فرصت حضور در سازمان ملل میتواند مساوی با بازگشت به میز مذاکرات باشد؟
همه چشمها به نیویورک
در این شرایط با توجه به نقش سنتی مجمع عمومی در فراهم کردن امکان دیدارهای دیپلماتیک و همچنین افزایش سیگنالهای متقابل درباره بازگشت به مسیر گفتوگو در طول دوهفته گذشته، میتوان خوشبین بود که این فرصت دستکم برای حل بخشی از اختلافات موجود مورد استفاده قرار گیرد. با این حال بر اساس تجربه تفاهم اسلامآباد و مواضع متغیر و پیچیده رئیسجمهور آمریکا، امکان گشایش واقعی قدری دور از ذهن است و به تعبیر برخی تحلیلگران میتواند صرفا به تلطیف فضا و کاهش قیمت نفت منجر شود و در عمل امکان واقعی یک گشایش جدی وجود ندارد.
همزمان با آغاز سفر رئیسجمهور به نیویورک و پیشتر ورود عباس عراقچی به محل اجلاس، خبرگزاری ژاپنی کیودو به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داده که تهران از طریق میانجیها، پیشنهادی را به واشنگتن منتقل کرده است که بر اساس آن، در صورت برداشتن گامهای اولیه از سوی آمریکا برای کاهش فشار نظامی و پایان دادن به محاصره بنادر ایران، جمهوری اسلامی آماده است تنگه هرمز را ظرف هفت روز بازگشایی و مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد.
به گفته این مقام، ایران به دنبال دریافت نشانههایی از سوی واشنگتن است مبنی بر اینکه آمریکا آماده بازگشت به مذاکرات و برداشتن گامهایی برای پایان دادن به محاصره نظامی بنادر ایران و توقف عملیات نظامی مرتبط با تنگه هرمز است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که پیشتر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از ارائه هفت شرط ایران به آمریکا خبر داده بود که پایان محاصره بنادر و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران از جمله آنها عنوان شده است. در همین چارچوب شاهد تماسهای تلفنی میان مقامات ایران با قطر و عمان و سفر وزیر کشور پاکستان به تهران در روزهای گذشته بودیم.
از سوی دیگر؛ رویترز نیز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داده است که در صورت برداشتن گامهای ملموس از سوی آمریکا برای کاهش تنش، تهران از احیای دیپلماسی استقبال خواهد کرد و هیات ایرانی حاضر در نیویورک برای پیگیری این مسیر اختیار کامل دارد. تکرار این پیام از دو منبع خبری بینالمللی، در کنار سفر مقامهای ارشد ایران به نیویورک، بر اهمیت این مقطع برای سنجش امکان بازگشت به گفتوگو افزوده است. در طرف مقابل نیز پیامهایی درباره آمادگی برای مذاکره مخابره شده است. با این حال، همزمان مواضع واشنگتن درباره اهداف مذاکرات همچنان سختگیرانه است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، بر جلوگیری از بازسازی برنامه هستهای ایران تاکید کرده و گفته است واشنگتن به دنبال آن است که تهران امکان بازسازی زیرساختهای برنامه هستهای خود را نداشته باشد. البته اعلام این موضوع که ترامپ آمادگی دیدار با پزشکیان را دارد، به نوعی تلاش برای انداختن توپ در زمین تهران است.
در تهران نیز پیام مذاکره در کنار پیام بازدارندگی و آمادگی برای ادامه تقابل مطرح میشود. سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه، مذاکره را «صحنه دیگری از نبرد» دانسته و تاکید کرده است که آمادگی کامل برای جنگ به معنای نفی مذاکره نیست. در چنین شرایطی، سفر پزشکیان و عراقچی به نیویورک صرفا یک حضور دیپلماتیک معمول نیست. رئیسجمهور ایران نیز پیش از سفر اعلام کرده که امیدوار است مجمع عمومی بتواند به بازگرداندن اعتماد به جهان و تلاش برای پایان دادن به جنگ و خونریزی کمک کند. بنابراین، اگرچه هنوز فاصله میان تهران و واشنگتن بر سر پرونده هستهای، فشارهای اقتصادی و نظامی، تنگه هرمز و تضمینهای مورد مطالبه دو طرف قابلتوجه است، مجموعه این تحولات نشان میدهد که مجمع عمومی میتواند دستکم فرصتی برای آزمودن امکان یک گشایش محدود و ایجاد چارچوبی برای بازگشت به مذاکرات باشد؛ هرچند تبدیل این فرصت سیاسی به توافق عملی، به آمادگی آمریکا برای برداشتن گامهای اعتمادساز بستگی خواهد داشت.
با قدرت از مواضع ایران دفاع میکنیم
