خوانش انتقادی ‌هانا آرنت از مارکس

آرنت در این اثر نشان می‌دهد که مارکس را نمی‌توان جدا از تاریخ اندیشه سیاسی غرب فهمید؛ بلکه او ادامه‌ای از سنتی است که از افلاطون و ارسطو تا‌هابز، روسو و هگل امتداد دارد. با این حال، آرنت معتقد است مارکس در این سنت تغییری بنیادی ایجاد می‌کند: او به‌جای آنکه سیاست را بر آزادی و کنش انسانی استوار بداند، آن را به مساله‌ کار، تولید و نیازهای مادی پیوند می‌زند. از نظر آرنت، یکی از ویژگی‌های اصلی اندیشه مارکس این است که کار را در مرکز زندگی انسانی قرار می‌دهد. این تاکید باعث می‌شود امور اقتصادی و اجتماعی بر فضای سیاسی غلبه پیدا کنند. آرنت میان سه مفهوم کار، ساختن/تولید و کنش تمایز می‌گذارد و می‌گوید که مارکس با برجسته‌کردن کار، جایگاه «کنش سیاسی آزاد» را تضعیف می‌کند. به باور او، این جابه‌جایی یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری سیاست مدرن و حتی زمینه‌ساز برخی اشکال سلطه در جهان جدید است. آرنت در عین حال مارکس را صرفا یک اقتصاددان یا انقلابی نمی‌بیند، بلکه او را متفکری می‌داند که می‌خواست فلسفه را به تاریخ و عمل اجتماعی پیوند بزند. اما نتیجه نهایی این پروژه، از دید آرنت، کاهش شأن سیاست و آزادی انسانی است. بنابراین، این کتاب هم ستایش از قدرت تحلیلی مارکس است و هم نقدی عمیق بر پیامدهای سیاسی اندیشه او.

هانا آرنت فیلسوف و تاریخ نگار آلمانی-آمریکایی بود.آرنت در لیندن واقع در نزدیکی‌هانوفر و در یک خانواده مرفه یهودی به دنیا آمد و پس از پایان دبیرستان در ۱۸ سالگی وارد دانشگاه ماربورگ شد و تحصیل خود را در رشته‌های فلسفه، ادبیات یونان و الهیات مسیحی آغاز کرد ولی پس از مدتی، درس و تحصیل را رها کرد و به دانشگاه‌هایدلبرگ رفت. آرنت که از دوران تحصیل در دانشگاه‌ هایدلبرگ به بعد به یکی از بانفوذترین و خوش فکرترین رهبران چپ آلمان بدل شده بود، از مخالفان سرسخت نازی‌ها و از مدافعان شوراهای انقلابی چپ بود. او در سال ۱۹۲۹ به برلین رفت و نخستین کتاب خود را منتشر کرد.آرنت سال‌ها در دانشگاه‌های ایالات‌متحده در رشته ی تئوری سیاسی تدریس کرد و از چندین کشور، ده‌ها دکترای افتخاری گرفت. او همچنین، جایزه آلمانی زبان لسینگ و فروید را نیز از آن خود کرد.او یکی از یهودیانی است که توانسته‌است از جریان هولوکاست جان سالم به در ببرد و به ایالات متحده مهاجرت کند. زمینهٔ فلسفه و آثار او حول موضوعاتی همچون دموکراسی مستقیم یا اقتدارگرایی و تمامیت‌خواهی حکومت‌های استبدادی است.

کتاب «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» با ۱۶۰ صفحه و قیمت ۳۴۰ هزار تومان توسط نشر ماهی منتشر شده است.