واکاوی طرح سهفوریتی خروج از NPT در گفتوگو با عضو کمیسیون امنیت ملی
منافع ملی باید مبنای تصمیم باشد
این طرح در حالی در سامانه مجلس بارگذاری شده که میان طیفهای مختلف سیاسی درباره فواید و هزینههای این اقدام راهبردی، اختلافنظرهای جدی وجود دارد. برخی نمایندگان این اقدام را پاسخی مقتضی به بدعهدیهای غرب و تهدیدهای اسرائیل میدانند و در مقابل، برخی دیگر معتقدند خروج از این پیمان در مقطع کنونی میتواند اجماع بینالمللی علیه تهران را تقویت کند.
سوابق طرح؛ از فروردین تا مهرماه
بررسی روند تاریخی این ادعا نشان میدهد که ایده خروج از NPT موضوع جدیدی در ادبیات سیاسی ایران نیست. به گزارش خبرگزاری مهر، در تاریخ ۸ فروردینماه، یعقوب رضازاده، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با اشاره به گزارشهای کذب مدیرکل آژانس انرژی اتمی و سوءاستفاده صهیونیستها از اطلاعات هستهای ایران، تاکید کرده بود که ماندن در این معاهده به مصلحت نیست. این روند در ماههای بعد نیز ادامه یافت؛ بهطوریکه در ۲۲شهریورماه، حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده شاهینشهر، رسما از آمادهسازی طرح سهفوریتی خروج از NPT خبر داد. وی با اشاره به انتقال اطلاعات محرمانه ایران به نیروهای متخاصم توسط آژانس، اعلام کرد که جمعی از نمایندگان این طرح را امضا کردهاند.
در ادامه این واکنشها، خبرآنلاین در تاریخ ۲۳ شهریورماه گزارش داد که اگرچه طرح در سامانه بارگذاری شده، اما میان آمادهسازی و اعلام وصول یا تصویب آن در صحن علنی فاصله جدی وجود دارد. همچنین در ۳۰شهریورماه، محمد سراج، نماینده تهران، در گفتوگویی با مخالفت با این طرح عنوان کرد که خروج از NPT در شرایطی که ایران به دنبال سلاح هستهای نیست، تنها به از دست دادن متحدانی چون چین و روسیه منجر خواهد شد. با این حال، در ۳۰مهرماه، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی، ضمن تایید وجود این طرح در کارتابل معاونت قوانین، تاکید کرد که تصمیم نهایی در این خصوص نیازمند همافزایی و هماهنگی در کل ارکان نظام اسلامی است.
مراجع تصمیمگیر و چالشهای حقوقی
یکی از نکات کلیدی در این موضوع، تفکیک میان صلاحیتهای مجلس و شورای عالی امنیت ملی (شعام) است. به گزارش هفت صبح، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفتوگو با شبکه الجزیره تصریح کرده است که خروج تهران از NPT به رفتار واشنگتن بستگی دارد. این موضعگیری نشاندهنده آن است که تصمیمگیری درباره چنین موضوعات کلان و فوقامنیتی، طبق اصل ۱۷۶ قانون اساسی، در حوزه اختیارات شعام و با تایید نهایی مقام معظم رهبری است. از سوی دیگر، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، نیز در حاشیه اجلاس بریکس و در مصاحبههای اخیر خود با رسانههای بینالمللی با تاکید بر صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران، عضویت در NPT را سندی بر عدم تمایل ایران به ساخت سلاح هستهای دانسته و از استانداردهای دوگانه غرب در قبال تسلیحات اتمی اسرائیل انتقاد کرده است.
ایران باید آرایش جدیدی داشته باشد
روز گذشته نیز در صحن علنی مجلس موضوع طرح خروج از انپیتی مجدداد یادآوری شد. غلامرضا میرزایی، عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس، خطاب به نمایندگان پرسید که چرا موضوع عضویت در NPT را در شرایط فعلی نباید مجددا بررسی کنیم، آیا وقت آن نرسیده تا از NPT خارج شویم؟ در مقابل، مهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفته است: «طرح خروج از NPT نهایتا شاید ۷۰ رأی در مجلس بیاورد. کسانی که در این شرایط تحریمی، سفرههایشان بزرگتر شده، مدام در مسیر مذاکرات سنگاندازی میکنند.»
در همین راستا گفتوگویی داشتیم با فداحسین مالکی، نماینده زاهدان و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، که به تشریح جزئیات و ضرورتهای این طرح پرداخته است. وی در گفتوگوی با روزنامه «دنیایاقتصاد» تشریح کرد: «شرایط پیچیدهای که بر منطقه حاکم است و شرارتهای پیاپی که رژیم صهیونیستی و آمریکاییها علیه ملت ایران انجام میدهند، از جنگی که تحمیل کردند تا فشارهای سیاسی و اقتصادی که تنگناهایی برای مردم عزیزمان بهوجود آوردهاند؛ پیشبینی بر این است که به هر حال جمهوری اسلامی ایران باید یک آرایش جدیدی در مقابل زیادهخواهیهای ترامپ بگیرد؛ علاوه بر این عملکرد دیپلماسی را در نیویورک دیدیم و رئیسجمهور ما پاسخ محکمی دادند که بازخورد خوبی هم در دنیا داشت. آمریکاییها قائل به رعایت قوانین بینالمللی نیستند؛ یعنی دنیا از دید ترامپ یک جنگل محسوب میشود، نه اینکه بگوییم یک دهکده جهانی است که هر کس بر اساس قانون خودش و فرهنگ خودش یک زندگی مسالمتآمیزی داشته باشد. باید برای این تفکر ترامپ یک برنامهریزی جدید، یک آرایش جدید داشته باشیم و در واقع با تدبیر، عمل شود.»
ما قائل به قوانین NPT بودیم
این عضو کمیسیون امنیت ملی در تشریح اقدامات صورتگرفته در مورد خروج از NPT (معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای) عنوان کرد: «دکتر پزشکیان حرف خوبی زدند که ما قائل به قوانین NPT هستیم؛ اما رژیم صهیونیستی که خودش دارای سلاحهای هستهای است، کشتار خودش را برای مردم ایران در چند ماه گذشته نشان داد و وحشیگریهای خودش را به نمایش گذاشت. در مقابل شما دیدید که شورای حکام طرحی را آورد که ایران را محکوم کنند. این نکته بر این تمرکز دارد که قانون روز متناسب با جامعه بشریت نیست؛ بهخاطر اینکه اگر بخواهند محکوم کنند، باید رژیم صهیونیستی را محکوم کنند، نه ایرانی که خودش عضو NPT است.»
لزوم استفاده از ابزارهای جدید
وی ادامه داد: «بر این اساس، ما در مجلس نظرمان بر این است که باید خروج از NPT —حال که به اینجا رسیده است— در دستور کار مجلس قرار بگیرد و نظر تعدادی از نمایندگان مجلس هم همین است. به هر حال باید این موضوع بررسی شود و منافع ملی ابزار مهمی برای این کار است که در این شرایط، خروج از NPT چه دستاوردهای مثبتی میتواند برای ما داشته باشد و چه فشارهایی را علیه آمریکا خواهد داشت. به خاطر اینکه دنیا باید بداند که اگر ایران از NPT خارج شود، با این وحشیگریهایی که وجود دارد، ایران به سمت استفاده جدید با طراحی جدید از انرژی هستهای میرود. قطعا به آن سمت حرکت میکنیم، ما برای دفاع از خودمان باید از ابزارهای جدید استفاده کنیم. ابزار جدید و دانش جدید به هر حال برای دفاع از کشورمان ضرورت دارد.» مالکی تاکید کرد: «این طرح سه فوریتی در سامانه است و به حدی که رسید در اختیار هیات رئیسه قرار میگیرد که اعلام وصول شود و مراحل قانونی خودش را طی کند.»
در صورت تصویب، دولت باید اجرایی کند
این عضو کمیسیون امنیت ملی درخصوص صحبتهای اخیر سردار رضایی مبنی بر اینکه تصمیمگیری در خصوص خروج از انپیتی در شعام انجام خواهد شد، توضیح داد: «این اگر تصویب بشود، طبیعی است که دولت باید اجرا کند. هر مصوبهای که در مجلس تصویب شده است آقای رئیسجمهور باید اجرایی کنند. به هر حال این موضوع مطرح میشود، دولت و دستگاهها میآیند صحبت میکنند، چکشکاری میشود، بحث میکنند، موافق و مخالف نظر میدهند. بعد از تصویب مجلس و بعد از تایید شورای محترم نگهبان، برای اجرا به دولت ابلاغ میشود.»
