روزگار متزلزل سینما

خبر آنلاین در گزارشی نوشته است شاید فروش ۵۰ میلیارد تومانی در روزهای اخیر بار دیگر از «جان گرفتن گیشه» سخن می‌گوید؛ تیترهایی که در نگاه اول امیدوارکننده‌اند، اما اگر کمی از هیجان رکوردهای مقطعی فاصله بگیریم و آمار فروش سینمای ایران را در بازه‌های زمانی مشابه سه سال گذشته کنار هم بگذاریم، تصویر دیگری آشکار می‌شود؛ تصویری که نشان می‌دهد سینما بیش از آنکه از کیفیت فیلم‌ها یا برنامه‌ریزی اکران تاثیر بگیرد، از احساس امنیت جامعه اثر می‌پذیرد.جنگ، تهدید، مذاکره، آتش‌بس، احتمال آغاز دوباره درگیری و فضای نامطمئن سیاسی، تنها بازار ارز یا اقتصاد را دستخوش تغییر نمی‌کنند؛ نخستین قربانی این وضعیت، «مصرف فرهنگی» است. سینما، تئاتر، کنسرت و حتی خرید کتاب، همگی کالاهایی هستند که مردم در شرایط اضطراب، پیش از هر چیز از سبد هزینه‌های خود حذف می‌کنند.

 فیلم‌های «استخر» ساخته سروش صحت، «زنده‌شور» ساخته کاظم دانشی و «لباس شخصی» ساخته امیرعباس ربیعی در این مدت روی پرده رفتند و تنها در ۳ روز اول اکران خود ۱۹‌میلیارد تومان فروختند. روز سه‌شنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵ با فروش ۱۱۶ هزار و ۹۵ بلیت، رکورد پرمخاطب‌ترین روز در چهار ماه نخست سال را شکست. در هفته گذشته یعنی از تاریخ ۳ تا ۹ مرداد سینمای ایران توانست گیشه ۶۱‌میلیاردی را پشت سر بگذارد. در این هفته «زنده‌شور» با بیش از ۲۸‌میلیارد تومان پرفروش‌ترین فیلم بود. بعد از آن «استخر» با ۲۲‌میلیارد تومان در جایگاه دوم ایستاد. سومین فیلم پرفروش به «آنتیک» ساخته ‌‌هادی نائیجی اختصاص پیدا کرد که با بیش از یک‌میلیارد تومان فروش در جایگاه سوم قرار دارد. این موضوع نشان می‌دهد که در حال حاضر دو فیلم «زند‌ه‌شور» و «استخر» به نمایندگی از سینمای درام اجتماعی و کمدی رقابت نزدیکی باهم دارند و عملا گیشه را دست گرفته‌اند. بعد از آن، فیلم‌های «لباس شخصی» و «تهران‌کنارت» ساخته علی بهراد نیز در جایگاه چهارم و پنجم با فروش یک‌ ‌میلیاردی قرار دارند.

 ورود فیلم‌های «استخر»، «لباس شخصی» و «زنده شور» به چرخه اکران تابستانی موجی از تحلیل‌ها، نقدها و بازخوردهای موافق و مخالف به وجود آورد که همین موضوع بازار سینما را نسبت به ماه‌های اخیر داغ کرده است.

 این سه اثر به دلیل تفاوت در ژانر و رویکرد، نظرات متفاوتی را برانگیخته‌اند. فیلم جدید سروش صحت با ترکیب بازیگرانی چون مهران مدیری، امین حیایی و سحر دولتشاهی، توانسته است توجه بخش عمده‌ای از مخاطبان عام و منتقدان را جلب کند. طرفداران این اثر، سبک خاص و جهانِ فکری سروش صحت را که ترکیبی از لحن طنازانه، فلسفی و دغدغه‌های روزمره است، ستایش می‌کنند. موافقان معتقدند این فیلم توانسته است فضایی مفرح و در عین حال تأمل‌برانگیز خلق کند و حضور بازیگران سرشناس به جذابیت‌های ساختاری و فروش بالای آن در گیشه کمک کرده است. در مقابل این فیلم منتقدان سر سختی هم دارد که بر این باورند ساختار روایی فیلم در مقایسه با آثار قبلی کارگردان دچار افت شدیدی شده و گاهی شوخی‌ها یا چرخش‌های داستانی آن تکراری به نظر می‌رسند.

 «زنده‌شور» درامی که به موضوع قصاص و تلاش برای رضایت اولیای دم می‌پردازد نیز از زمان نمایش در جشنواره و اکران عمومی تاکنون حاشیه‌ها و مباحث زیادی را در رسانه‌ها ایجاد کرده است.

 حامیان فیلم بازی‌های قدرتمند بازیگرانی نظیر بهرام افشاری، حامد بهداد و سارا بهرامی و همچنین جسارت کارگردان در پرداختن به موضوعات اجتماعی و ملتهب را تحسین می‌کنند. از نگاه این گروه، «زنده‌شور» اثری تاثیرگذار است که می‌تواند احساسات مخاطب را درگیر کند و مسائل پیچیده حقوقی و انسانی را به تصویر بکشد.

 منتقدان اما نیمه دوم فیلم را به دلیل داشتن فضایی شعارزده، زیاده‌گویی و افت محتوایی نقد می‌کنند. به اعتقاد آنها برخی از گره‌افکنی‌ها و راه حل‌های داستانی فیلم شبیه به درام‌های هندی شده و از تاثیرگذاری واقع‌گرایانه اثر می‌کاهد.

 «لباس شخصی» اثری که به پرونده‌های حزب توده در سال‌های نخست انقلاب اسلامی می‌پردازد و پس از سال‌ها توقیف به اکران رسیده، نگاه‌های متفاوتی را به خود جلب کرده است. موافقان فیلم فضاسازی و طراحی صحنه فیلم را قابل قبول می‌دانند.آنها معتقدند جسارت در بازخوانی پرونده‌های امنیتی تاریخ معاصر ارزش افزوده‌ای برای سینمای سیاسی کشور محسوب می‌شود.

 منتقدان ولی زاویه نگاه فیلم و جهت‌گیری محتوایی آن را گزینشی و یک‌طرفه ارزیابی کرده‌اند. این گروه بر این باورند که فیلم به‌جای رویکرد صرفا هنری و بی‌طرفانه، از خط‌مشی‌های خاص فکری پیروی می‌کند.