ثروت بادآورده برای پوتین بعد از جنگ علیه ایران/ تنگه هرمز شبیه یک سلاح هسته ای قدرتمند است

کم‌تر بازیگری به اندازه ولادیمیر پوتین، حداقل در کوتاه‌مدت، به طور مشهودی از جنگ کنونی علیه ایران  سود برده است. قبل از جنگ در خاورمیانه، درآمد صادرات نفت روسیه به پایین‌ترین سطح خود از زمان آغاز حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲ کاهش یافته بود. اقتصاد این کشور در آستانه رکود اقتصادی قرار داشت. جنگ علیه ایران برای پوتین به مثابه یک هدیه بود. تصمیم ایالات متحده برای کاهش تحریم‌ها علیه نفت روسیه به مسکو کمک کرد تا بشکه‌های از قبل بارگیری شده را با قیمت‌های بالاتر به پول تبدیل کند و روسیه منبع اصلی درآمد نفت خود را در ماه آوریل دو برابر کرد. 

این ثروت بادآورده پوتین ممکن است مسئله‌ای کوتاه‌مدت باشد. حملات اوکراین و محدودیت‌های سرمایه‌گذاری و فناوری، روند نزولی بلندمدت صنعت نفت روسیه را تسریع کرده و مانع از توانایی آن برای افزایش ساختاری ظرفیت تولید نفت برای بلندمدت در پاسخ به قیمت‌های بالاتر امروز شده است. و حملات اوکراین در حال تشدید است و حداقل ۲۱ حمله به دارایی‌ها و زیرساخت‌های روسیه در ماه آوریل رخ داده است. میزان فعالیت پالایشگاه‌های روسیه در ماه گذشته به پایین‌ترین حد خود از سال ۲۰۰۹ رسید.

کشورهای عربی خلیج فارس: به دنبال دور زدن گلوگاه

اکثر همسایگان ایران، به درجات مختلف، متحمل خسارات بزرگی شده‌اند. عربستان سعودی و امارات متحده عربی موقعیت بهتری دارند زیرا در خطوط لوله به دریای سرخ و خلیج عمان سرمایه‌گذاری کرده‌اند که به هر یک از آن‌ها اجازه می‌دهد تقریباً با ظرفیت نیمی از صادرات قبل از جنگ خود از طریق تنگه هرمز را دور بزنند.

عمان، که در خارج از تنگه واقع شده، شاهد افزایش هفتگی ۸۰ درصدی درآمدهای نفتی در مقایسه با سال گذشته بوده است. درآمدهای عربستان سعودی با وجود کاهش حجم صادرات، ۱۰ درصد افزایش یافته است. در مقابل، صادرات عراق به شدت کاهش یافته است. کویت به مدت ۱۰ هفته نفت یا فرآورده‌های نفتی کمی صادر کرده است. صادرات گاز طبیعی مایع قطر متوقف شده و آسیب به برخی از تأسیسات صادراتی این کشور در طول درگیری می‌تواند زمان قابل توجهی برای تعمیر نیاز داشته باشد.

با رسیدن ظرفیت ذخیره‌سازی به حداکثر، تولیدکنندگان خاورمیانه مجبور شده‌اند تولید تقریباً ۱۳ میلیون بشکه در روز را متوقف کنند. پس از بازگشایی تنگه، ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا این عرضه از سر گرفته شود، به خصوص در عراق و کویت که میادین بزرگ و فرسوده و زیرساخت‌های قدیمی، جبران این توقف‌ها را دشوارتر می‌کند. برای بسیاری از تولیدکنندگان، اولویت، کاهش ریسک مواجهه با گلوگاه‌ها از طریق خطوط لوله و مسیرهای صادراتی جدید است که هرمز را دور می‌زنند و تأکید مجدد بر اینکه آنها یک تأمین‌کننده قابل اعتماد هستند.

ایران: استفاده از اهرم هرمز

موقعیت ایران پیچیده است. طی بحران کنونی، این کشور درآمد صادراتی قابل توجهی را از دست داده، زیرا محاصره ایالات متحده مانع حمل و نقل نفت خام می‌شود. اما در مرحله اولیه بحران تهران ممکن است از قیمت‌های بالاتر و لغو موقت تحریم‌ها بهره‌مند شده باشد، زیرا برخی از بشکه‌های آن بسیار بالاتر از تخفیف‌هایی که این کشور در بازار سیاه پذیرفته بود، فروخته شده است. از آن‌جا که به نظر می‌رسد میادین نفتی و زیرساخت‌های صادراتی ایران در جزیره خارک آسیب نسبتاً کمی دیده‌اند، در صورت بازگشایی تنگه، ایران ممکن است صادرات خود را نسبتاً سریع از سر بگیرد.

در بلندمدت هم ممکن است تهران اهرم جدیدی کسب کند. این کشور ایده دریافت عوارض برای باز نگه داشتن تنگه را مطرح کرده است. حتی اگر جنگ بدون چنین توافقی پایان یابد، ایران نشان داده که توانایی‌اش برای مسدود کردن هرمز ممکن است به اندازه تهدید سلاح هسته‌ای قدرتمند باشد.