اولین هفته کاهشی بازار ارز در شهریورماه ثبت شد
دلار در مدار اصلاح؟
با وجود اینکه در آخرین روزهای مردادماه، دلار آمریکا در یکی از بالاترین سطوح قیمتی خود قرار داشت، هنوز وارد کانال ۱۹۰هزار تومان نشده بود و در محدوده ۱۸۸ تا ۱۸۹هزار تومان معامله میشد. با آغاز شهریورماه، نرخ دلار در بازار آزاد ارز جهش کرد و به ۱۹۹هزار تومان رسید. بر این اساس، شهریورماه را میتوان ماهی دانست که بازار ارز در نخستین روزهای آن با جهش قابلتوجهی مواجه شد. اگرچه انتظارات افزایشی در شهریورماه نسبت به ماههای قبل تقویت شده بود، اما انباشت انتظارات تورمی تنها عامل جهش نرخ دلار در این ماه نبود.
دوم شهریورماه، نخستین روزی بود که نرخ دلار در بازار آزاد از مرز ۲۰۰هزار تومان عبور کرد. در هفته پایانی مردادماه، مقامات آمریکایی اعلام کرده بودند که از روز دوشنبه، دوم شهریورماه، جزئیات فشار حداکثری اقتصادی علیه ایران را بهصورت رسمی اعلام و اجرای آن را آغاز خواهند کرد. نرخ دلار که پس از خبر محاصره دریایی در محدوده ۱۸۰هزار تومان قرار گرفته بود، در واکنش به اخبار مربوط به تشدید تحریمها با سرعت بیشتری در مسیر صعودی حرکت کرد؛ بهگونهای که یک روز پیش از اعلام رسمی وزیر خزانهداری آمریکا درباره تصمیم این کشور برای اعمال فشار حداکثری اقتصادی، نرخ دلار به ۱۹۹هزار تومان رسید.
روز دوم شهریور ماه، همزمان با موعد اعلامشده برای آغاز فشار حداکثری اقتصادی آمریکا علیه ایران، نرخ دلار وارد سطوح بالاتر از ۲۰۰هزار تومان شد و به حرکت صعودی خود ادامه داد. رکوردشکنی نرخ دلار نیز به این روز محدود نماند و نرخ اسکناس آمریکایی در هفته دوم شهریورماه به بالای ۲۲۰هزار تومان و در هفته سوم این ماه به بالای ۲۳۰هزار تومان رسید.
سقف جدید تاریخی دلار در ۱۹شهریور ثبت شد
روز پنجشنبه ۱۹ شهریور ماه، اسکناس دلار در بالاترین سطوح قیمتی تجربه شده معامله شد. نرخ آزاد اسکناس دلار در این روز تا نزدیکی ۲۳۶هزار تومان افزایش یافت و نرخ معاملات فردایی دلار نیز به محدوده ۲۳۷هزار تومان رسید.
با آغاز هفته چهارم شهریورماه، روند اصلاحی بازار ارز شروع شد. درباره عوامل آغاز این روند، دیدگاههای متفاوتی در بازار وجود داشت. برخی فعالان بازار نقش بازارساز را در شروع روند اصلاحی پررنگ میدانستند؛ برخی دیگر افزایش تلاشهای دیپلماتیک مقامات ایرانی و رایزنی های چین برای کاهش تنش را عامل مهمتری ارزیابی میکردند. گروهی دیگر نیز بر روند قیمتی تمرکز داشتند و ارقام ۲۳۶ و ۲۳۷هزار تومان را سطوحی با افزایش احتمال آغاز اصلاح قیمت در نظر داشتند.
با این حال، به نظر میرسد برای تبیین آغاز اصلاح نرخ دلار و بازگشت آن از سقف تاریخی جدید، میتوان برهمکنش هر سه عامل را در نظر گرفت. نرخ دلار در آخرین روز معاملاتی هفته چهارم شهریورماه تا ۲۲۷هزار و ۵۰۰تومان کاهش یافت که ۳.۵درصد پایینتر از سقف ماهانه بود.
اگرچه این میزان اصلاح هنوز به اندازهای نیست که بتوان براساس آن درباره پایان یا توقف روند اصلاحی دلار قضاوت کرد، اما بررسی روند بازار نشان میدهد پیشبینی مسیر نرخ دلار برای معاملهگران در هفتههای اخیر دشوارتر شده است. برخی فعالان بازار معتقد بودند اگر روند کاهشی نرخ دلار در روز پنجشنبه نیز ادامه پیدا کند، این روند میتواند بر معاملات روز شنبه اثر بگذارد و بازار در نخستین روز هفته جاری به حرکت اصلاحی خود ادامه دهد.
در مقابل، گروهی دیگر معتقد بودند ادامه روند اصلاحی در هفته جاری، بیش از هر چیز به انتشار اخبار قانعکننده درباره تلاشهای دیپلماتیک وابسته خواهد بود. بررسی روند بازار نشان میدهد تلاشهای دیپلماتیک مقامات ایرانی، از طریق افزایش خوشبینی نسبت به کاهش تنشها و افزایش احتمال درآمدزایی ارزی برای کشور، میتواند بخشی از انتظارات افزایشی بازار را فروبنشاند. همچنین در چنین شرایطی، فرصت بیشتری برای اثرگذاری سیاستگذاری ارزی و ورود بازارساز برای جهتدهی به نرخهای بازار فراهم میشود.
افزایش فاصله نرخ آزاد و سهمیهای
از زمانی که نرخ دلار وارد سطوح بالاتر از ۲۰۰هزار تومان شد، فاصله میان نرخ اسکناس دلار در بازار آزاد و نرخ دلار سهمیهای افزایش یافت. پیش از شهریورماه، فاصله میان این دو نرخ - که هر دو مربوط به اسکناس دلار هستند و نه حواله - بسیار محدود بود. با افزایش نرخ دلار آزاد در شهریورماه، این فاصله قابل توجه شد. همزمان، نرخهای اعلامشده از سوی صرافیها نیز از یکدیگر فاصله گرفت. برای مثال، در هفته گذشته درحالیکه برخی صرافیها دلار سهمیهای را با نرخ هایی بالاتر از ۲۳۰هزار تومان به مشتریان عرضه میکردند، برخی دیگر نرخهایی پایینتر از ۲۲۰هزار تومان اعلام میکردند. البته در برخی از این صرافیها، موجودی ارز نیز محدود بود و تنها مراجعهکنندگانی که در ساعات ابتدایی روز مراجعه میکردند، امکان خرید اسکناس دلار داشتند. بررسیهای میدانی نشان میدهد صرافیهایی که نرخ دلار در آنها فاصله قابلتوجهی با بازار آزاد دارد، همچنان با تقاضای زیادی مواجهاند و صفهای طولانی برای دریافت اسکناس در برخی از این صرافیها دیده شده است. در مقابل، در صرافیهایی که نرخهای اعلامی به نرخ بازار آزاد نزدیکتر است، مراجعهکنندگان بدون انتظار ارز سهمیهای خود را دریافت میکنند.
گزارش نرخهای اسکناس صرافیها
بانک مرکزی نرخ اسکناس ارزهای مورد معامله در صرافیها، شامل معاملات میان صرافیها و همچنین معاملات صرافیها با مشتریان، را تحت عنوان نرخهای سامانه معاملات الکترونیکی ارز اعلام میکند. «دنیای اقتصاد» نیز از این پس، علاوه بر جدول مربوط به نرخ برخی اسکناس ارزهای منتخب در بازار آزاد، نرخ همین ارزها در معاملات میان صرافیها را نیز گزارش میکند. در کنار این دو جدول، نرخ حواله ارز در مرکز مبادله ایران نیز بهصورت روزانه گزارش خواهد شد.
وضعیت بازار ارز و طلا در ۲۶شهریورماه
روز پنجشنبه ۲۶شهریورماه، نرخ دلار در معاملات بازار آزاد ارز در سطح ۲۲۷هزار و ۵۰۰تومان آغاز شد و در همین نرخ به پایان رسید. این نرخ ۲هزار و ۱۰۰تومان پایینتر از آخرین نرخ ثبتشده در معاملات نقدی روز چهارشنبه بود.
در معاملات پنجشنبه و جمعه، نرخ لحظهای تتر نیز عمدتا در محدوده ۲۲۷ تا ۲۲۸هزار تومان نوسان داشت.
در بازار طلا نیز روز پنجشنبه قیمت انواع قطعات طلا با تغییرات محدود اما کاهشی نسبت به روز چهارشنبه معامله شد. در این روز، هر گرم طلای ۱۸عیار ۲۳میلیون و ۳۵۵هزار تومان ثبت شد. سکه طلای طرح جدید (امامی) ۲۳۲میلیون تومان، نیمسکه ۱۱۸میلیون تومان و ربعسکه ۶۲میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شدند.
نوسان محدود قیمت قطعات فیزیکی طلا در بازار روز پنجشنبه در شرایطی رخ داد که بهای جهانی طلا از کف قیمتی پنجهفتهای خود که پس از افزایش نرخ بهره فدرالرزرو در شامگاه چهارشنبه رخ داد، فاصله گرفت. نرخ جهانی طلا شامگاه چهارشنبه در معاملات نقدی تا ۴۲۳۸ دلار به ازای هر اونس کاهش یافته بود، اما در معاملات روز پنجشنبه تا ۴۳۸۰ دلار افزایش یافت و روز جمعه نیز در نزدیکی ۴۴۰۰ دلار
باقی ماند. روز جمعه سومین روز متوالی بود که قیمت نفت با افزایش مواجه نشد. در این روز بازدهی اوراق خزانهداری آمریکا نیز از اوج چندساله خود عقبنشینی کرد. همزمان، سرمایهگذاران همچنان چشمانداز سیاست پولی فدرالرزرو را ارزیابی میکنند. در حال حاضر، بازارها احتمال حدود ۵۳درصدی افزایش نرخ بهره در ماه اکتبر را در قیمتها لحاظ کردهاند.
