پزشکیان مواضع هستهای ایران را در آمریکا تبیین کرد؛
آماده راستیآزمایی برنامه هستهای هستیم
یکی از برجستهترین محورهای این سفر، مصاحبه تفصیلی وی با شبکه فاکسنیوز بود که در آن موضوعات حساسی نظیر آمادگی ایران برای کاهش سطح غنیسازی اورانیوم و آمادگی برای احیای توافقات هستهای مطرح شد. پزشکیان در این گفتوگو اعلام کرد که ایران در صورت رعایت حقوق بینالملل و بازگشت طرف مقابل به تعهدات، آمادگی دارد تا گامهای بلندی در جهت شفافسازی و کاهش تنشهای هستهای بردارد. پزشکیان در کنار این گفتوگوها دیدارهای مهمی هم با مقامات کشورهای مختلف داشت.
از برجام تا تنشهای منطقهای
یکی از مهمترین بخشهای سفر رئیسجمهور، گفتوگوی تفصیلی وی با شبکه خبری فاکسنیوز بود. این برای اولینبار است که پزشکیان با یک رسانه نزدیک به جناح جمهوریخواه در آمریکا مصاحبه میکند. به گزارش فرارو به نقل از فاکسنیوز، مسعود پزشکیان در این مصاحبه اعلام کرد: «ما به دنبال جنگ نیستیم؛ اما هرگاه به ما حمله شود، ناچار به دفاع از خود هستیم. ما هرگز آغازگر جنگ نبودهایم، اما اگر آنها بخواهند به نبرد با ما ادامه دهند، پاسخی قاطع خواهیم داد.»
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی ریاستجمهوری، رئیسجمهور در پاسخ به پرسشی درباره توافق با ایالات متحده، به سابقه مذاکرات اشاره کرد و گفت: «ما تفاهم کرده بودیم و این تفاهمنامه را با رئیسجمهور شما امضا کردیم. بر اساس همان تفاهمنامه آمادهایم ادامه بدهیم.» وی درباره بیاعتمادی عمیق میان تهران و واشنگتن افزود: «مشکلی که با آن مواجه هستیم این است که میان ما بیاعتمادی عمیقی شکل گرفته است. دلیل آن هم این است که پیشتر، در چارچوب برجام، ما به توافقی دست یافتیم؛ اما رئیسجمهور شما آن توافق را کنار گذاشت.»
پزشکیان در بخش دیگری از این مصاحبه به موضوع حساس تنگه هرمز پرداخت و تصریح کرد: «ما تنگه هرمز را نبسته بودیم؛ تنگه باز بود. آنها بدون هیچ توجیه یا چارچوب قانونی به ما حمله کردند.» به گزارش پایگاه اطلاعرسانی ریاستجمهوری، رئیسجمهور در این گفتوگو بار دیگر ادعاهای مطرحشده درخصوص تامین مالی جمهوری اسلامی از گروههای منطقهای گفت: شما خودتان بهتر از هر کسی میدانید که ما آنقدر پول نداریم. آمریکا همه پولهای ما را بلوکه کرده است. پولی را که میگویید به آنها دادهایم، کجا دادهایم؟ از وقتی مسوولیت دولت را به عهده گرفتهام، جنسمان را میفروشیم؛ اما آمریکا نمیگذارد پولش به دست خودمان برگردد. حالا با کدام پول از آنها پشتیبانی کردهایم که خودمان هم خبر نداریم؟ یکی باید این را به ما بگوید تا دستکم برویم مقداری از آن پول را برای خودمان برداریم.
آمادگی برای راستیآزمایی
پزشکیان با طرح این پرسش که چرا آمریکا به جایی که زیر نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی فعالیت میکند و تحت نظارت است، حمله کردند، عنوان کرد: «ما که تحت نظارت آنها بودیم و این نظارت میتوانست ادامه پیدا کند. رهبر ما را شهید کردند؛ رهبری که اعلام کرده بود ساخت بمب اتم از نظر شرعی حرام است. کسی را شهید کردند که با ساخت بمب اتم مخالف بود. آمادهایم راستیآزمایی شود. مشکل اینجاست که آمریکا به جای گفتوگو، با بمب و تحریم با ما حرف میزند و راهها را میبندد؛ دارو و امکانات به بیماران بیگناه نمیرسد و جانشان را از دست میدهند. با ما یک جور حرف میزنند، اما پشت سر چماق به دست میگیرند و بر سر ما میکوبند.»
هدیه ترامپ بمب و خرابی بود
وی در این مصاحبه خاطرنشان کرد: «ترامپ میگفت میخواهد برای مردم ایران هدیه بیاورد. هدیهای که او برای مملکت ما آورد، بمب، خرابی و ویرانی بود. میخواهم بگویم این نقشهای است برای اینکه اقتصاد مملکت ما را به هم بریزند، در میان مردم نارضایتی ایجاد کنند و بعد به خواستهشان، یعنی سقوط حاکمیت برسند. حمله هم برای ساقط کردن حکومت بود؛ وگرنه اگر هدف حل مساله هستهای بود، میتوانستیم با هم بنشینیم و آن را حل کنیم. ما تا آخر خواهیم ایستاد.» رئیسجمهور در پاسخ به سوالی درباره حوادث داخلی ایران خطاب به مجری فاکسنیوز گفت: «ببینید چندان هم دشوار نیست. میتوانید افرادی را به آنجا بفرستید تا حقیقت را مشخص و احراز کنند. وقتی میگویند ۱۰هزار نفر یا ۱۷هزار نفر، چرا دستکم دو شماره ملی ارائه نمیکنند؟»
امضای تفاهم تا پیش از انتخابات
همزمان، خبرگزاری آمریکایی انبیسینیوز نیز در گزارشی نوشت: مسعود پزشکیان در حاشیه مجمع عمومی گفت: «ما نمیخواهیم کار به انتخابات میاندورهای برسد. ما امیدواریم آمریکاییها پیش از انتخابات میاندورهای به تفاهمنامه بازگردند.» به گزارش خبرآنلاین، مسعود پزشکیان، در ادامه گفتوگو با انبیسی، قصد ایران برای ترور ترامپ را رد کرد. وی گفت: «این موضع دولت ایران نبوده که بخواهد ترامپ یا اعضای خانواده اش را ترور کند.»
رایزنیهای دوجانبه
بخش وسیعی از فعالیتهای مسعود پزشکیان در نیویورک به دیدارهای دوجانبه اختصاص داشت. به گزارش «ایرنا»، رئیسجمهور در دیدار با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، روابط دو کشور را پایدار دانست و بر ضرورت تداوم رایزنیها برای کاهش تنشها تاکید کرد. در این دیدار، شهباز شریف با ابراز نگرانی از افزایش تنشها در منطقه، بر ضرورت تقویت مسیرهای دیپلماتیک تاکید کرد و آمادگی پاکستان را برای ایفای نقشی سازنده در حمایت از صلح اعلام داشت.
همچنین در دیداری دیگر، پزشکیان با نواف سلام، نخستوزیر لبنان، به گفتوگو نشست. رئیسجمهور در این دیدار اظهار کرد: «ایران ضمن تاکید بر توسعه روابط با تمامی کشورهای منطقه و احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشورها، بر اصل عدم مداخله در امور داخلی ملتها پایبند است و با هرگونه زورگویی و اعمال فشار علیه کشورهای مستقل مخالفت خواهد کرد.» نواف سلام نیز با اشاره به ریشهدار بودن روابط دو کشور، بر ضرورت پایان اشغالگری و خروج رژیم صهیونیستی از سرزمینهای لبنان تاکید کرد.
دیدار با سران اروپایی
در ادامه این دیدارها، رئیسجمهور با سران کشورهای اروپایی نیز ملاقات کرد. به گزارش «ایرنا»، پزشکیان در دیدار با راب یتن، نخستوزیر هلند، با اشاره به سابقه روابط دو کشور گفت: «ما اهل گفتوگو بودهایم و هستیم؛ اما اگر توصیهای وجود دارد، باید به طرف آمریکایی منتقل شود؛ چراکه در مقاطع مختلف، پس از برگزاری مذاکرات، روند گفتوگوها از سوی آمریکا مختل شده است.» نخستوزیر هلند نیز در این دیدار بر ضرورت یافتن راهکارهایی برای عبور روابط دو کشور از وضعیت کنونی تاکید کرد.
وی همچنین در نشستی با آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، با انتقاد از انفعال اروپا گفت: «اقدامات اروپاییها در موضوع اسنپبک و برجام و قرار گرفتن زیر سایه اقدامات خصمانه آمریکا باعث شد از چرخه تاثیرگذاری در تحولات بینالمللی خارج شوند. دخالت دولتهای غربی باعث شد نه تنها امنیت منطقه بلکه امنیت کل دنیا تحت تاثیر قرار گیرد.» دیدار با نخستوزیر ارمنستان، نیکول پاشینیان، و نخستوزیر نروژ، یوناس گار استوره، از دیگر برنامههای پزشکیان بود. همچنین طارق رحمان، نخستوزیر بنگلادش در دیدار با پزشکیان، تجاوزات اخیر علیه ایران را محکوم کرد و طرفین بر ضرورت برگزاری ششمین کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی تاکید کردند.
تقدیم کتاب «به نام کمک» به رئیسجمهور سوئیس
یکی از دیدارهای نمادین این سفر، ملاقات با گای پارملین، رئیسجمهور سوئیس بود. پزشکیان در این دیدار با تشریح اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران، این حملات را مغایر با اصول بنیادین حقوق بینالملل دانست و تصریح کرد: «مسیر حلوفصل اختلافات، گفتوگو، دیپلماسی و اجرای تعهدات بینالمللی است و نمیتوان با توسل به اقدامات قهری و یکجانبه ثبات ایجاد کرد.» در پایان این نشست، رئیسجمهور کتاب «به نام کمک» را که حاوی نام و تصاویر شهدای مظلوم ایران در جنگ اخیر بود به همتای سوئیسی خود اهدا کرد و آن را یادآور کمکهای دروغین آمریکا نامید. رئیسجمهور سوئیس نیز با ابراز نگرانی از وضعیت منطقه، آمادگی کشورش را برای تسهیل گفتوگوها و کاهش تنشها اعلام کرد.
تبیین مواضع در جمع نخبگان و رسانهها
علاوه بر دیدارهای رسمی، رئیسجمهور در نشستهایی با نخبگان و اهالی رسانه نیز شرکت کرد. پزشکیان در محل اقامت خود با چهرههای فعال رسانهای و اندیشکدههای آمریکایی دیدار کرد. بر اساس تصاویر منتشرشده از این نشست، رابرت مالی، نماینده پیشین ویژه آمریکا در امور ایران، تریتا پارسی، بنیانگذار نایاک، از جمله حاضران بودند. پزشکیان در ادامه در گفتوگو با خبرنگاران صدا و سیما و ایرنا در ارزیابی روز اول سفر خود گفت: «وقتی سخنرانی رئیسجمهور آمریکا را شنیدیم، نگاهمان از متن پیشفرض فراتر رفت و سعی کردیم واقعیتهایی را که آمریکا بر ملت ما اعمال میکند بیان کنیم؛ چراکه آنها برخلاف تمام قوانین بینالمللی عمل میکنند.» وی با انتقاد از تهدیدهای دونالد ترامپ افزود: «ایران را نمیتوانند نابود کنند؛ ایران کشوری است که ریشه در تاریخ دارد. آنها به راحتی دست به نسلکشی میزنند و سپس ما را به تروریسم متهم میکنند.» رئیسجمهور تاکید کرد که ایران همچنان برای پیشبرد توافقات آمادگی دارد، مشروط بر اینکه طرفهای مقابل نیز به تعهدات خود بازگردند و از سیاستهای مبتنی بر زور دست بکشند.
پزشکیان چگونه نیویورک را تحتتاثیر قرار داد؟
اجماع داخلی بر سر یک سخنرانی
دنیایاقتصاد: سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در هشتادویکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، طبق اظهارات جریانهای مختلف داخل کشور، مشخص است که انتظارات را برآورده کرده است.
درحالیکه از روزهای قبل از سفر رئیسجمهور به نیویورک، چشمها به سخنرانی او مقابل دنیا دوخته شده بود، حالا رسانههای اصلاحطلب و اصولگرا و شخصیتهای مهم این جریانها یکصدا از سخنرانی رئیسجمهور حمایت کردهاند. همچنین با بررسی رسانههای خارجی هم مشخص است که صحبتهای پزشکیان در فضای بینالملل هم تاثیر خود را گذاشته است.
رسانههای اصولگرا پشت پزشکیان ایستادند
بیشتر روزنامههای اصولگرا روز پنجشنبه جلد یک صفحات خود را به ماجرای سخنرانی رئیسجمهور در سازمان ملل اختصاص دادند و این سخنرانی را موفقیتی در برابر دید جهانی ارزیابی کردند. یکی از این روزنامهها کیهان است که در مطلبی با عنوان «آقای پزشکیان، دستمریزاد» صحبتهای ترامپ را رجز و تهدیدهای وقاحتبار رئیسجمهور آمریکا خواند و با اشاره به نسلکشی در غزه نوشت: «رئیسجمهور کشورمان نیویورک را به دادگاه محاکمه جنایات واشنگتن و تلآویو بدل ساخت و با بالا بردن تصویر رهبر شهید و یادآوری خون کودکان بیگناه و شهدای گرانقدر، نقاب از چهره مدعیان دروغین حقوق بشر برداشت. پزشکیان با منطقی محکم و صلابتی انقلابی، استانداردهای دوگانه غرب را به چالش کشید و افشا کرد درحالیکه «بمب دست اسرائیل است، بازرسان در ایرانند!» دستمریزاد به رئیسجمهور که تریبون سازمان ملل را به صحنه رسوایی مستکبران و طنینانداز شدن فریاد حقطلبی ملت مظلوم ایران تبدیل کرد.»
در ادامه این حمایتها، روزنامه جوان به موضوع دستیابی به فناوری هستهای ایران اشاره کرد و نوشت: «پزشکیان برخورداری از فناوری هستهای صلحآمیز را حق توسعه ایران دانست و بر موضع «نه سلاح هستهای، نه محرومیت از دانش هستهای» تاکید کرده است.» روزنامه فرهیختگان هم با تیتر درشت «تا پای جان از ایران دفاع میکنیم» به واکنش برخی حاضران در شروع صحبتهای رئیسجمهور اشاره کرد که از سالن خارج شدند و نوشت: «طبیعی بود که در همان یکی دو دقیقه آغازین سخنرانیاش، نماینده آمریکا در جلسه به اعتراض سالن را ترک کند.»
روزنامه خراسان مانند دیگر رسانهها صحبتهای پزشکیان را شجاعانه ارزیابی کرده و به ناکام ماندن پروژههای دشمن اشاره کرد و نوشت: «سخنرانی شجاعانه رئیسجمهور کشورمان در سازمان ملل، پاسخی محکم به اظهارات زشت ترامپ علیه ملت ایران بود و نشان داد پروژه اختلال در محاسبات مسوولان کشور ناکام مانده است. نطق پزشکیان در دفاع از حقوق حقه ملت ایران، از جمله اشاره به شهادت رهبری و کودکان میناب و مردم عزیزمان نیز پردهبرداری از استاندارد دوگانه غرب در پرونده هستهای و تاکید بر سیاست «امنیتِ منطقهای برای همه یا هیچکس»، گزارههای درست و قابلاعتنا و قابل تقدیر بود و با منطق عقلانی، انقلابی و مستدل، ایران قوی و ایرانیان مظلوم را به جهان معرفی کرد.»
رضایت جریانهای داخلی
در کنار حمایت روزنامههای جریان اصولگرا از رئیسجمهور که برخی از آنها تا پیش از این منتقد سفر پزشکیان به نیویورک و حضور در سازمان ملل بودند، شخصیتهای مهم سیاسی نیز صحبتهای پزشکیان را نشانی از اقتدار او در سازمان ملل توصیف کردند. این شخصیتها در گرایشهای مختلف داخلی، به دفاع از مردم ایران در برابر جنایت اشاره داشتند. از جمله سیدمحمد خاتمی، رئیس جبهه اصلاحات که در پیامی، صحبتهای پزشکیان را بیتکلف، سنجیده، منطقی و متین دانست و در بخشی از واکنشش گفت: «سخن شما به واقع زبان حال اکثریت مردم ماست که در میانه جنگی ویرانگر و تحمیلی و محاصرهای فراگیر و تحریمهایی ظالمانه، خواهان ایرانی مقتدر و برخوردار از توسعه و عدالت و صلح و آیندهای روشن؛ در منطقهای ناآرام و شکننده از مداخله و جنگافروزی رژیم صهیونیستی و در جهانی پرمخاطره از تجاوز و زیادهخواهی دولت آمریکا و حاکمیت معیارهای دوگانه هستند.»
همچنین واکنش افراد دیگری همچون آملی لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، مهدی محمدی، مشاور رئیس مجلس در امور راهبردی، زینب سلیمانی دختر شهید قاسم سلیمانی، سرلشکر احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران، جامعه روحانیت مبارز نیز در سخنان و پیامهایی از پزشکیان بهدلیل مواضعش تقدیر کردند. دیروز نیز ائمه جمعه شهرهای مختلف در خطبههای نمازجمعه از سخنان رئیسجمهور در صحن سازمان ملل تقدیر کردند. مواضعی که نشان میدهد انتظار هر دو جریان داخلی از این سخنرانی برآورده شده است.
رسانههای خارجی راه دیپلماسی را باز دیدند
رسانههای خارجی هم به نکاتی از موضوع سخنرانی رئیسجمهور در سازمان ملل اشاره کردند و بیشتر آنها با اینکه پزشکیان در صحبتهایش راههای دیپلماسی را باز گذاشته، اشاره میکردند. بهطور مثال، نیویورکتایمز توضیح داده که ایران اولین کشوری است که رئیس دولتش درحالیکه درگیر جنگ با آمریکا و میزبان مقر سازمان ملل است، در مجمع عمومی این نهاد در نیویورک حاضر شد و تاکید کرده که ایران از برنامه هستهای غیرنظامی دست نخواهد کشید؛ اما درهای دیپلماسی با آمریکا را باز گذاشت.
همچنین والاستریت ژورنال در مورد صحبتهای پزشکیان برای پایان دادن به جنگ نوشت: «ایران برای مذاکره بهمنظور پایان دادن به جنگ با آمریکا آمادگی دارد، اما هشدار داد که تهران هرگز تسلیم قلدری آمریکا نمیشود و از برنامه هستهای خود دست برنخواهد داشت.» سیانبیسی هم صحبتهای رئیسجمهور را جسورانه خواند و در همین گزارش آمریکا و اسرائیل را عامل بیثباتی جهان معرفی کرد و اضافه کرد که «پزشکیان با نشان دادن تصویری از کودکانی که بر اثر اصابت یک پرتابه آمریکایی به مدرسهای ابتدایی در میناب جان باخته بودند، به تلفات غیرنظامیان اشاره کرد.»
از طرفی، برخی دیگر از رسانهها همچون آسوشیتدپرس و آکسیوس از سخنرانی چالشی پزشکیان نوشتند و آکسیوس هم اعلام کرد: «پزشکیان از یکی از بزرگترین تریبونهای دیپلماتیک جهان استفاده کرد تا در خاک ایالات متحده، مستقیما ترامپ را به چالش بکشد؛ آن هم در شرایطی که تقابل میان ایران و محور آمریکا-اسرائیل همچنان ادامه دارد.» دور از میدان دیپلماسی و آنچه میان سیاسیون میگذرد، سخنان پزشکیان در تجمعات شبانه مردمی هم با واکنش مثبت روبهرو شد. شعار «تشکر تشکر» و سخنانی از سوی برخی شرکتکنندگان دراین تجمعات مبنی بر اینکه آقای رئیسجمهور حواسمان به شما هست جزئی از این واکنشها بود که طی دو روز گذشته فیلمهایی از آن در فضای مجازی میچرخید.
در این بین هرچند سخنان مسعود پزشکیان در سازمان ملل موجی از حمایت را به دنبال داشته اما گفتوگوی او با فاکسنیوز چندان به مذاق منتقدان همیشگیاش خوش نیامده است. اشاره آنها به آن بخش ازگفتوگوی رئیسجمهوری است که آمادگی ایران را برای راستیآزمایی برنامه هستهای اعلام کرده است. برخی ازرسانههای طیف رادیکال کشور در کانالهای تلگرامی خود، صحبتهای پزشکیان را فاجعهبار دانسته و نوشتهاند: «مصاحبه عجیب و فاجعهبار پزشکیان با رسانههای آمریکایی و صحبت از رقیقسازی اورانیوم؛ اجازه بازرسی آژانس؛ عدم انتقام از ترامپ و اشتیاق به مذاکره، تلاش برای توافق تا قبل انتخابات کنگره همزمان با توهینهای مکرر ترامپ». با این همه به نظرمی رسد همچنان حمایت از رئیس جمموری دست بالاتری نسبت به انتقاد از او دارد.
