در پنل «تابآوری شریان توزیع؛ تضمین تداوم جریان کالا در اقتصاد پرریسک» مطرح شد
بازآفرینی صنعت پخش برای عصر بحران
به گزارش «دنیای اقتصاد»، محمدرضا مرادی، نایبرئیس انجمن صنعت پخش و مدیرعامل هلدینگ شفادارو، با اشاره به محور پنل تخصصی «تابآوری شریان توزیع؛ تضمین تداوم جریان کالا در اقتصاد پرریسک» اظهار کرد: محور اصلی این پنل، بررسی تابآوری صنعت پخش در شرایط پرریسک اقتصاد کشور است. صنعت پخش حلقه واسط میان عرضه و تقاضا و به عبارتی میان تولید و مصرف محسوب میشود و موضوع اصلی این است که در شرایط موجود چگونه میتوان تابآوری این صنعت مهم را افزایش داد و تداوم جریان کالا را تضمین کرد.
در ادامه حمید محلهای، مدیرکل دفتر آماد و خدمات بازرگانی وزارت صمت، گفت: شرکتهای پخش صرفا واسطهای میان عرضه و شبکه خردهفروشی نیستند، بلکه امروز از صنعت پخش و لجستیک بهعنوان یکی از زیرساختهای زنجیره تامین کشور یاد میشود. این زیرساخت در شرایط اخیر نشان داد که خود میتواند عامل ایجاد تابآوری باشد و بخش مهمی از تامین کالا را به شکل مناسب حفظ کند. اتفاقات اخیر در واقع یک آزمون واقعی برای صنعت پخش بود و ظرفیت این صنعت را بیش از گذشته نمایان کرد.
وی با بیان اینکه اهمیت صنعت پخش پیش از این نیز مطرح بوده است، اظهار کرد: در سالهای گذشته همواره درباره اهمیت شرکتهای پخش و نقش آنها در رساندن مویرگی کالا از مبدا به نقاط مختلف صحبت میشد، اما کمتر فرصتی برای مشاهده این نقش در مقیاس واقعی وجود داشت. جابهجایی سریع جمعیت، تعطیلی بخشی از کسبوکارها و شرایط خاص اخیر باعث شد اهمیت این شریان توزیع برای مردم و حتی دستگاههای دولتی به شکل عینی مشخص شود و توجه بیشتری به موضوع تابآوری آن شکل بگیرد. محلهای ادامه داد: نباید تصور کنیم شرایط پرریسک به پایان رسیده است؛ ممکن است شکل و ابعاد آن تغییر کند، اما همچنان وجود دارد. من موضوع تابآوری را در سه حوزه تقسیمبندی میکنم. بخشی از اقدامات باید در خود شرکتها و در حوزههایی مانند نیروی انسانی، فناوری اطلاعات و تامین کالا انجام شود. بخش دیگر به تابآوری زنجیره تامین، شبکههای توزیع، شیوه تامین و ناوگان بازمیگردد. و بخش سوم به حوزه رگولاتوری و دولت مربوط است که در آنجا نیز باید اقدامات مشخصی صورت گیرد.
فشار نقدینگی و افزایش هزینه مالی در شبکه توزیع
در ادامه مرادی با تشبیه صنعت پخش به شریانهای بدن گفت: اگر تابآوری شریان توزیع را به منظور تضمین تداوم جریان کالا در نظر بگیریم، میتوان آن را به قلبی تشبیه کرد که خون را در رگها پمپاژ میکند و جریان کالا نیز مشابه همین خونرسانی، باید به نقاط مختلف اقتصاد برسد. حسین خزرایی، عضو هیاتمدیره انجمن صنعت پخش و مدیرعامل شرکت قاسم ایران، درباره مهمترین راهکارها برای افزایش تابآوری صنعت پخش اظهار کرد: وقتی بحث تابآوری مطرح میشود، ابتدا باید مشکلات موجود را شناسایی کنیم تا بر اساس آنها بتوانیم راهکارهای مناسب پیدا کنیم. بخش مهمی از مشکلات فعلی توزیع کالا به شرایط اقتصادی کشور بازمیگردد. شرکتهای توزیع فارغ از اینکه از نظر فناوری و امکانات تا چه اندازه پیشرفته شدهاند، اکنون در شرایط رکود تورمی فعالیت میکنند و این شرایط، چالشهای جدی برای تداوم فعالیت آنها ایجاد کرده است. وی افزود: یکی از مهمترین مشکلات، سرمایه در گردش است. شرکت پخش کالا را از تولیدکننده خریداری و به مصرفکننده، فروشگاه یا داروخانه عرضه میکند، اما در شرایط رکودی تا زمانی که کالا در حلقه آخر به فروش نرسد، امکان بازگشت منابع وجود ندارد. از سوی دیگر شرکت پخش براساس قرارداد خود باید در زمان مشخص با تامینکننده تسویه کند. در نتیجه، فشار نقدینگی ابتدا به شرکتهای پخش وارد میشود و آنها برای جبران کمبود منابع ناچار به دریافت تسهیلات میشوند که هزینه مالی آنها را افزایش میدهد.
خزرایی ادامه داد: افزایش هزینه مالی در نهایت میتواند به زیان شرکتهای پخش و ایجاد مشکل در کل زنجیره توزیع منجر شود. مساله دیگر، تغییرات پیدرپی قیمتهاست. شرکت پخش کالا را خریداری و عرضه میکند، اما زمانی که بخواهد همان کالا را جایگزین کند، قیمت افزایش یافته است. بنابراین حتی اگر شرکت از فروش قبلی سود اسمی به دست آورده باشد، برای جایگزینی همان کالا به منابع بیشتری نیاز دارد و بار دیگر با مشکل جریان نقدینگی مواجه میشود. وی با اشاره به راهکارهای موجود اظهار کرد: یکی از اقدامات مهم، کنترل مناسب موجودی و اولویتبندی کالاها در انبار است. شرکتهای پخش باید بر اساس اولویتها تصمیم بگیرند چه کالاهایی را در چه سطحی نگهداری و به چه مشتریانی عرضه کنند تا بتوانند هزینهها را مدیریت کنند و فعالیت خود را تداوم بخشند. در کنار این اقدامات شرکتهای پخش برای تامین سرمایه در گردش به دسترسی پایدارتر و کمهزینهتر به منابع مالی نیاز دارند.
تابآوری صنعت پخش در گرو اصلاح زیرساختها
مرادی در ادامه با اشاره به عملکرد صنعت پخش در شرایط بحرانی گفت: صنعت پخش از آزمون مهم اخیر سربلند بیرون آمد و توانست نقش خود را بهخوبی نشان دهد. با توجه به شناختی که دولت از این صنعت پیدا کرده و عملکردی که صنعت پخش در مقاطع حساس از خود نشان داده است، باید دید وزارت صمت برای بهبود، ارتقای جایگاه و بهروزرسانی این صنعت، میتواند چه کمک یا تسهیلات خاصی در نظر بگیرد.
محلهای پاسخ داد: صنعت پخش در مجموع توانست نقش خود را نشان دهد، اما اگر فنیتر نگاه کنیم، همه شرکتهای پخش نتوانستند به یک اندازه تابآوری داشته باشند و برخی شرکتها نیز با مشکل مواجه شدند. بنابراین برای تعریف دقیق تابآوری باید بررسی کنیم شرکتهایی که توانستند دوام بیاورند چه تفاوتی با سایر شرکتها داشتند. این بررسی ما را به موضوعاتی مانند کاهش هزینهها، توانمندیهای لجستیکی و فناوری میرساند.
وی تاکید کرد: کمک دولت لزوما به معنای کمک مالی نیست و نباید تابآوری صنعت را به دریافت منابع مالی از دولت وابسته کنیم. دولت باید زیرساختهای حیاتی صنعت پخش را فراهم و در صورت وجود نقص، آنها را اصلاح کند و توسعه دهد. موضوعاتی مانند مسیرهای حملونقل، نوسازی ناوگان، تامین سوخت و قطعات یدکی ناوگان و همچنین انرژی و برق، از جمله زیرساختهایی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
محلهای ادامه داد: هماهنگی میان دستگاههای دولتی نیز اهمیت زیادی دارد. هنوز تفاوت میان شرکت پخش، شرکت لجستیکی و شرکت حملونقل بهدرستی برای همه دستگاهها تبیین نشده است. شرکت پخش حملونقل دارد، اما صرفا شرکت حملونقل نیست؛ خرید و فروش انجام میدهد، اما صرفا فروشنده نیست و کالا را نگهداری میکند، اما انباردار محسوب نمیشود. ایجاد زبان مشترک میان دستگاههای مختلف میتواند بخش مهمی از مشکلات این صنعت را برطرف کند. وی پیشنهاد کرد: انجمن صنعت پخش و دولت میتوانند یک پروژه مشترک و یک طرح فنی جامع برای تابآوری کشور در شرایط بحرانی تدوین کنند. این طرح نباید صرفا کلیات را مطرح کند، بلکه باید برای کالاهای اساسی، دارویی، مواد ضروری و مواد اولیه، لایهبهلایه نیازهای کشور و ظرفیت شرکتهای پخش را مشخص کند. همچنین باید درباره میزان سوخت موردنیاز، نحوه تامین ناوگان، محل فعال بودن انبارها و سایر الزامات عملیاتی در شرایط بحرانی از پیش برنامهریزی شود.
جنگ، ظرفیت واقعی صنعت پخش را نمایان کرد
در ادامه خزرایی با اشاره به عملکرد شرکتهای پخش در جنگهای اخیر اظهار کرد: شرکتهای پخش در جنگهای اخیر ارزش و اهمیت خود را برای کشور بهخوبی نشان دادند. اینکه کمبود کالاهای اساسی تقریبا در هیچ نقطهای از کشور احساس نشد، حاصل عملکرد مناسب شرکتهای توزیع و پخش بود. علاوه بر امکانات لجستیک و حملونقلی، مهمترین مزیت این شرکتها، ارتباط مستقیم با کف بازار است. شرکتهای پخش بهطور مستمر با بازار در ارتباط هستند و از وضعیت واقعی عرضه و تقاضا اطلاع دارند.
وی افزود: انتظار این است که دولت از این ظرفیت بیشتر استفاده کند. در جنگ ۱۲روزه، به دلیل ناگهانی بودن شرایط، حمایت کافی از شرکتهای پخش احساس نشد. در چنین شرایطی انتظار داریم دولت بهجای افزایش موانع، به تسهیل فعالیت شرکتهای پخش کمک کند. البته در جنگ ۴۰روزه احساس کردیم همکاری و همراهی دستگاهها به مراتب بیشتر بود و این موضوع به شرکتهای پخش کمک کرد تا توزیع کالا را مناسبتر انجام دهند.
خزرایی با اشاره به تعدد سامانههای نظارتی گفت: یکی از مزیتهای شرکتهای پخش، شفافیت اطلاعاتی آنهاست. این شرکتها از جمله مجموعههای پیشرو در حوزه فناوری و داده هستند و اطلاعات فعالیت آنها در سامانههای مختلف ثبت میشود. بنابراین تکرار فرآیندهای نظارتی و درخواست اطلاعات مشابه از چند سامانه، میتواند برای شرکتها ایجاد چالش کند. انتظار ما از دولت این است که با هماهنگی بیشتر، تعدد سامانههای کنترلی و بارگذاری اطلاعات تکراری را کاهش دهد و فرآیند ارائه اطلاعات را برای شرکتهای پخش تسهیل کند.
قوانین دستوپاگیر؛ مانع نوسازی شبکه توزیع
مرادی نیز با بیان اینکه انتظار صنعت پخش از دولت صرفا مربوط به زمان بحران نیست، گفت: در روزهای سخت اخیر همراهی مناسبی صورت گرفت و همین همکاری و اثر همافزایی دستگاهها باعث شد کالا در زمان مناسب به محل مناسب برسد. با این حال، انتظار اصلی صنعت پخش این است که قوانین و ضوابط دستوپاگیری که مانع توسعه و بهروزرسانی صنعت میشوند، اصلاح شوند. صنعت پخش برای افزایش تابآوری باید بتواند متناسب با نیازهای روز، ناوگان و فناوری خود را توسعه دهد.
وی تصریح کرد: اگر میخواهیم تابآوری داشته باشیم، خود صنعت نیز باید تغییر کند و بهروز شود. در شرایط سخت اخیر، برخی شرکتها توانستند دوام بیاورند و برخی نیز از چرخه فعالیت خارج شدند. اگر قرار است کل صنعت پخش تابآوری داشته باشد، باید بازآفرینی آن از هوشمندسازی تا لجستیک و ناوگان مورد توجه قرار گیرد.
محلهای در پایان گفت: در داخل دولت نگاهها و رویکردها همیشه یکسان نیست و به همین دلیل بخش خصوصی باید در هدایت دولت نقش فعالتری داشته باشد. باید پروژههای مشترک تعریف و جلسات فنی منظم برگزار شود. صنعت پخش در جنگ ۴۰روزه جایگاه خود را به شکلی اثبات کرد که شاید در چهار دهه گذشته چنین فرصتی برای اثبات این نقش وجود نداشت. مردم، دولت و حتی نیروی انتظامی بهصورت عینی عملکرد این صنعت را دیدند و اکنون زمان آن است که از این ظرفیت برای ایجاد همکاری و هدایت سیاستهای مرتبط با تابآوری استفاده شود.
