روند کاهشی در بازار نفت - ۲۰ آذر ۹۰

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۵ دسامبر الی ۹ دسامبر ۲۰۱۱) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۹۹/۱۰۰ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۴۱/۹۹ دلار در هر بشکه کاهش یافت.

بر این اساس طی هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• تشدید نگرانی‌ها در ارتباط با مشکلات بدهی اروپا؛
• کاهش رشد اقتصادی اتحادیه اروپا؛
• ناامیدی سرمایه‌گذاران در پی ارائه دیدگاه‌های بدبینانه از سوی آلمان و انتشار آمارهایی حاکی از عمیق‌تر شدن وخامت شرایط بانک‌های اروپایی؛
• اظهارنظرهای ناامیدکننده رییس بانک مرکزی اتحادیه اروپا و محتاطانه عمل کردن درباره خرید بیشتر اوراق قرضه و در نتیجه کاهش امیدها نسبت به حل بحران بدهی منطقه یورو؛
• گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال کاهش رتبه اعتباری دولت آلمان و فرانسه از سوی موسسه آمریکایی S&P؛
• عدم اجماع اعضای اتحادیه اروپا درباره تحریم خرید نفت از ایران؛
• کاهش ۱۰۰ هزار بشکه‌ای در پیش‌بینی تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۲ بر اساس تازه ترین برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا نسبت به برآورد قبلی این سازمان؛
• افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۴/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲ دسامبر ۲۰۱۱؛
• افزایش تولید نفت خام لیبی به حدود ۸۴۰ هزار بشکه در روز بر اساس اعلام شرکت ملی نفت لیبی؛
• و همچنین افزایش ارزش دلار در مقابل یورو.
البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر آمار مناسب بخش صنعت آلمان، آمار مناسب اقتصادی انگلیس، افزایش شاخص رویترز- میشیگان، کاهش نرخ بیکاری در آمریکا، توافق ۱۷ کشور عضو اتحادیه اروپا و ۶ کشور نامزد عضویت در این اتحادیه برای افزایش همبستگی مالی و جلوگیری از تکرار بحران‌های کسری بودجه سال‌های اخیر، تصمیم بانک مرکزی چین برای تاسیس یک صندوق سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری در اروپا به منظور کمک به رشد اقتصادی اروپا و افزایش تقاضای کالاهای مختلف در این منطقه، تاکید مقامات نفتی کشورهای عضو اوپک مبنی بر عدم نیاز به تغییر سهمیه‌های تولید در نشست ۱۶۰ این سازمان در دسامبر ۲۰۱۱، افزایش ۳/۰ درصدی مصرف نفت خام ژاپن در ماه اکتبر ۲۰۱۱ نسبت به سال ۲۰۱۰، تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک در منطقه خاورمیانه و همچنین افزایش نسبی ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، از عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌روند.
ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی هفته گذشته، به دنبال انتشار اخبار و اطلاعات مثبت و منفی مذکور، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور به دلیل تداوم بحران مالی حوزه یورو و تشدید نگرانی‌ها در ارتباط با مشکلات بدهی اروپا، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۵ دسامبر الی ۸ دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۳۵/۱۱۰ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۰۲/۱۰۹ دلار در هر بشکه کاهش یافته است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۸ دسامبر ۲۰۱۱، با ۱۶ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۹ دلار و ۷۵ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲ دسامبر ۲۰۱۱ معادل ۱۰۹ دلار و ۵۹ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه دسامبر (تا ۸ دسامبر ۲۰۱۱)، با ۴۰ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه نوامبر، به هر بشکه ۱۰۹ دلار و ۶۸ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه نوامبر ۲۰۱۱ معادل ۱۱۰ دلار و ۸ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۸۱/۱۰۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۵ دسامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۸۱/۱۱۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۶ دسامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۶۲/۱۰۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین در روز ۹ دسامبر۲۰۱۱، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۲۱/۹ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۱ دلار و ۹ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۹ نوامبر ۲۰۱۱)، در روز ۷ دسامبر ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۱۰ دلار و ۵ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۷ دسامبر ۲۰۱۱ ) ۱۱۱ دلار و ۵۲ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۹ دلار و ۳۷ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۸ دلار و ۵۳ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۷ دلار و ۸ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۱۲ دلار و ۹۲ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۸ دلار و ۴۱ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۷ دلار و ۷۳ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۱۱ دلار و ۲۷ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۶ دلار و ۹۶ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۶ دلار و ۳ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲۹ نوامبر الی ۷ دسامبر ۲۰۱۱، قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازار شمال غربی اروپا به ترتیب با کاهش ۱۹ و ۲۰ سنت در هر بشکه مواجه بوده است، در حالی که در سایر بازارها روندی افزایشی داشته است. بر این اساس بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار آسیا به ترتیب به میزان ۶/۱ دلار و ۷۵/۱ دلار افزایش در هر بشکه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۱۵/۱ دلار و ۰۲/۱ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲ دسامبر ۲۰۱۱ معادل ۱/۳۳۶ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲۵ نوامبر ۲۰۱۱) به میزان ۴/۱ میلیون بشکه افزایش یافته و معادل ۸/۱۹ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۱۰ کمتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل به میزان ۲/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۷/۲۲ روز قرار گرفته است و معادل ۲ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۶۸۲ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۲۴۷/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۳۴۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ الی ۲ دسامبر ۲۰۱۱ به میزان ۳ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۸۶۱/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته و معادل ۲۷۹ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۱۰ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۰۶۱/۹ میلیون بشکه در روز به ۴۳۶/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۳۷۵ هزار بشکه در روز) افزایش یافته که معادل ۳۸۳ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI در دامنه بین ۵/۹۷ تا ۱۰۳ دلار نوسان داشت. ۵/۹۷ دلار سطح حمایتی محکم در ماه جاری است که قیمت همچنان بالاتر از آن بسته شده است. از طرف دیگر میانگین ۲۰۰ روزه نیز در ۹۶ دلار از سطوح محکم حمایتی است که مانع کاهش قیمت می‌شود. بحث تحریم نفت ایران از موارد مهمی بود که فشار افزایشی زیادی بر قیمت وارد آورد که عدم تفاهم در این مورد در طی روزهای گذشته از این فشار کاهید. در هفته گذشته رشد اقتصادی اتحادیه اروپا کاهش نشان داد که البته مورد انتظار بود. آمار بخش صنعت آلمان مناسب بود و همچنین آمار اقتصادی انگلیس نیز مناسب ارزیابی شد. این در حالی است که اقتصاد کشورهای ضعیف دیگر اروپا با بحران مواجه و کل اتحادیه را نیز با خود درگیر کرده است. در انتهای هفته شاخص رویترز - میشیگان از افزایش مناسبی برخوردار بود که فشار افزایشی بر قیمت وارد کرد. ذخیره‌سازی‌های نفت خام اندکی افزایش یافت؛ ولی ذخیره‌سازی‌های بنزین به میزان قابل توجهی بالا رفت و نسبت به سال گذشته نیز اندکی بیشتر است. در هفته جاری هنوز فشار افزایشی بر قیمت نفت وارد می‌آید گرچه از لحاظ آمار هفتگی تا حدی قیمت برای افزایش بیشتر نیاز به اخبار سیاسی و اقتصادی محکمی دارد و دامنه ۹۷ تا ۱۰۳ دلار هنوز به عنوان دامنه نوسانی مناسبی مشاهده می‌شود.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
(www.iies.org )
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی