه است. این وضعیت میتواند باعث شود قیمت بازار فقط بر اساس هزینه کالای موجود تعیین نشود و هزینه تامین محموله بعدی نیز در تصمیم فروشنده اثر بگذارد.
به این ترتیب، بازار لپتاپ در فاصله دیماه تا مهرماه تنها با افزایش قیمت مواجه نشده است. بخشی از مدلها بیش از دو برابر گران شدهاند، برخی مدلها از تابلوی قیمت کنار رفتهاند و بخشی از خریداران نیز به جای تعویض دستگاه، مسیر تعمیر و ارتقا را انتخاب کردهاند. در بازاری که هم هزینه ورود کالا افزایش یافته و هم قدرت خرید مصرفکننده کاهش پیدا کرده است، مساله فقط قیمت لپتاپ نیست؛ خودِ سبد انتخابی بازار نیز در حال تغییر است.
