کوچکشدن هفتگی سفره خانوار ایرانی/ چگونه یک تحول شگفتانگیز کره شمالی را بستهتر کرد؟ +فیلم
در «تیتر یک» سهشنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۵، به سراغ موضوعاتی میرویم که از سفره خانوارهای ایرانی تا بازارهای جهانی و تحولات ژئوپلیتیکی شرق آسیا را در بر میگیرند. تازهترین دادههای معیشتی نشان میدهد هزینه سبد خوراکی خانوارها همچنان با سرعتی نگرانکننده در حال افزایش است؛ موضوعی که فشار تورمی را بیش از همه بر اقشار کمدرآمد وارد کرده است.
تورم بالای این روزها سبب شده بسیاری هشدار بدهند که تداوم این وضعیت میتواند زمینه را برای بروز بحرانی جدیتر در حوزهی تورم رقم بزند، اما آیا ایران در معرض ابرتورم قرار دارد؟ تورم سهرقمی تا چه حد به ایران نزدیک است؟
در ادامه، وضعیت بازار فولاد پس از آزادسازی صادرات ورق و اسلب و پیامدهای آن برای تولید، صادرات و صنایع پاییندستی را بررسی میکنیم. همچنین به آینده بازار طلا میپردازیم؛ بازاری که پس از افت اخیر قیمتها، در انتظار تصمیمات فدرال رزرو و تغییرات نقدینگی جهانی قرار گرفته است. در بخش دیگری از برنامه، احتمال ورود ایران به دورهای پربارش در سال آبی جدید و اثر پدیده النینو بر وضعیت اقلیمی کشور را با رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی بررسی خواهیم کرد.
در نهایت، نگاهی خواهیم داشت به تحولات کمتر دیدهشده در کره شمالی؛ کشوری که همزمان با برخی نشانههای تغییر اقتصادی، مسیر متفاوتی را در حوزه سیاست و جامعه دنبال میکند.
با «تیتر یک» سهشنبه 19 خرداد 1405 همراه باشید.
شاخص تغییرات هفتگی سبد معیشت
بررسیهای اخیر تیم تحلیل داده «دنیای اقتصاد» نشان میدهد هزینه یک سبد معیشتی متشکل از اقلام خوراکی در هفته گذشته برای هر نفر به بیش از ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است. این رقم نسبت به هفته قبل حدود ۶.۳ درصد افزایش داشته است.
اگر فرض کنیم این نرخ رشد هفتگی در طول یک ماه تداوم یابد، تورم ماهانه معادل این سبد به بیش از ۳۰ درصد خواهد رسید؛ نرخی بسیار بالا که میتواند فشار قابلتوجهی بر بودجه خانوارها، بهویژه دهکهای کمدرآمد، وارد کند.
با وجود اینکه معاملات روز گذشته بازار سرمایه تحت تاثیر تنشهای دیروز با فشار فروش همراه شده بود، اما انتشار خبر اعلام آتشبس معادلات بورس را دچار تغییر کرد.
همچنین در آخرین محاسبات انجامشده، بیشترین سهم هزینه سبد خوراکی به گروه پروتئینها و پس از آن به لبنیات اختصاص داشته است. این موضوع نشان میدهد چرا بسیاری از مردم احساس میکنند تورمی که در زندگی روزمره تجربه میکنند، بیش از ارقام اعلامی است؛ زیرا بخش مهمی از فشار تورمی از مسیر کالاهای خوراکی و حداقلهای معیشتی به خانوارها منتقل میشود.
در نهایت، کنترل و مهار تورم همچنان مهمترین مسئولیت سیاستگذاران اقتصادی، بهویژه دولت و بانک مرکزی، است. سیاستهای حمایتی کوتاهمدت نظیر کالابرگ میتوانند بخشی از فشار معیشتی را کاهش دهند، اما حل پایدار این بحران نیازمند مهار ریشههای تورم در اقتصاد ایران است.
آزادسازی صادرات ورق و اسلب
بازار فولاد ایران در هفتههای اخیر یکی از مهمترین آزمونهای خود را پشت سر گذاشت. حمله به دو فولادساز بزرگ کشور در جریان جنگ رمضان، نگرانیهایی جدی درباره تداوم تولید و تامین ورق فولادی در بازار داخلی ایجاد کرد؛ نگرانیهایی که به سرعت در برخی بازارهای وابسته از جمله خودرو و صنایع مصرفکننده فولاد بازتاب یافت و زمینه رشد قیمتها را فراهم کرد.
در چنین شرایطی، سیاستگذار با مجموعهای از اقدامات فوری تلاش کرد از تبدیل این شوک تولیدی به یک بحران گسترده در بازار جلوگیری کند. محدودیت موقت صادرات ورق و اسلب، مدیریت عرضه در بورس کالا، اولویتدهی به تامین نیاز داخلی و تسریع روند بازسازی واحدهای آسیبدیده، بخشی از این اقدامات بود. هدف اصلی آن بود که زنجیره تامین صنایع پاییندستی دچار اختلال نشود و بازار با کمبود کالا مواجه نشود.
اکنون با بازگشت تدریجی ظرفیت تولید و پایان محدودیتهای صادراتی، نشانههایی از عبور بازار فولاد از شوک اولیه دیده میشود. ازسرگیری صادرات ورق و اسلب نشان میدهد سیاستگذار نسبت به کفایت عرضه داخلی و ثبات نسبی بازار اطمینان بیشتری پیدا کرده است. این تصمیم علاوه بر حفظ جایگاه صادراتی صنعت فولاد، میتواند به تداوم ارزآوری این صنعت و مدیریت مازاد تولید در حلقههای بالادستی زنجیره کمک کند.
با این حال، تجربه ماههای اخیر بار دیگر اهمیت تابآوری زنجیره فولاد را نشان داد؛ زنجیرهای که از معدن و حملونقل تا تولید و صادرات، به شدت به پایداری زیرساختها وابسته است. پرسش اصلی اینجاست که آیا صنعت فولاد ایران تنها از شوک کوتاهمدت عبور کرده یا توانسته برای مواجهه با بحرانهای مشابه در آینده نیز آمادگی بیشتری پیدا کند؟
سناریوهای کوتاهمدت و بلندمدت آینده طلا
ریزش ۱۰۰ دلاری طلا پس از انتشار دادههای قوی اشتغال آمریکا، بار دیگر توجه بازارها را به مهمترین متغیر اثرگذار بر این فلز گرانبها جلب کرده است؛ بازدهی اوراق خزانهداری آمریکا. در شرایطی که اقتصاد آمریکا همچنان نشانههایی از قدرت را بروز میدهد، احتمال کاهش سریع نرخ بهره از سوی فدرال رزرو کاهش یافته و همین موضوع باعث شده بازده اوراق در سطوح بالاتری باقی بماند.
برای طلا، این اتفاق خبر خوبی نیست. طلا دارایی بدون سود است و هرچه بازدهی اوراق بالاتر برود، هزینه فرصت نگهداری آن افزایش پیدا میکند. همزمان کاهش انتظارات تورمی، افت قیمت نفت و نگرانیها درباره رشد اقتصاد جهانی، بخشی از انگیزه سرمایهگذاران برای خرید طلا بهعنوان پوشش ریسک تورم را نیز تضعیف کرده است.
در سوی دیگر، نشانههایی از محدود شدن نقدینگی در اقتصادهای بزرگ، بهویژه چین، دیده میشود. تجربه بازارها نشان داده است که در دورههای انقباض نقدینگی، داراییهایی مانند طلا معمولاً با فشار بیشتری مواجه میشوند؛ زیرا سرمایهها به سمت دلار و اوراق با درآمد ثابت حرکت میکنند.
با این حال، آینده طلا هنوز بهطور کامل مشخص نیست. بسیاری از تحلیلگران معتقدند مسیر بعدی بازار به سیاستهای فدرال رزرو و بهویژه رویکرد کوین وارش، رئیس جدید این نهاد، وابسته خواهد بود. اگر سیاستهای پولی سختگیرانه ادامه پیدا کند، فشار بر طلا میتواند تشدید شود. اما هرگونه تغییر در انتظارات تورمی یا چرخش سیاستی فدرال رزرو میتواند شرایط را به سرعت تغییر دهد.
در چنین فضایی، طلا بیش از هر زمان دیگری در انتظار یک محرک قدرتمند است؛ محرکی که مسیر حرکت بعدی آن را مشخص کند.
آیا امسال وارد ترسالی میشویم؟
کپشن: در روزهای اخیر برخی تصاویر ماهوارهای خبر از وضعیت ترسالی در پاییز آینده یا سال آبی جدید میدهند، برخی در فضای مجازی از این وضعیت خرسندند و احتمال بارش شدید باران در سه ماهه سوم سال ۱۴۰۵ را جدی تلقی میکنند، آیا هواشناسی هم چنین وضعیتی را پیشبینی کرده است؟ احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، در گفتوگویی اختصاصی با اکوایران به این پرسش پاسخ میدهد. او میگوید: ما انتظار این را داریم که در پاییز امسال بارندگیها خوب باشد، چرا که با سال النینو طرف هستیم، معمولا در سالهایی که النینو حاکم بوده است، بارندگیها در ایران نرمال یا بیشتر از نرمال بوده است. با این حال وظیفه ادامه میدهد: اما رفتار النینو در ایران، ثابت نیست، سالهایی در کشور، باوجود النینو، بارندگیها از حالت نرمال پایینتر بود. اما اغلب سالهای النینو، بارشهای نرمال و بیش از نرمال طرف بودیم. به گفته او امسال هم پیشبینی میشود که در برخی نواحی کشور، شاهد بارشهای نرمال و فراتر از نرمال باشیم.
چگونه یک تحول شگفتانگیز کره شمالی را بستهتر کرد؟
کره شمالی برای بسیاری از ناظران خارجی همچنان یکی از بستهترین و ناشناختهترین کشورهای جهان است؛ اما گزارش کسانی که طی سالهای اخیر چندین بار به این کشور سفر کردهاند، از تغییراتی حکایت دارد که تصویر رایج از اقتصاد و جامعه این کشور را تا حدی پیچیدهتر میکند. ظهور ساختمانهای بلندمرتبه در پیونگیانگ، گسترش استفاده از تلفنهای هوشمند، توسعه مراکز تفریحی و حتی شکلگیری خدماتی شبیه تاکسیهای اینترنتی، این پرسش را مطرح میکند که آیا اقتصاد کره شمالی در حال تجربه نوعی تحول تدریجی است؟
در این برنامه به بررسی همین پرسش میپردازیم؛ اینکه چگونه اقتصاد کره شمالی در سالهای اخیر، با وجود تحریمهای گسترده و انزوای بینالمللی، توانسته نشانههایی از رشد و تغییر را بروز دهد و این تحولات تا چه اندازه واقعی و فراگیر هستند. آیا این تغییرات به معنای بهبود سطح رفاه عمومی است یا صرفاً در بخشهای محدودی از جامعه و پایتخت قابل مشاهده است؟
همزمان، سفر اخیر شی جینپینگ به پیونگیانگ را نیز مورد بررسی قرار میدهیم؛ سفری که پس از سالها وقفه انجام شد و از منظر روابط راهبردی چین و کره شمالی اهمیت ویژهای دارد. این دیدار چه پیامهایی برای موازنه قدرت در شرق آسیا دارد؟ روابط پکن و پیونگیانگ در سایه نزدیکی روزافزون کره شمالی و روسیه چگونه در حال بازتعریف شدن است؟ و رقابت ژئوپلیتیکی میان چین و روسیه در خاور دور چه تاثیری بر آینده این کشور خواهد گذاشت؟
همچنین به نقطه عطفی در سالهای اخیر کره شمالی میپردازیم؛ تحولی که به بستهتر شدن فضای اجتماعی و سیاسی این کشور انجامید و مسیر آینده آن را بیش از گذشته تحت تأثیر قرار داد.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
