نامه ویژه فرمانده ارتش پاکستان برای رهبر انقلاب به عراقچی تقدیم شد
ماموریت نجات تفاهمنامه
عکس: علیرضا معصومی - ایسنا
در گمانهزنی از مفاد این نامه برخی منابع خبری مدعی هستند که سفر وزیر کشور پاکستان به ایران با هدف باز کردن گره مذاکرات با آمریکا با ارائه یک «راهکار نوین مالی» بوده است. با این حال برخی دیگر مدعی هستند که این نامه را باید به مثابه آخرین تلاشها برای نجات توافق با چاشنی ضربالاجل بازگشت به جنگ ارزیابی کرد.
نقوی در پایتخت
در روزهایی که سایه سنگین و فرساینده مذاکرات تهران و واشنگتن بر فضای سیاسی منطقه سنگینی میکند و دو طرف همچنان در راهروهای پرپیچوخم دیپلماسی برای دستیابی به توافقی دوجانبه در تقلا هستند، تهران بار دیگر میزبان وزیر کشور پاکستان بود. این مقام عالیرتبه پاکستانی در حالی بار دیگر به پایتخت ایران قدم گذاشت که این سفر را میتوان نشانی از حرکتی شطرنجگونه برای حل پیچیدگیهای بحران در خاورمیانه دانست. همزمان با این سفر فرمانده ارتش لبنان نیز به اسلامآباد سفر کرده است. محسن نقوی، شامگاه روز شنبه وارد تهران شد. وی روز یکشنبه با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران دیدار و رایزنی کرد. براساس این گزارشها، نقوی در جریان این دیدار نامه فرمانده ستاد ارتش و نخستوزیر پاکستان درباره شرایط فعلی به رهبر ایران را به عراقچی تحویل داد. بنا به گزارشها، نقوی همچنین روز شنبه با اسکندر مومنی همتای ایرانی خود دیدار و رایزنی کرد.
به گزارش ایسنا، نقوی پس از دیدار با وزیر کشور ایران در اظهاراتی گفت: «ایران و پاکستان روابطی برادرانه با یکدیگر دارند و هنگامی که مشکلی برای یکی از برادران پیش میآید، برادر دیگر نیز آن را احساس خواهد کرد. امیدواریم این بحرانها با تلاشهای شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و فیلد مارشال عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، به زودی پایان یابد.» وزیر کشور پاکستان در ادامه از محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، وزیر کشور ایران و سید عباس عراقچی قدردانی کرد و گفت: «امیدواریم بتوانیم این موضوع را به نتیجه برسانیم.»
نقوی در پایان با اشاره به پیام مهمی که برای تحویل آن وارد ایران شده است، اظهار کرد: «من اینجا هستم تا نامه ویژهای را از سوی فیلد مارشال ژنرال عاصم منیر، فرمانده ستاد ارتش پاکستان و نخستوزیر شهباز شریف درباره شرایط فعلی به آیتالله سید مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، تحویل دهم. فکر میکنم این پیام، پیام مهمی باشد. امیدوارم همه چیز به خوبی پیش برود و به پایان برسد.» این در حالی است که روز یکشنبه، ترامپ در گفتوگو با انبیسی نیوز گفت که به عنوان بخشی از هیچ توافقی، مسدود کردن داراییهای ایران یا هیچ تحریمی را از قبل لغو نخواهد کرد.
وی در گفتوگو با این شبکه گفت: «من خواستار این نیستم که لبنان بخشی از یک توافق کوتاهمدت با ایران باشد. اگر برای پایان جنگ به توافق برسیم، با ایران برای بازیابی و نابودی اورانیوم غنیشده با غنای بالا همکاری خواهیم کرد.» وی در ادامه مدعی شد: «ما و ایران به امضای توافق بسیار نزدیک هستیم، اما من تهران را تحت فشار قرار میدهم تا از جاهطلبیهای هستهای خود دست بردارد. ایران اذعان کرده است که سلاح هستهای نخواهد داشت و ما بندی را در این توافق گنجاندیم که این موضوع را تصریح میکرد و همه از استثنای من راضی بودند. میخواستم یک بند اضافی اضافه کنم تا مطمئن شوم ایران نمیتواند هیچ توافقی را دور بزند.»
ابتکار جدید؟
سفر نقوی به تهران در حالی صورت گرفت که گمانهزنیهایی درباره محتوای «نامه ویژه» پاکستان به رهبر انقلاب منتشر شده است و برخی منابع خبری مدعی هستند که سفر وزیر کشور پاکستان به ایران با هدف باز کردن گره مذاکرات با آمریکا با ارائه یک «راهکار نوین مالی» صورت گرفت. بنا به گزارش تابناک، این نامه حاوی یک ابتکار عمل یا راهکار میانه جدید برای خروج از بنبست فعلی است و به طور خاص به موضوع داراییهای بلوکهشده ایران مربوط میشود. بنا به این گزارش، پیشنهاد پاکستان این است که بخشی از داراییهای مسدود شده ایران در یک کشور ثالث که مورد اعتماد هر دو طرف (ایران و آمریکا) باشد، سپردهگذاری شود. همچنین، آزادسازی این وجوه قرار است به صورت مرحلهای و در قبال پیشرفت در سایر موضوعات اختلافبرانگیز انجام شود.
هدف از این پیشنهاد، فراهم کردن بستری برای اعتمادسازی و نشان دادن انعطافپذیری دو طرف برای عبور از بحران فعلی است. در کنار این موضوع، برخی گزارشها نیز از احتمال ارائه پیشنهادی در مورد انتقال بخشی از اورانیوم غنیشده ایران به یک کشور ثالث خبر دادهاند، اما این موضوع از سوی منابع نزدیک به ایران تکذیب شده است. این در حالی است که الحدث به نقل از یک منبع ارشد دیپلماتیک مدعی شد که پیام وزیر کشور پاکستان بر موافقت آمریکا با کاهش تحریمها علیه ایران تاکید کرده است.
سایه آتش بر سر توافق
وزیر کشور پاکستان در حالی به تهران سفر کرد که تنگه هرمز همچنان شاهد تنشهای مقطعی اما نگرانکننده است. در آخرین دور از تنشها در خلیج فارس، فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، مدعی شد که نیروهای این کشور مستقر در خاورمیانه، دو پهپاد ایرانی را ساقط کردهاند. بنا به گزارش اسکای نیوز، سنتکام در ادامه این بیانیه بدون اشاره به نقض آتشبس با ایران مدعی شد که نظامیان آمریکایی همچنان در حالت آمادهباش و موضع دفاعی قرار دارند تا به مقابله با آنچه اقدامات تهاجمی ایران خوانده شده، ادامه دهند. همزمان تحولات در لبنان و حمله اسرائیل به جنوب بیروت نیز بعنوان نقض آتشبس از سوی ایران تلقی شده و میتواند مجددا جبهه حزبالله را علیه اسرائیل فعال کند.
از سوی دیگر، عضو سرشناس کمیتههای نیروهای مسلح و اطلاعات مجلس نمایندگان آمریکا گفت اطمینان دارد که آمریکا بار دیگر جنگ علیه ایران را از سر خواهد گرفت. بنا به گزارش روسیا الیوم، پت فالون، عضو کمیتههای نیروهای مسلح و اطلاعات مجلس نمایندگان آمریکا در پاسخ به پرسش خبرنگار شبکه فاکس نیوز که آیا معتقد است آمریکا باید حملات خود به ایران را از سر بگیرد، گفت: «فکر میکنم این اتفاق قطعا رخ خواهد داد.» وی افزود که به احتمال زیاد آمریکا نتواند با ایران درباره بازگشایی کامل تنگه هرمز و خارج کردن اورانیوم به توافق برسد.
این در حالی است که روزنامه القدس العربی گزارش داد که یک منبع آگاه عنوان کرده که همزمان با موج جدید حملات پهپادی تهران به کویت و بحرین، دولت آمریکا در نظر دارد داراییهای ایران را برای بازسازی و جبران خسارتهای ناشی از اقدامات این کشور در کشورهای حاشیه خلیج فارس اختصاص دهد. بنا به گزارش این روزنامه، تحلیلگران تاکید دارند تهدید به بازتوزیع اموال ایران میتواند آتشبس شکننده میان واشنگتن و تهران را بیش از پیش به خطر اندازد. در همین رابطه، سخنگوی وزارت خارجه ایران در گفتوگو با شبکه سیانان اعلام کرد مهمترین مانع در مسیر مذاکرات میان تهران و واشنگتن، تغییر مداوم مواضع و اظهارات متناقض مقامهای آمریکایی ارزیابی کرده است.
روزشمار به ۱۰۰ رسید
شبکه الجزیره طی گزارشی به تاریخ هفتم ژوئن گزارش داد که با گذشت صد روز از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به تهران، تلاشها برای دستیابی به توافق صلح همچنان ادامه دارد. تحلیلگران معتقدند که هر بار که دو طرف به توافق نزدیک شدهاند، پیشرفتهایی وجود داشته اما موانع جدی نیز بر سر راه بوده است. بنا به گزارش الجزیره، طی چند دور مذاکره غیر مستقیم، مسائل هستهای ایران به عنوان نقطه اصلی اختلاف باقی مانده است. ایران بارها اعلام کرده که برنامه هستهایاش صرفا برای اهداف صلحآمیز است، اما آمریکا و اسرائیل مدعی تلاش تهران برای تولید سلاح هستهای هستند.
در تاریخ ۱۶ آوریل، ترامپ اعلام کرد که اسرائیل و لبنان به یک آتشبس ۱۰ روزه دست یافتهاند تا مذاکرات برای توافق امنیتی و صلح پایدار ادامه یابد. با این حال، اسرائیل به حملات خود به لبنان ادامه داد و واشنگتن به پیشنهاد ایران برای دریافت هزینههای عبور از تنگه هرمز پاسخ منفی داد. ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد که محاصره دریایی بر بنادر ایران تا زمانی که توافقی با آمریکا برای پایان جنگ حاصل نشود، ادامه خواهد داشت. ایران این موضوع را رد و اعلام کرد که اگر کشتیهای این کشور نتوانند عبور کنند، هیچ کشتی دیگری نیز اجازه عبور نخواهد داشت.
در همین زمینه، نیسان رفعتی، تحلیلگر ارشد ایران در اندیشکده گروه بینالمللی بحران، به الجزیره گفت که در هر موردی که ایالات متحده و ایران به توافق نزدیک بودهاند، «ترکیبی از پیشرفت در برخی مسائل و بنبست در برخی دیگر وجود داشته است.» وی افزود: «در مذاکراتی از این دست، نزدیکی دیدگاهها بهتنهایی کافی نیست؛ حتی اگر ۹۵ درصد توافق حاصل شود، ۵درصد باقیمانده معمولا سختترین بخش است.» در نهایت، چنین به نظر میرسد که پیوند میان رایزنیهای فشرده با تکاپوهای پشتپرده بینالمللی، تهران را به نقطه پرگاری بدل کرده است که در آن، خطوط امنیت مرزی خاورمیانه با سرنوشت توافقهای بزرگ جهانی گره میخورد و باید منتظر ماند و دید که سرنوشت این کلاف سردرگم به چه سمت و سویی کشیده خواهد شد.
