گزارش صندوق بین‌المللی پول از چشم‌انداز اقتصاد جهانی/ سه نیروی شکل‌دهنده اقتصاد جهان در ۲۰۲۶ +فیلم

امروز در «تیتر یک» از اقتصاد جهانی آغاز می‌کنیم؛ جایی که تازه‌ترین گزارش صندوق بین‌المللی پول، تصویری متفاوت از سال ۲۰۲۶ ترسیم کرده است. جهانی که هم‌زمان با جنگ در خاورمیانه، تورم بالاتر، رشد اقتصادی کمتر و جهش قیمت انرژی و غذا روبه‌روست، اما در سوی دیگر، موج هوش مصنوعی همچنان موتور رشد اقتصادهای پیشرفته باقی مانده است. در همین گزارش، آخرین برآوردها از اقتصاد ایران و چشم‌انداز سال‌های پیش‌رو را نیز بررسی می‌کنیم. در ادامه به استرالیا می‌رویم؛ جایی که یک معدن قدیمی تنگستن، بار دیگر به کانون رقابت ژئوپلیتیکی میان غرب و چین تبدیل شده و داستانی تازه از نبرد بر سر مواد معدنی راهبردی را روایت می‌کند. سپس به بازارهای مالی سر می‌زنیم و بررسی می‌کنیم چرا این روزها رابطه سنتی میان قیمت نفت و نرخ اوراق خزانه آمریکا از هم گسسته و چرا سرمایه‌گذاران بیش از نفت، چشم به تورم هسته دوخته‌اند. در بخش بین‌الملل نیز می‌پرسیم آیا میزبانی ترکیه از اجلاس ناتو و احتمال بازگشت این کشور به پروژه جنگنده‌های پیشرفته آمریکایی، موازنه قدرت در خاورمیانه را تغییر خواهد داد؟ و در پایان، تازه‌ترین شماره تجارت فردا را معرفی می‌کنیم؛ پرونده‌ای درباره سازمانی که قرار بود پیشران توسعه صنعتی ایران باشد، اما چرا به نمادی از گسترش بنگاه‌داری دولتی تبدیل شد؟ همراه ما باشید. با «تیتر یک» شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵ همراه باشید.

در مورد ایران نیز صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده است که اقتصاد کشور در سال ۲۰۲۶ با انقباض ۵.۴ درصدی روبه‌رو می‌شود، اما در سال ۲۰۲۷ به رشد ۲.۹ درصدی بازخواهد گشت. با این حال، برآورد سال ۲۰۲۶ نسبت به گزارش آوریل ۰.۷ واحد درصد بهبود یافته که دلیل آن عملکرد بهتر صادرات نفت و کاهش برخی محدودیت‌های صادراتی عنوان شده است.

صندوق همچنین تأکید می‌کند که چشم‌انداز اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، وضعیت تحریم‌ها و آینده بازار جهانی انرژی وابسته است؛ موضوعی که باعث شده برآوردهای این نهاد با «عدم‌اطمینان بسیار بالا» همراه باشد.

چرا یک معدن قدیمی در استرالیا دوباره به مرکز توجه جهان تبدیل شده است؟

معدن «دلفین» در جزیره کینگ استرالیا، که بیش از یک قرن از آغاز فعالیت آن می‌گذرد، امروز دیگر فقط یک پروژه معدنی نیست؛ بلکه به یکی از نمادهای رقابت ژئوپلیتیکی بر سر مواد معدنی حیاتی تبدیل شده است. این معدن که در دوران جنگ‌های جهانی و جنگ سرد نقش مهمی در تأمین تنگستن داشت، پس از سال‌ها تعطیلی، اکنون با حمایت دولت استرالیا در مسیر بازگشایی قرار گرفته است.

دلیل این بازگشت، تنها افزایش قیمت تنگستن نیست. چین در حال حاضر بخش عمده تولید و فرآوری این فلز راهبردی را در اختیار دارد و محدودیت‌های صادراتی سال‌های اخیر، نگرانی کشورهای غربی درباره امنیت زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی را افزایش داده است. به همین دلیل، توسعه معادنی مانند دلفین به بخشی از راهبرد آمریکا، استرالیا و متحدانشان برای کاهش وابستگی به چین تبدیل شده است.

تنگستن به دلیل سختی و مقاومت حرارتی بالا، در صنایع دفاعی، هوافضا، خودروهای برقی و تجهیزات پیشرفته کاربرد گسترده‌ای دارد. از همین رو، احیای معدن دلفین تنها به معنای افزایش تولید یک فلز نیست؛ بلکه نشانه‌ای از شکل‌گیری رقابت تازه‌ای بر سر کنترل زنجیره تأمین مواد معدنی استراتژیک در اقتصاد و امنیت جهانی است.

 مسیر متفاوت نرخ اوراق آمریکا و قیمت نفت

سال‌ها بازارهای مالی یک رابطه ساده را دنبال می‌کردند: هرچه قیمت نفت بالاتر می‌رفت، نگرانی از تورم بیشتر می‌شد و احتمال افزایش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو بالا می‌رفت. اما به نظر می‌رسد این معادله در هفته‌های اخیر تغییر کرده است.

با وجود افت قابل‌توجه قیمت نفت پس از فروکش کردن نگرانی‌ها درباره عرضه انرژی، بازده اوراق دوساله خزانه‌داری آمریکا همچنان در نزدیکی بالاترین سطح خود در سال ۲۰۲۶ قرار دارد. این واگرایی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران دیگر تنها به قیمت انرژی نگاه نمی‌کنند، بلکه تمرکز اصلی آنها بر «تورم هسته» است؛ شاخصی که نوسانات قیمت انرژی و مواد غذایی را کنار می‌گذارد و تصویر دقیق‌تری از فشارهای پایدار تورمی ارائه می‌دهد.

قدرت بازار کار، رشد دستمزدها، هزینه‌های خدمات و تقاضای مصرف‌کنندگان باعث شده‌اند بازارها نگران باشند که تورم آمریکا حتی با کاهش قیمت نفت نیز به‌سرعت به هدف ۲ درصدی فدرال رزرو بازنگردد. به همین دلیل، انتظار برای تداوم نرخ‌های بهره بالا همچنان تقویت شده است.

در این گزارش، بررسی کرده‌ایم چرا رابطه سنتی میان نفت و بازار اوراق تضعیف شده، پیش‌بینی مدل تورمی فدرال رزرو کلیولند چه می‌گوید و چرا داده‌های تورمی ماه‌های آینده می‌توانند مسیر سیاست پولی آمریکا و بازارهای جهانی را تعیین کنند.

چرا اجلاس ناتو در ترکیه می‌تواند برای اسرائیل نگران‌کننده باشد؟

میزبانی ترکیه از نشست ناتو، فراتر از یک رویداد دیپلماتیک، نشانه‌ای از تلاش آنکارا برای تقویت جایگاه خود در معماری امنیتی غرب است. هم‌زمان، برخی مواضع دونالد ترامپ درباره احتمال لغو تحریم‌های «کاتسا» علیه ترکیه، گمانه‌زنی‌ها درباره بازگشت این کشور به پروژه جنگنده‌های پیشرفته آمریکایی را افزایش داده است؛ موضوعی که می‌تواند بر موازنه قدرت در خاورمیانه تأثیر بگذارد.

ترکیه پس از خرید سامانه دفاعی اس-۴۰۰ از روسیه از برنامه اف-۳۵ کنار گذاشته شد، اما اکنون احتمال تغییر این وضعیت دوباره مطرح شده است. از نگاه بسیاری از تحلیلگران، دسترسی احتمالی ترکیه به فناوری‌های پیشرفته نظامی، انحصار نسبی اسرائیل در برخورداری از جنگنده‌های نسل پنجم را با چالش روبه‌رو می‌کند.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که روابط آمریکا با دیگر بازیگران منطقه، از جمله عربستان و ترکیه، نیز در حال بازتعریف است و هم‌زمان تنش‌ها بر سر ایران و آینده توافق‌های احتمالی میان تهران و واشنگتن ادامه دارد. در چنین فضایی، اسرائیل تلاش کرده همکاری‌های دفاعی خود با یونان و قبرس را گسترش دهد و هم‌زمان پیام‌های سیاسی و امنیتی خود را به واشنگتن منتقل کند.

آیا این تحولات از تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه خبر می‌دهد یا صرفاً بخشی از بازی دیپلماتیک قدرت‌هاست؟ پاسخ این سؤال را باید در ماه‌های آینده جست‌وجو کرد.

معرفی شماره 638 تجارت فردا

شش دهه پیش، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با الگوبرداری از تجربه ایتالیا تاسیس شد تا موتور محرک توسعه صنعتی کشور باشد.

بسیاری از صنایع بزرگ با نقش‌آفرینی این سازمان شکل گرفتند، اما نتیجه نهایی، گسترش بنگاه‌های دولتی، شکل‌گیری انحصار و دور ماندن بخش خصوصی از تولید صنعتی بود.

چرا نهادی که قرار بود صنعت بسازد، به گسترش بنگاه‌داری دولتی انجامید؟