آیا هزینه اصلاحات اقتصادی برای خاویر میلی دردسرساز خواهد شد؟
دردسر انتخاباتی لیبرتارین آرژانتینی
در حال حاضر محبوبیت میلی نسبت به قبل؛ کاهش یافته و حملات تند او به رسانهها و برخی رسواییهای فساد دولتی بر مشکلاتش افزوده است. به گزارش اکونومیست در سیاست خارجی میلی، نزدیکی به ترامپ و عملگرایی در قبال چین برای او دستاوردهایی به همراه داشته، اما تنش با برزیل و اظهارات تند درباره جزایر فالکلند نیز انتقادهایی ایجاد کرده است. با وجود این، رقبای پرونیست او نیز محبوبیت بالایی ندارند و دیدگاههای اقتصادی مداخلهگرایانه آنان بازارها و بخشی از رأیدهندگان را نگران میکند؛ بنابراین میلی همچنان شانس اصلی انتخابات است، اما برای پیروزی در دوره دوم باید نشان دهد سیاستهای بازارمحور او میتوانند علاوه بر مهار تورم، رشد اقتصادی، اشتغال و دستمزدها را نیز بهبود دهند.
دستاوردهای اصلاحات میلی
خاویر میلی، رئیسجمهور آرژانتین، پس از روی کار آمدن در دسامبر ۲۰۲۳، یکی از رادیکالترین برنامههای اصلاح اقتصادی در تاریخ معاصر این کشور را آغاز کرد. او با نماد «ارهبرقی طلایی» خود به کاهش شدید هزینههای دولت، حذف مقررات، محدود کردن رشد پول و کاهش مالیاتها پرداخت و توانست بخشی از بحران اقتصادی بهجامانده از دولتهای پیشین را مهار کند. مهمترین دستاورد او کاهش تورم ماهانه از حدود ۱۳ درصد در آغاز ریاستجمهوری به نزدیک ۲ درصد است. همزمان، دولت توانست به مازاد بودجه برسد، اعتماد بازارها را افزایش دهد، بازپرداخت بدهیهای خارجی را آغاز کند و ذخایر ارزی بانک مرکزی را تقویت کند. فقر نیز حدود یکسوم کاهش یافته و به حدود ۲۸ درصد رسیده است. میلی همچنین مدعی است حدود ۱۷ هزار مقررات دستوپاگیر را حذف کرده و اصلاحات مهمی در بازار کار انجام داده است.
با این حال، موفقیتهای اقتصادی میلی با هزینههایی همراه بوده که اکنون در آستانه انتخابات ریاستجمهوری سال آینده به مسالهای سیاسی تبدیل شدهاند. اگرچه اقتصاد آرژانتین برای دومین سال متوالی در حال رشد است، سرعت این رشد کمتر از انتظارات دولت است. دولت برای سال جاری رشد اقتصادی ۵ درصدی را پیشبینی کرده بود، اما بسیاری از تحلیلگران انتظار دارند رشد واقعی تقریبا نصف این میزان باشد. مهمتر از آن، رشد عمدتا در بخشهایی مانند نفت و گاز، معدن و کشاورزی متمرکز شده است؛ صنایعی که نسبت به تولید و ساختوساز اشتغال کمتری ایجاد میکنند. فعالیت اقتصادی در بخشهای تولیدی و ساختمانی همچنان حدود ۱۰ درصد پایینتر از زمان آغاز ریاستجمهوری میلی است.
سیاست گشودن اقتصاد به رقابت خارجی نیز برای صنایع داخلی دردناک بوده است. دولت کارخانههایی را که سالها از حمایتهای تجاری و سیاستهای مداخلهگرایانه برخوردار بودند، در معرض رقابت واردات قرار داده است. از نگاه اقتصادی، این اقدام میتواند بهرهوری و رقابتپذیری را افزایش دهد، اما هزینه کوتاهمدت آن کاهش فعالیت و اشتغال است. از سال ۲۰۲۳ تاکنون حدود ۲۳۰ هزار شغل خصوصی از بین رفته که معادل ۳.۶ درصد کاهش است. در مقابل، دولت حدود ۸۶ هزار شغل دولتی را حذف کرده است. نرخ بیکاری تنها حدود ۲ واحد درصد افزایش یافته، اما بخشی از این مساله به رشد اشتغال غیررسمی و افزایش ثبتنام پیمانکاران کوچک در یک برنامه مالیاتی مربوط میشود. دستمزدها نیز هنوز در بخش خصوصی رسمی به سطح پیش از روی کار آمدن میلی بازنگشتهاند و در بخش دولتی بهشدت کاهش یافتهاند.
مشکل دیگر، سیاست پولی سختگیرانه دولت است. بانک مرکزی برای حفظ روند نزولی تورم، نرخهای بهره را بالا نگه داشته و برای جلوگیری از تضعیف پزو مداخله کرده است. این سیاست به مهار تورم کمک کرده، اما همزمان هزینه تامین مالی را بالا برده و میزان وامدهی را محدود کرده است. نرخهای بهره بالا همچنین به تولیدکنندگان فشار وارد میکند؛ زیرا از یکسو تقاضای داخلی را کاهش میدهد و از سوی دیگر با تقویت پزو، کالاهای وارداتی را ارزانتر و صادرات آرژانتین را گرانتر میکند. نزدیک به ۶میلیون نفر نیز بیش از ۹۰ روز در پرداخت بدهیهای خود تاخیر دارند. بنابراین، هرچند شاخصهای کلان اقتصادی بهبود یافتهاند، بخش قابلتوجهی از خانوارها و بنگاهها هنوز آثار دردناک اصلاحات را احساس میکنند.
تغییر اولویت رایدهندگان
این شرایط باعث تغییر اولویتهای رأیدهندگان شده است. زمانی که میلی قدرت را در دست گرفت، تورم مهمترین مشکل کشور بود؛ اما اکنون تورم در رتبه هشتم نگرانیهای مردم قرار گرفته و اشتغال و سطح دستمزدها در صدر قرار دارند. همین تغییر میتواند مهمترین تهدید انتخاباتی میلی باشد. محبوبیت خالص او به حدود منفی ۳۰ رسیده و مجموعهای از رسواییهای فساد در دولت نیز به اعتبار او آسیب زده است. حملات مکرر و تند او به رسانهها و روزنامهنگارانی که عملکرد اقتصادی یا فسادهای احتمالی دولت را زیر سوال میبرند نیز نگرانی حتی برخی متحدانش را برانگیخته است.
در سیاست خارجی، میلی تلاش کرده از روابط نزدیک با آمریکا برای تقویت موقعیت اقتصادی خود استفاده کند. حمایت دونالد ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای گذشته بسیار مهم بود. هنگامی که پزو تحت فشار قرار گرفت، دولت آمریکا یک خط سوآپ ۲۰میلیارد دلاری در اختیار آرژانتین قرار داد و خزانهداری آمریکا نیز مستقیما پزو خرید. این حمایت به تثبیت پول ملی و جلوگیری از یک شکست انتخاباتی احتمالی برای حزب میلی کمک کرد. او در عین حال موضع خود در قبال چین را از خصومت شدید پیش از انتخابات به عملگرایی تغییر داده است. تمدید خط سوآپ ۱۹میلیارد دلاری چین با بانک مرکزی آرژانتین نیز به تقویت ذخایر ارزی کمک کرده است. با وجود این موفقیتها، رفتار سیاسی و سیاست خارجی تهاجمی میلی میتواند برای او هزینهزا باشد. او بارها به رسانههای داخلی حمله کرده، با دولت برزیل و رئیسجمهور این کشور، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، درگیر شده و در موضوع جزایر فالکلند نیز مواضع تندتری اتخاذ کرده است. تمرکز زیاد او بر سفرهای خارجی، درحالیکه هنوز به هشت استان از ۲۳ استان آرژانتین سفر نکرده، ممکن است این تصور را ایجاد کند که از مشکلات روزمره مردم فاصله گرفته است.
سرنوشت مبهم رئیسجمهور آرژانتین
با این حال، میلی همچنان از مزیت مهم ضعف و چندپارگی مخالفان برخوردار است. محتملترین رقیب او، اکسل کیسیلوف، فرماندار پرونیست استان بوئنوسآیرس و وزیر اقتصاد دولت پیشین است؛ اما محبوبیت او نیز پایین است و مواضع اقتصادی مداخلهگرایانهاش بازارها و بخشی از رأیدهندگان را نگران میکند. پرونیستها علاوه بر کیسیلوف، چهرههایی مانند سرخیو ماسا و خوان گرابوئیس را نیز در اختیار دارند، درحالیکه چهرههای چپگراتری مانند میریام برِگمن نیز ممکن است وارد رقابت شوند. در سوی دیگر، هرنان لاکونسا، وزیر اقتصاد سابق، میتواند نسخهای میانهروتر از اقتصاد بازارمحور میلی را، بدون رفتار تهاجمی او، عرضه کند.
میلی حاضر نیست به دلیل ملاحظات انتخاباتی از باورهای اقتصادی خود عقبنشینی کند و تاکید دارد که اصلاحات عمیقتر هنوز در راه است. او حتی وعده داده است در صورت پیروزی مجدد، کاهش هزینهها و مالیاتها را تشدید کند و از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی برای تبدیل آرژانتین به یک قدرت اقتصادی استفاده کند. دولت میلی اخیرا اقداماتی را برای بهبود رشد انجام داده است؛ این اقدامات شامل اجازه کاهش محدود نرخ بهره، استفاده از منابع بازنشستگی برای کاهش نرخ وام مسکن و تسهیل وامدهی دلاری بانکها با این حال، مشخص نیست این اقدامات میتوانند منجر به کسب اعتماد عمومی برای دوره دوم ریاست جمهوری میلی بشوند یا نه.
میلی توانسته بزرگترین مشکل اقتصاد آرژانتین، یعنی تورم، را تا حد زیادی مهار کند؛ اما اکنون رأیدهندگان خواهان شغل، دستمزد بالاتر و رشد فراگیرتر هستند. اگر اقتصاد بتواند در ماههای آینده این دستاوردها را ایجاد کند، میلی همچنان شانس بالایی برای پیروزی و تکمیل اصلاحات خود خواهد داشت. اما اگر رشد متوقف شود و فشار بر اشتغال و درآمدها ادامه یابد، هزینه اجتماعی اصلاحات میتواند به هزینه انتخاباتی او تبدیل شود. آزمایش اقتصاد بازار آزاد میلی اکنون وارد حساسترین مرحله خود شده است: او باید ثابت کند که ریاضت، آزادسازی و مهار تورم نهتنها شاخصهای کلان، بلکه زندگی روزمره آرژانتینیها را نیز بهبود میبخشد.
