میانگین قیمت نفت ایران یک دلار افزایش یافت

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۲۵ نوامبر الی ۲ دسامبر ۲۰۱۱) از روند افزایشی قابل توجه برخوردار بوده و از حدود ۷۷/۹۶ دلار در هر بشکه تا بیش از ۹۶/۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت.

بر این اساس طی هفته گذشته، عمده ترین عوامل تقویت کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• بروز نشانه‌های امیدوارکننده درباره حل بحران مالی اروپا و آمریکا؛
• رشد آمار اشتغال در آمریکا و افزایش امیدواری به بهبود تقاضای نفت خام در این کشور؛
• رشد آمار خرده فروشی در آستانه سال جدید میلادی در آمریکا؛
• افزایش شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان آمریکایی؛
• به فروش رفتن اوراق قرضه منتشر شده از سوی دولت ایتالیا و کاهش نگرانی معامله‌گران درباره ورشکستگی دولت این کشور و تشدید بحران مالی اتحادیه اروپا؛
• انتشار بیانیه مشترک بانک‌های مرکزی اروپایی مبنی بر انجام اقداماتی برای کاهش بدهی‌های مالی منطقه یورو؛
• تلاش آلمان و فرانسه برای ارائه راهکارهای جدی‌تر برای یکپارچگی مالی بیشتر در بین کشور حوزه یورو؛
• تعطیلی سه پایانه اصلی صادرات نفتی مکزیک در پی وزش توفان؛
• توقف انتقال نفت خام سودان جنوبی در پی حل نشدن اختلاف دولت سودان با سودان جنوبی درباره تعرفه ترانزیت نفت؛
• افتتاح نخستین پالایشگاه نفت در نیجر؛
• اظهار نظر مقامات نفتی کشورهای عضو اوپک مبنی بر احتمال عدم تغییر سهمیه‌های تولید در یکصد و شصتمین نشست این سازمان در دسامبر ۲۰۱۱ ؛
• تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک در منطقه خاورمیانه؛
• کاهش روابط دیپلماتیک ایران و انگلیس
• افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی؛
• همچنین کاهش ارزش دلار در مقابل یورو.
البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر کاهش ۳/۳ درصدی تقاضای نفت خام آمریکا در ماه سپتامبر ۲۰۱۱ نسبت به سپتامبر ۲۰۱۰ بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تداوم بحران مالی اروپا، تشدید نگرانی‌ها درباره آینده حوزه یورودر پی تهدید دیوید کامرون نخست وزیر انگلیس مبنی بر مقابله با تصمیم‌های سران آلمان و فرانسه برای اصلاحات در نظام مالی اتحادیه اروپا، انتشار آمارهای ضعیف از بخش صنعتی چین، بازگشایی پایانه مهم نفتی مکزیک پس از توفان، افزایش تولید نفت اوپک به بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۰۸ بر اساس تازه‌ترین نظرسنجی بلومبرگ، افزایش تولید نفت خام لیبی به حدود ۷۵۰ هزار بشکه در روز بر اساس اعلام رییس شرکت ملی نفت لیبی و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۹/۳ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌روند.
ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی هفته گذشته، به دنبال انتشار اخبار و اطلاعات مثبت و منفی مذکور، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
همچنین، ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور به رغم تداوم بحران مالی حوزه یورو، به دلیل بروز نشانه‌های امیدوارکننده درباره حل بحران مالی اروپا، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲۵ نوامبر الی یک دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا ازحدود ۷۳/۱۰۷ دلار در هر بشکه تا بیش از ۳۸/۱۱۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۱/۱۰۹ دلار در هر بشکه کاهش یافت.
میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به یک دسامبر ۲۰۱۱، با ۱ دلار و ۵۲ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۹ دلار و ۵۷ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ معادل ۱۰۸ دلار و ۵ سنت بود.
همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه نوامبر، با ۳ دلار و ۷۹ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه اکتبر، به هر بشکه ۱۱۰ دلار و ۸ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه اکتبر ۲۰۱۱ معادل ۱۰۶ دلار و ۲۹ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بورس لندن (ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۴/۱۰۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۸۲/۱۱۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۹ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۴/۱۰۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین در روز ۲ دسامبر۲۰۱۱، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۹۸/۸ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با یک دلار و یک سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۳ نوامبر ۲۰۱۱)، در روز ۲۹ نوامبر ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۰۸ دلار و ۹۶ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز سه‌شنبه (۲۹ نوامبر ۲۰۱۱ ) ۱۱۰ دلار و ۳۷ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۸ دلار و ۳۵ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۸ دلار و ۴۷ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۷ دلار و ۲ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۱۱ دلار و ۳۲ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۸ دلار و ۶۰ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۷ دلار و ۶۷ سنت معامله شده است.
هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۹ دلار و ۵۲ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۷ دلار و ۱۶ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۵ دلار و ۹۷ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲۳ نوامبر الی ۲۹ نوامبر ۲۰۱۱، قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازار آسیا به میزان ۱۸ سنت در هر بشکه کاهش یافته، در حالی که در سایر بازارها با افزایش مواجه بوده است. بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازارهای شمال غربی اروپا، مدیترانه و آفریقای جنوبی به میزان ۶۳/۲ دلار افزایش در هر بشکه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۹۳ سنت و ۰۴/۱ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ معادل ۷/۳۳۴ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۱۸ نوامبر ۲۰۱۱) به میزان ۹/۳ میلیون بشکه افزایش یافته و معادل ۲۵ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ کمتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۳/۰ روز افزایش یافته و در سطح ۹/۲۲ روز قرار گرفته و معادل ۵/۲ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۲۳۱ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۵۶۵/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته که به میزان ۴۵۱ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است. تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ الی ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ به میزان ۲۳ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۸۶۴/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته و معادل ۳۰۹ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۳۱۹/۸ میلیون بشکه در روز به ۰۶۱/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۷۴۲ هزار بشکه در روز) افزایش یافته که معادل ۶۱۵ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )
کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی