افت ۴۵ دلاری نرخ گازوئیل در بازار خلیج‌فارس

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌‌های ماه اول برای تحویل در دسامبر ۲۰۱۱) طی دوره ۲۱ نوامبر الی ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی برخوردار بود.

بر این اساس قیمت‌‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، به دلیل برودت هوا (افزایش مصرف گاز طبیعی) و در نتیجه افزایش کمتر از انتظار سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۹ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱، از حدود ۳۹۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۵۴۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
از سوی دیگر، قیمت‌‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۶۹۰۹/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۳۰۳۰/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۱۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۸۶/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۵۳ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۴۳ سنت کاهش (۸/۱۱ درصد)، از حدود ۶۳/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۰/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۱۵ سنت کاهش (۹/۳ درصد)، از حدود ۸۳/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۶۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۳۱ سنت کاهش (۰۴/۳ درصد) طی دوره ۱۶ نوامبر الی ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱، از حدود ۲۰/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۸۹/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ در حدود ۳۸۵۲ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۹ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۲۳ میلیارد فوت مکعب بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۲۳۳ میلیارد فوت مکعب (۴/۶ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است.
میزان متوسط ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۶۱۹ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن تغییری نکرده و در سطح ۲۰۹۱ میلیارد فوت مکعب ثابت مانده است ولی به میزان ۶۵ میلیارد فوت مکعب (۲/۳ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بیشتر است. ذخایر در منطقه تولیدی ( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۱۴۶ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۱۱۰۱ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است.
سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۷ میلیارد فوت مکعب (۶/۰ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰ بیشتر است. سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۴ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۵۱۴ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته که معادل ۲۲ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۸۵۲ میلیارد فوت مکعب است، در سطحی بالاتر از محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
تحلیل بازار فرآورده‌‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس، طی هفته گذشته به دلیل تداوم بحران مالی در آمریکا و انتشار آمارهایی مبنی بر تضعیف شرایط اقتصادی در این کشور، افزایش تعداد جویندگان کار در آمریکا، کاهش ارزش شاخص‌‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۳۳ هزار بشکه در روز و افزایش شدید سطح ذخیره‌سازی‌‌های بنزین آمریکا معادل ۵/۴ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۴۸۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۴۴۸۹/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر افزایش شاخص احساس مصرف‌کننده رویترز میشیگان و تشدید ناآرامی‌‌های سیاسی در خاورمیانه و شمال آفریقا، از عوامل تقویت‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی مذکور و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۲۰ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۹۹۴۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۲۷۳/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
البته طی دوره مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌‌های فرآورده‌‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۸۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
همچنین قیمت‌‌های آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور، به دلیل انتشار اخبار نگران‌کننده درباره تولید بخش صنعت اروپا، تشدید نگرانی‌‌ها درباره بحران اقتصادی اروپا در پی اختلاف نظر مسوولان کشورهای عضو اتحادیه اروپا درباره راه حل مشکل‌‌های اقتصادی این منطقه، کاهش تقاضا برای اوراق قرضه دولت‌‌های اسپانیا، ایتالیا و فرانسه و نیز کاهش یک پله ای رتبه اعتباری بلژیک، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۰۸۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۰۴۹/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
به طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌‌های فرآورده‌‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۸۰۰ هزار بشکه و سوخت جت معادل ۳۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌‌های بنزین آمریکا معادل ۵/۴ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۳۰۰ هزار بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین و فرآورده‌‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۳۳ و ۱۲۰ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۴ نوامبر ۲۰۱۱، قیمت‌‌های تک محموله فرآورده‌‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ الی ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی برخوردار بودند.
بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب روز ۲۳ نوامبر در بازار خلیج فارس با ۳۹/۳۱ دلار کاهش به ۵۷/۹۱۰ دلار، گازوئیل با ۲۲/۴۵ دلار کاهش به ۸۶/۹۲۱ دلار، سوخت جت با افت ۳۲/۳۲ دلاری به ۸۰/۹۹۸ دلار و نفت کوره با ۰۶/۳۳ دلار کاهش به ۶۵ /۶۶۰ دلار به ازای هر تن متریک رسید. همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازار ژاپن طی روز ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱، با ۰۲/۳۲ دلار کاهش به ۳۸/۹۵۸ دلار، گازوئیل با ۱۱/۴۴ دلار افت به ۳۷/۹۷۲ دلار، سوخت جت با ۷۲/۳۲ دلار کاهش به ۲۰/۱۰۲۷ دلار و نفت کوره با ۴۶/۳۳ دلار به ۱۹/۶۸۹ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور رسید. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است.
قیمت تمامی فرآورده‌‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا طی دوره ۱۶ نوامبر الی ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱ روند کاهشی را تجربه کردند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازار شمال اروپا طی روز ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱، با ۲۹ دلار کاهش به ۹۰۴ دلار، گازوئیل با ۴۸ دلار کاهش به ۵۰/۹۴۱ دلار، سوخت جت با ۵/۵۰ دلار افت به ۲۵/۱۰۰۴ دلار و نفت کوره با ۳۹ دلار کاهش به ۵۰/۶۳۱ دلار به ازای هر تن متریک رسید. همچنین در بازار آمریکا طی روز ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۰۲/۹۳۳ دلار، گازوئیل ۷۷/۹۱۶ دلار، سوخت جت ۳۳/۱۰۳۲ دلار و نفت کوره ۶۸/۶۲۳ دلار شد.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی