ذخایر طلای سیاه آمریکا در هفته گذشته حدود ۳میلیون بشکه افزایش یافته است
بازار نفت؛ اسیر ژئوپلیتیک
قراردادهای آتی نفت برنت با حدود ۲درصد افزایش به بیش از ۸۰دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وستتگزاس اینترمدیت نیز تا محدوده ۷۷دلار افزایش یافت. این رشد در حالی رخ داد که تنها یک روز قبل، بازار تحت تاثیر اخبار مربوط به پیشرفت مذاکرات میان ایران و آمریکا و احتمال بازگشایی تنگه هرمز، بیش از ۵درصد افت کرده بود و نفت برنت برای نخستین بار از اواسط ژوئیه به زیر ۸۰دلار سقوط کرده بود.
حملهای که بازار را غافلگیر کرد
عامل اصلی بازگشت قیمتها، اعلام انصارالله یمن مبنی بر حمله موشکی به یک نفتکش سعودی در نزدیکی بندر ینبع بود؛ بندری که یکی از مهمترین پایانههای صادرات نفت عربستان در ساحل دریای سرخ به شمار میرود. هرچند مقامهای سعودی هنوز جزئیات این حادثه را تایید نکردهاند، اما انتشار این خبر کافی بود تا نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انتقال نفت دوباره افزایش یابد. اهمیت این حمله تنها به یک نفتکش محدود نمیشود. طی ماههای اخیر، دریای سرخ و تنگه بابالمندب به یکی از کانونهای اصلی ریسک برای تجارت انرژی تبدیل شدهاند و بسیاری از شرکتهای کشتیرانی برای کاهش خطر، مسیرهای طولانیتر را از جنوب آفریقا انتخاب کردهاند؛ تصمیمی که هزینه حمل، زمان تحویل و نرخ بیمه نفتکشها را افزایش داده است.
امید به توافق هرمز
در سوی دیگر، بازار همچنان چشم به مذاکرات مربوط به تنگه هرمز دوخته است. گزارشها حاکی از آن است که آمریکا، ایران و عمان به یک توافق موقت ۶۰روزه برای بازگشایی این آبراه راهبردی نزدیک شدهاند. بر اساس این گزارشها، هدف این توافق ازسرگیری عبور کشتیها بدون دریافت عوارض و کاهش تنشهای نظامی در منطقه است. دونالد ترامپ نیز با ابراز خوشبینی اعلام کرده مذاکرات با تهران «بسیار خوب» پیش میرود و نتیجه آن ظرف ۴۸ساعت آینده روشنتر خواهد شد. قطر نیز از تهیه پیشنویس یک طرح میانجیگرانه خبر داده و برخی گزارشها حاکی از آن است که ایران احتمال همکاری با کشورهای اروپایی برای پاکسازی مینهای دریایی در تنگه هرمز را بررسی میکند. در مقابل، تهران همچنان وجود مذاکرات مستقیم با آمریکا را رد کرده و تاکید دارد که مساله نحوه مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف باقی مانده است.
گره اصلی بازار انرژی
پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. به همین دلیل، هرگونه اختلال یا محدودیت در این مسیر، بلافاصله بر عرضه جهانی انرژی اثر میگذارد. به اعتقاد تحلیلگران، مهمترین مانع دستیابی به توافق، اختلاف بر سر میزان اختیارات ایران در مدیریت تردد کشتیهاست. تهران خواهان نقش موثر در کنترل رفتوآمد شناورهاست؛ درحالیکه آمریکا با هرگونه سازوکاری که آزادی کشتیرانی را محدود کند، مخالفت میکند. همین موضوع باعث شده بازار همچنان بخشی از «پریمیوم ژئوپلیتیک» را در قیمت نفت حفظ کند؛ زیرا حتی در صورت دستیابی به توافق، بازگشت کامل صادرات نفت و عادی شدن رفتوآمد نفتکشها به زمان نیاز خواهد داشت.
بازار میان دو ریسک
آنچه اکنون بازار نفت را پیچیده کرده، همزمانی دو روند متضاد است. از یکسو، اخبار دیپلماتیک احتمال کاهش تنش در تنگه هرمز را تقویت کرده و فشار نزولی بر قیمتها وارد میکند. از سوی دیگر، حملات انصارالله در دریای سرخ نشان میدهد حتی در صورت بازگشایی هرمز، امنیت زنجیره انتقال انرژی در منطقه همچنان شکننده خواهد بود. به بیان دیگر، اگر هرمز به مسیر عادی خود بازگردد، اما بابالمندب و دریای سرخ همچنان ناامن باقی بمانند، هزینه حملونقل دریایی، بیمه نفتکشها و زمان انتقال محمولهها همچنان بالا خواهد ماند و بازار انرژی به وضعیت پیش از جنگ بازنخواهد گشت.
پیام دوگانه ذخایر آمریکا
در همین حال، دادههای اولیه موسسه نفت آمریکا (API) نیز تصویر متفاوتی از وضعیت بازار ارائه داد. بر اساس این آمار، ذخایر نفت خام آمریکا در هفته گذشته حدود ۳میلیون بشکه افزایش یافته است؛ موضوعی که از منظر تقاضا میتواند تا حدی بر قیمتها فشار وارد کند. در مقابل، کاهش ذخایر فرآوردههای میانتقطیر نشان میدهد بازار گازوئیل و سوختهای صنعتی همچنان با محدودیت عرضه روبهرو است؛ مسالهای که از ابتدای جنگ خاورمیانه به یکی از مهمترین نگرانیهای بازار انرژی تبدیل شده است. مجموع این تحولات نشان میدهد قیمت نفت بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی وابسته شده است.
یک خبر مثبت از مذاکرات میتواند چند دلار از قیمت نفت بکاهد و تنها چند ساعت بعد، حمله به یک نفتکش یا تاسیسات انرژی، همان کاهش را جبران کند. در چنین شرایطی، معاملهگران بیش از آنکه به شاخصهای سنتی عرضه و تقاضا توجه کنند، تحولات دیپلماتیک و امنیتی خاورمیانه را دنبال میکنند. تا زمانی که تکلیف تنگه هرمز، دریای سرخ و امنیت مسیرهای انتقال نفت بهطور کامل روشن نشود، نوسانهای شدید قیمت نفت همچنان ویژگی اصلی بازار جهانی انرژی خواهد بود؛ بازاری که اکنون بیش از آنکه به اقتصاد واکنش نشان دهد، به ژئوپلیتیک حساس شده است.
