آیا عرضه اوراق سلف سکه باعث کاهش نوسانات بازار خواهد شد؟
سرعتگیر قیمت ارز و سکه
نخستین مرحله عرضه اوراق سلف موازی استاندارد سکه در بورس کالا برگزار میشود. بر اساس اعلام بانک مرکزی، در این مرحله ۱۰۰هزار قطعه سکه تمامبهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ با سررسید سهماهه عرضه خواهد شد. اشخاص حقیقی و صندوقهای طلا امکان مشارکت در این عرضه را دارند و خرید اوراق از طریق کد معاملاتی سهام امکانپذیر است. اشخاص حقیقی میتوانند حداکثر معادل ۱۰۰ قطعه سکه از این اوراق خریداری کنند و صندوقهای طلا نیز با محدودیت تعدادی اعلامشدهای مواجه نیستند.
دارندگان اوراق در سررسید میتوانند مطابق شرایط انتشار، نسبت به دریافت فیزیکی سکه اقدام کنند یا گزینه تسویه نقدی را انتخاب کنند که در این حالت حداقل بازده ۷درصدی نسبت به قیمت مبنای روز انتشار برای آنها در نظر گرفته شده است. این اوراق همچنین قابلیت معامله در بازار ثانویه را دارد و دارندگان میتوانند پیش از سررسید، اوراق خود را به فروش برسانند. قیمت عرضه اولیه نیز بر مبنای قیمت پایانی گواهی سپرده سکه طلا در بورس کالا در آخرین جلسه معاملاتی پیش از عرضه تعیین میشود و پس از آن، قیمت اوراق بر اساس سازوکار عرضه و تقاضا شکل خواهد گرفت.
بر اساس اطلاعیه بورس کالای ایران، عرضه اولیه اوراق سلف موازی استاندارد سکه تمامبهار آزادی بانک مرکزی، ضرب سال ۱۳۸۶، به تعداد ۱۰۰هزار قطعه معادل ۱۰۰میلیون ورقه با نماد «عسکه ۲» از ساعت ۱۱:۴۵ تا ۱۸ امروز در بورس کالا انجام میشود. معاملات ثانویه این اوراق نیز از ۲۱شهریورماه آغاز شده و تا ۱۸ آذرماه ادامه خواهد داشت. عرضه اولیه به روش گشایش نماد و از طریق حراج تکقیمتی انجام میشود و دامنه نوسان قیمت در روز عرضه مثبت و منفی ۵درصد و در معاملات ثانویه مثبت و منفی ۱۰درصد خواهد بود.
جذابیت این ابزار برای سرمایهگذاران را میتوان در سه ویژگی اصلی آن جستوجو کرد: منتفع شدن از افزایش قیمت سکه، وجود حداقل بازده ۷درصدی در تسویه نقدی و امکان فروش اوراق پیش از سررسید. به همین دلیل، برخی کارشناسان بازارهای دارایی انتظار دارند این طرح با استقبال سرمایهگذاران مواجه شود. بااینحال، به نظر میرسد صندوقهای طلا و سرمایهگذاران بزرگ میتوانند از ظرفیت بیشتری برای استفاده از این ابزار برخوردار باشند، چرا که سقف خرید اشخاص حقیقی معادل ۱۰۰سکه تعیین شده است.
از نگاه سیاستگذار، یکی از اهداف اصلی عرضه اوراق سلف سکه، هدایت بخشی از نقدینگی و تقاضای سرمایهای از بازار ارز و بازار فیزیکی طلا به سمت ابزارهای مالی رسمی است. افرادی که با هدف حفظ ارزش دارایی یا کسب سود از افزایش قیمت ارز و طلا وارد بازار میشوند، میتوانند به جای خرید مستقیم دلار یا سکه، منابع خود را به این اوراق منتقل کنند. از این منظر، عرضه اوراق سلف سکه میتواند در کوتاهمدت بخشی از فشار تقاضای سفتهبازانه بر بازار ارز و طلا را کاهش دهد.
با این حال، کارشناسان معتقدند اثرگذاری این ابزار باید در چارچوب شرایط کلی اقتصاد ارزیابی شود. در صورتی که شرایط تورمی، همراه با نااطمینانی در خصوص تجارت خارجی، بدون تغییر باقی بماند و گشایش سیاسی معناداری رخ ندهد، ابزارهای مالی جدید بهتنهایی قادر به تغییر مسیر بازار ارز و سکه نخواهند بود. تجربه سیاستهایی مانند پیشفروش و حراج سکه در سالهای گذشته نیز نشان داده است که چنین اقداماتی میتواند در کوتاهمدت از التهاب بازار بکاهد و سرعت رشد قیمتها را تعدیل کند، اما عوامل بنیادی و انتظارات فعالان اقتصادی همچنان نقش اصلی را در تعیین مسیر میانمدت بازارها ایفا میکنند.
در این میان، عواملی مانند چشمانداز روابط خارجی، میزان فروش نفت و درآمدهای ارزی کشور در شکلدهی به انتظارات بازار تعیینکننده هستند. بر این اساس، اوراق سلف سکه را میتوان ابزاری برای مدیریت بخشی از تقاضا و کاهش التهاب کوتاهمدت بازار دانست، نه راهکاری که بهتنهایی بتواند روند بازار ارز و طلا را تغییر دهد.
افزایش قیمتها در بازار ارز و طلای روز سهشنبه
نرخ دلار روز سهشنبه ۲۲۶هزار و ۵۰۰تومان ثبت شد. بر این اساس، نرخ دلار پس از دو روز کاهشی بار دیگر به روند صعودی بازگشت و بخش قابلتوجهی از کاهش دو روز قبل خود را پس گرفت. روز گذشته قیمتهای بازار طلا نیز به تبعیت از بازار ارز روند افزایشی داشتند. در این روز، همچون روزهای اخیر، نوسان قیمت در بازار فیزیکی طلا از بازار ارز بیشتر بود. قیمت دلار در بازار آزاد روز گذشته نسبت به روز دوشنبه ۱.۳درصد، معادل ۳ هزارتومان، افزایش یافت؛ درحالیکه تغییرات قیمتی در بازار فیزیکی طلا بیشتر بود. روز سهشنبه سکه طلای طرح جدید با قیمت ۲۳۳میلیون و ۲۰۰هزار تومان معامله شد که ۱.۹درصد بیشتر از قیمت این قطعه در روز دوشنبه بود. نیمسکه طلا نیز با ۱.۴درصد افزایش، به ۱۱۸میلیون و ۵۰۰هزار تومان رسید. ربعسکه بیش از سایر قطعات تغییر قیمت داشت و با ۳.۴درصد افزایش، در قیمت ۶۳میلیون و ۸۰۰هزار تومان معامله شد. روز سهشنبه قیمت هر گرم طلای ۱۸عیار نیز با ۱.۷درصد افزایش نسبت به روز دوشنبه، به محدوده ۲۳میلیون و ۵۰۰هزار تومان رسید.
افزایش قیمتها در بازار فیزیکی طلا در حالی رخ داد که روز گذشته حراج شمش طلا در مرکز مبادله ایران برگزار شد. بر اساس اعلام مرکز مبادله ایران، در این مرحله از حراج که دومین حراج شهریورماه و پانزدهمین حراج شمش طلا در سال جاری بود، مجموعا ۴۴کیلوگرم شمش طلای استاندارد عرضه شد که تمامی شمشها به فروش رسید. میانگین قیمت هر شمش طلا در این دوره ۳۰میلیارد و ۹۵۹میلیون تومان ثبت شد و ارزش کل شمشهای معاملهشده در این جلسه به یکهزار و ۳۶۲میلیارد تومان رسید. در حراج قبلی ۱۱۶کیلوگرم شمش طلای استاندارد عرضه شده بود. بر اساس گزارشهای اعلامشده، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون ۱۵ جلسه حراج شمش طلا در مرکز مبادله ایران برگزار شده است که با احتساب معاملات روز گذشته، مجموع وزن شمشهای معاملهشده به ۸۱۱کیلوگرم و ارزش کل آن به بیش از ۲۱هزار میلیارد تومان رسیده است.
