علل توسعهنیافتگی مناطق آزاد ایران
دنیایاقتصاد-کیش: محمد کبیری در نشست معاونین دبیرخانه و مدیران عامل سازمانهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، با اشاره به گستردگی مناطق آزاد در جهان تصریح کرد: بیش از ۱۶۹ کشور جهان دارای منطقه آزاد و منطقه ویژه هستند و بیش از ۶ هزار منطقه آزاد و ویژه اقتصادی در دنیا وجود دارد که مجموع صادرات آنها به حدود ۳۵۰۰ میلیارد دلار میرسد. این اعداد نشان میدهد مناطق آزاد در اقتصاد جهانی نقش قابل توجهی دارند.
ویژگی مناطق آزاد دنیا
وی ادامه داد: مناطق آزاد موفق دنیا دارای ویژگیهای مشترک متعددی هستند و حدود ۶۵ ویژگی و شاخصه در این مناطق شناسایی شده است. نخستین ویژگی، معافیتهای مالیاتی، دوم تسهیلات گمرکی، سوم خطوط اعتباری ویژه بانکی و بانکهای اختصاصی، چهارم حمایت از حوزه نوآوری و در نهایت، مهمترین موضوع، استقلال مدیریتی و اختیاراتی است که در بسیاری از مناطق آزاد موفق جهان وجود دارد.
کبیری افزود: قانونگذار در ماده ۶۵ چنین اختیاراتی را برای مناطق آزاد در نظر گرفته است، اما این ماده بهصورت کامل اجرا نمیشود. ویژگی مهم مناطق آزاد در دنیا این است که بهعنوان سندباکسهای حکمرانی عمل میکنند.
مبنای تجربه جهانی
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش گفت: میتوان از تجربه دنیا برای اصلاح وضعیت مناطق آزاد ایران استفاده کرد، ماده ۶۵ قانون مناطق آزاد دقیقاً بر مبنای همین تجربه جهانی شکل گرفته، اگر این ماده در مناطق آزاد بهصورت مشخص و کامل اجرا شود، بسیاری از چالشهای موجود قابل حل خواهد بود.
چالش مالیات و تأمین اجتماعی
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش یکی از چالشهای اصلی مناطق آزاد را موضوع مالیات و تأمین اجتماعی عنوان کرد و گفت: مناطق آزاد یک ریال بودجه دولتی ندارند و منابع آنها از محل درآمدهای خودشان تأمین میشود. با این حال، از سال ۱۴۰۱ مالیات نیز از مناطق آزاد دریافت میشود. کسبوکاری که در منطقه آزاد فعالیت میکند، از یک سو باید به دولت مرکزی مالیات پرداخت کند و از سوی دیگر باید عوارضی نیز بپردازد؛ در حالی که فلسفه مناطق آزاد این است که بخشی از منابع ایجادشده در منطقه برای توسعه همان منطقه هزینه شود.
کبیری با اشاره به وضعیت منطقه آزاد کیش اظهار کرد: سال گذشته بیش از ۵ هزار میلیارد تومان از کیش بابت تأمین اجتماعی دریافت شد، در حالی که یک ریال از این منابع در کیش هزینه نشده است. مجموع مالیات و تأمین اجتماعی پرداختی کیش در سال گذشته بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان بوده، در حالی که سهمی که از محل این منابع به منطقه بازگشته، کمتر از ۲۰۰ میلیارد تومان بوده است.
جفای بزرگ در حق مناطق آزاد
وی یکی دیگر از مشکلات اساسی مناطق آزاد را نبود بانک اختصاصی دانست و گفت: ما بانک اختصاصی نداریم و در جریان جنگ بیشتر مشخص شد که چه جفای بزرگی در حق مناطق آزاد شده است که از چنین ظرفیتی برخوردار نیستند.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش ادامه داد: منابع اعتباری وقتی به استانها میرسد، مناطق آزاد عملاً از آن سهمی دریافت نمیکنند؛ زیرا گفته میشود مناطق آزاد خودشان دارای منابع هستند. در نتیجه، به جای اینکه مناطق آزاد به یک ظرفیت توسعهای تبدیل شوند، در حوزه بانکی و اعتباری با یک روند ضدتوسعهای مواجه شدهاند. ایجاد یک بانک اختصاصی برای مناطق آزاد میتواند یکی از راهکارهای مهم برای حل مشکل تأمین مالی این مناطق باشد.
مدل درآمدی مناطق آزاد
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش همچنین خصوصیسازی و مدل درآمدی مناطق آزاد را از دیگر مسائل مهم عنوان کرد و گفت: در موضوع عوارض خودرو، سازمان امور مالیاتی ورود کرده و در موضوع سود حاصل از سرمایهگذاری نیز سازمان خصوصیسازی ورود کرده است؛ در حالی که دولت در این سرمایهگذاریها نقشی نداشته است. حتی منابعی که از محل سرمایهگذاری ایجاد میشود، به جای اینکه در خود منطقه برای توسعه مجدد سرمایهگذاری شود، قرار است به خزانه برود.
مأموریتهای ملی
وی گفت: اگر ابرچالش اجرای ماده ۶۵ حل شود و پنج چالش اصلی مناطق آزاد در حوزههای مختلف برطرف شود، مناطق آزاد ایران میتوانند مانند مناطق آزاد موفق دنیا مأموریتهای ملی بر عهده بگیرند.
کبیری ادامه داد: ما میتوانیم در حوزه تأمین مالی، لجستیک و اقتصاد دیجیتال مأموریتهای بزرگی برای کشور انجام دهیم. کشور به حدود ۳۰۰ میلیارد دلار تأمین مالی نیاز دارد و اگر قرار باشد این رقم با بهترین عملکرد و با الگوبرداری از نمونههای جهانی تأمین شود، ممکن است دههها زمان ببرد. بنابراین مناطق آزاد میتوانند بخشی از این بار را بر عهده بگیرند.
عملکرد کیش در جنگ
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش در ادامه با اشاره به عملکرد این منطقه در شرایط جنگی گفت: ما در دو جنگ اخیر تلاش کردیم فعالیتهای خود را متوقف نکنیم. سرمایهگذاری ریلی هفت برابر شده، ناترازی به صفر رسیده، ۱۱ هکتار زمین پس گرفته شده و مشکل بیش از ۱۸ فروند شناور و حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان از مشکلات نیز در همین دوره حل شده است. فرودگاه و بندر کیش نیز در میان این دستاوردها رتبه نخست را کسب کردهاند.
مقاومت ۹ ماهه کسبوکارها
کبیری با اشاره به فشارهای واردشده بر کسبوکارهای جنوب کشور و بهویژه کیش اظهار کرد: این کسبوکارها ۹ ماه تحت فشار بودهاند و شرایط آنها بهشدت دشوار شده است. در مقطعی ۸۰ روز پرواز نداشتیم، اما بازاریان حتی یک روز چراغ مغازههای خود را خاموش نکردند؛ با اینکه میدانستند هیچ هواپیمایی در فرودگاه کیش فرود نخواهد آمد. مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش افزود: با آغاز جشنواره، رشد گردشگران پنج برابر شده است، اما با وجود همه تلاشها تازه به یکدهم میزان گردشگران سال گذشته رسیدهایم.
وی پیشنهاد کرد: در صورت صلاحدید، یک نماینده ویژه رئیسجمهور برای جزایر جنوبی تعیین شود تا مسائل و مشکلات این مناطق را بهصورت ویژه پیگیری کند.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش افزود: بانک مرکزی باید محدودیتهای بانکی را که در برخی استانها برداشته شده، برای مناطق آزاد نیز رفع کند. همچنین در حوزه گمرکی باید اجازه داده شود کالاهایی که در کیش دپو شدهاند، برای مدت مشخصی از منطقه خارج شوند.
کبیری ادامه داد: به دلیل اینکه سال گذشته رکورد گردشگری در کیش شکسته شد، بسیاری از کسبوکارها اقدام به تأمین کالا کردند، اما اکنون این کالاها در کیش دپو شدهاند. حدود چهار ماه است که این موضوع در دولت در حال پیگیری است و حتی اکنون در ستاد بازسازی نیز مطرح شده است.
میزان ظرفیت سرمایهگذاری
کبیری در پایان با اشاره به ظرفیت سرمایهگذاری موجود در این منطقه گفت: امروز با وجود شرایط جنگی، حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان طرح برای افتتاح و ۷۰ هزار میلیارد تومان طرح برای کلنگزنی آماده است؛ یعنی مجموعاً حدود ۱۴۰ هزار میلیارد تومان طرح و سرمایهگذاری در کیش وجود دارد.
ارسال نظر