بیمهنامه اربعین چه پوششهایی دارد؟
چتر بیمهای موکبداران ایرانی
هر سال با نزدیک شدن به اربعین، هزاران زائر ایرانی با خودروی شخصی راهی عراق میشوند؛ اما بسیاری از آنها از جزئیات حقوقی و بیمهای رانندگی در این کشور اطلاع کافی ندارند. شاید برای بسیاری این سوال پیش بیاید که اگر در مسیر سفر، خودروی یک زائر ایرانی با یک شهروند عراقی یا وسیله نقلیه او دچار حادثه شود، خسارت چگونه جبران خواهد شد؟ آیا ملاک پرداخت، قوانین ایران است یا عراق؟ خسارت باید به ریال پرداخت شود یا دینار؟ چه مدارکی برای دریافت یا پرداخت خسارت لازم است و اگر به دلیل ازدحام جمعیت یا نبود پلیس، امکان تهیه گزارش رسمی وجود نداشته باشد، تکلیف چیست؟
اینها تنها بخشی از پرسشهایی است که هر سال همزمان با آغاز سفرهای اربعین مطرح میشود؛ پرسشهایی که پاسخ آنها میتواند از بروز مشکلات حقوقی و مالی برای رانندگان ایرانی در خاک عراق جلوگیری کند. در همین راستا، بیمه مرکزی چارچوب بیمهنامه ویژه اربعین را برای جبران خسارتهای واردشده به اتباع غیرایرانی ناشی از حوادث وسایل نقلیه ایرانی اعلام کرده است؛ بیمهنامهای که ضوابط آن در مواردی با بیمه شخص ثالث داخل کشور تفاوتهای قابلتوجهی دارد. با این حال باید توجه داشت که این بیمهنامه مختص موکبداران ایرانی است.
خسارت با ریال یا دینار؟
پاسخ به این پرسشها در تازهترین مصوبات کمیته اربعین صنعت بیمه مشخص شده است. بر اساس تصمیمات اتخاذشده، شرکتهای بیمهای که در سامانه رسمی بیمه مرکزی معرفی شدهاند، میتوانند با رعایت ضوابط آییننامه شماره ۹۴ شورای عالی بیمه، نسبت به صدور بیمهنامه ویژه مسوولیت مدنی برای وسایل نقلیه موکبداران ایرانی در ایام اربعین اقدام کنند. این بیمهنامه با هدف جبران خسارتهای جانی و مالی واردشده به اتباع غیرایرانی ناشی از حوادث وسایل نقلیه ایرانی طراحی شده و چارچوب مشخصی برای نحوه پرداخت خسارت در خاک عراق تعیین کرده است.
بر اساس این مصوبه، بیمهنامه یادشده از ۲۵ تیر تا ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ در سراسر عراق اعتبار خواهد داشت. بنابراین، رانندگانی که در این بازه زمانی با خودروی شخصی وارد عراق میشوند، میتوانند از این پوشش بیمهای استفاده کنند. این پوشش علاوه بر خسارتهای جانی و مالی، هزینههای پزشکی افراد آسیبدیده را نیز تا سقف تعهدات بیمهنامه در برمیگیرد.
یکی از مهمترین تفاوتهای این بیمهنامه با بیمه شخص ثالث داخل کشور، نحوه تعیین خسارت است. برخلاف ایران که پرداخت خسارت فوت و نقص عضو بر اساس دیه قانونی انجام میشود، در عراق مبنای پرداخت، قوانین و آرای مراجع قضایی این کشور یا در برخی موارد عرف رایج، از جمله مصالحه یا نظر رئیس عشیره خواهد بود. البته در هر صورت، مبلغ پرداختی از سقف تعهدات تعیینشده در بیمهنامه فراتر نخواهد رفت. همچنین با توجه به شرایط خاص ایام اربعین، از جمله ازدحام جمعیت، محدودیت حضور پلیس و دشواری دسترسی به کارشناسان رسمی، در این بیمهنامه مسوولیت بیمهگذار در وقوع حادثه مفروض تلقی شده است. به همین دلیل، در مواردی که امکان تهیه گزارش کارشناسی وجود نداشته باشد، پرداخت خسارت میتواند بر اساس مدارک موجود، تایید افسر پلیس یا شهادت شاهدان نیز انجام شود تا روند رسیدگی با سرعت بیشتری دنبال شود.
مطابق این مصوبه، بیمهنامه در دو سطح تعهد ارائه میشود. در طرح «الف»، سقف تعهد جانی ۱۱۰میلیارد ریال، تعهد مالی ۵۵میلیارد ریال و هزینههای پزشکی ۱۱میلیارد ریال است. در طرح «ب» نیز سقف تعهد جانی به ۲۲۰میلیارد ریال، تعهد مالی به ۱۱۰میلیارد ریال و هزینههای پزشکی به ۲۲میلیارد ریال افزایش یافته است.
نکته قابلتوجه دیگر اینکه اگرچه حق بیمه و سقف تعهدات بر مبنای ریال ایران محاسبه میشود، اما خسارت افراد عراقی به دینار عراق و بر اساس نرخ تسعیر درجشده در بیمهنامه پرداخت خواهد شد. همچنین فرانشیز خسارتهای مالی در این بیمهنامه صفر در نظر گرفته شده است.
بر اساس مصوبه بیمه مرکزی، شرکتهای بیمه متقاضی صدور این بیمهنامه موظف هستند نرخنامه و محاسبات فنی مربوط به آن را مطابق آییننامه شماره ۹۴ شورای عالی بیمه تهیه و پس از تایید محاسب فنی دارای پروانه فعالیت، برای بررسی و تایید نهایی به بیمه مرکزی ارسال کنند. این اقدام با هدف ایجاد رویهای واحد در صدور بیمهنامه و تسریع در پرداخت خسارتهای احتمالی زائران و افراد آسیبدیده در ایام اربعین انجام شده است.
