ابعاد سفر عراقچی به هند بررسی شد؛
نشست بدون بیانیه «بریکس»
نشست دو روزه وزرای خارجه عضو بریکس در حالی برگزار شد که اعضای این گروه بر سر جنگ علیه ایران اختلافنظر داشتند و تداوم تنشها در تنگه هرمز باعث نگرانی در میان کشورهای عضو این ائتلاف شده است. اهمیت این موضوعات در حالی بود که اجلاس وزرای خارجه بریکس بدون صدور بیانیه مشترک پایانی به کار خود پایان داد و اختلافنظر عمیق ایران و امارات متحده عربی در مورد تجاوز اسرائیل و آمریکا مانع اجماع برای صدور یک بیانیه مشترک شد.
وزرای امور خارجه کشورهای عضو بریکس روز پنجشنبه ۱۴مه برای یک نشست دوروزه در دهلینو گرد هم آمدند. این نشست که ریاست دورهای آن برعهده هند است، در شرایطی برگزار شد که بیثباتی اقتصاد جهانی بهدلیل افزایش قیمت نفت و انرژی، نگرانی و فشارها را بر این گروه افزایش داده است. کشورهای ایران و روسیه، وزرای امور خارجه خود یعنی عباس عراقچی و سرگئی لاوروف را به این نشست اعزام کردند. این در حالی است که چین بهدلیل همزمانی سفر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به پکن، بهجای وزیر امور خارجه خود، سفیر خود را در هند برای حضور در این نشست فرستاد. این نشست مقدمهای بر هجدهمین اجلاس سران بریکس است که قرار است در ماه سپتامبر در دهلی نو برگزار شود. عراقچی روز چهارشنبه وارد پایتخت هند شد. وی همچنین روز پنجشنبه و در حاشیه نشست بریکس با شماری از دیپلماتهای عضو بریکس دیدار و گفتوگو کرد. بنا به گزارش الجزیره، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، روز پنجشنبه در حاشیه نشست وزیران خارجه کشورهای عضو بریکس در دهلینو دیدار و درباره آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی گفتوگو کردند.
نشستهای عراقچی با مقامات عالیرتبه کشورهای عضو بریکس البته به اینجا ختم نشده و وی همچنین با همتایان خود در آفریقای جنوبی و روسیه دیدار و گفتوگو کرد. وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که سرگئی لاوروف و عباس عراقچی همتای ایرانی او در حاشیه نشست گروه بریکس در دهلی نو درباره مذاکرات و حل و فصل مسائل مربوط به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران گفتوگو کردند. به گزارش روسیا الیوم، بر اساس بیانیه این وزارتخانه، لاوروف در دیدار با عراقچی ضمن اشاره به اهمیت حفظ آتشبس و جلوگیری از اختلال در تلاشهای دیپلماتیک، بر آمادگی روسیه برای تسهیل روند حل و فصل مناقشه پیرامون ایران تاکید کرد. بنا بر گزارشها، عراقچی همچنین در حاشیه نشست بریکس با ناراندرا مودی، نخستوزیر هند، و سوبرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه این کشور دیدار و گفتوگو کرد.
تنش میان ایران و امارات
عراقچی در این نشست از کشورهای عضو بریکس خواست آمریکا و اسرائیل را بهدلیل تجاوز غیرقانونی علیه ایران محکوم کنند. وی همچنین از اعضای این گروه و دیگر کشورها خواست برای توقف جنگطلبی، دست به اقدام عملی بزنند و به مصونیت از مجازات در قبال نقض منشور سازمان ملل پایان دهند. وی گفت ایران از حمایتی که کشورهای بریکس نشان دادهاند قدردانی میکند، اما خواستار اقدام قاطعانهتر آنها شد.
این در حالی است که اختلافات بین تهران و ابوظبی بر سر جنگ تجاوزکارانه اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به نشست وزرای خارجه بریکس نیز کشیده شد. بنا به گزارش الاخبار، خلیفه شاهین المرر، نماینده امارات، خواستار گنجاندن بندهایی در بیانیه نهایی بریکس شد که حملات موشکی ایران را محکوم کند. امارات همچنین هرگونه اشاره به نقش این کشور در میزبانی پایگاههای نظامی آمریکا را رد و تاکید کرد که بیانیه نهایی تنها باید بر لزوم کاهش تنش از سوی همه طرفها تمرکز کند، بدون آنکه نامی از طرف آغازکننده جنگ برده شود. این موضع خشم تهران را برانگیخت. عباس عراقچی در واکنش گفت: «برای حفظ وحدت بریکس، در سخنرانی خود نام امارات را مطرح نکردم، اما واقعیت این است که این کشور مستقیما در تجاوز علیه ایران دخیل بوده است. هنگامی که حملات آغاز شد، حتی یک بیانیه محکومیت نیز صادر نکرد.» تشدید درگیری لفظی بین ایران و امارات متحده عربی پس از آن روی میدهد که طی روزهای اخیر گزارشهای رسانهای از شرکت مستقیم ارتش این کشور در حملات به ایران منتشر شد و دفتر نخستوزیری اسرائیل هم از سفر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم، به امارات در طی دوران جنگ با ایران خبر داد.
تاکید بر دیپلماسی
این تحولات در حالی روی میدهد که عراقچی طی نشستی خبری در ۱۵مه عنوان کرد که هیچ راهکار نظامی برای مساله ایران وجود ندارد. وی طی این نشست بیان کرد: «حمله به ایران در حین دیپلماسی رخ داد. ما در وضعیت آتشبس هستیم. گرچه این آتشبس متزلزل است، ولی در تلاشیم به دیپلماسی شانس دیگری بدهیم. هیچ راهکار نظامی برای موضوع ایران نیست و در مقابل هر تجاوزی مقاومت میکنیم.» عراقچی در ادامه افزود: «زمانی وارد مذاکره میشویم که طرف مقابل جدی باشد و در مسیر درست قرار بگیرد ما هیچ اعتمادی به آمریکا نداریم. پیامهای متضادی که از آمریکا دریافت میکنیم هر روز مواضع متفاوتی میگیرند. گاهی اوقات در یک روز دو پیغام متفاوت دریافت میکنیم.» وی در ادامه افزود اینکه مطرحشده آمریکا پیشنهاد یا پاسخ ایران را رد کرده مربوط به چند روز پیش بوده، ولی در ادامه ما مجددا پیامهایی را از طرف آمریکاییها گرفتیم که مایل به ادامه گفتوگوها و ادامه تعامل هستند. وی در ادامه ابراز امیدواری کرد که مذاکرات به عقلانیت برگردد و طرفین از مسیر مذاکرات به راهکار برسند.
تفاهمات ایران و هند
درحالیکه نشست دو روزه بریکس در دهلی نو تحتتاثیر اختلافات میان اعضا قرار گرفته است، وزیر امور خارجه هند با تاکید بر اهمیت گفتوگو و دیپلماسی، اعلام کرد کشورهای در حال ظهور انتظار دارند این گروه نقش موثری در ایجاد ثبات در نظم جهانی ایفا کند. وزیر امور خارجه هند در روز اول نشست بریکس هشدار داد که اختلال در مسیرهای تنگه هرمز و دریای سرخ اقتصاد جهانی را تهدید میکند.
بنا به گزارش بلومبرگ، در میان ادامه اختلالهای صادرات نفت از خاورمیانه ناشی از تنش در خاورمیانه، هند اولین افزایش قیمت سوخت خود را در بیش از چهار سال گذشته اعلام کرد. بنا به گزارشها، قیمت بنزین سه روپیه (۳ سنت) افزایش یافته و به ۹۷.۷۷روپیه (۱.۲دلار) در هر لیتر و قیمت گازوئیل به ۹۰.۶۷روپیه (۰.۹۵دلار) در هر لیتر در دهلی نو رسیده است. همچنین، بنا به گزارش راشا تودی، هند با طولانی شدن جنگ علیه ایران، از آمریکا درخواست تمدید معافیت نفتی روسیه را کرده است. بنا به گزارش دویچه وله، سوبرامانیام جایشانکار، وزیر خارجه دولت هند، در سخنرانی خود در جمع کشورهای عضو گروه بریکس اظهار کرد که اعضا باید با پدیدهای که او آن را «افزایش توسل به اقدامات قهری و تحریمهای مغایر با قوانین بینالمللی» نامید، مقابله کنند. وی تاکید کرد که این اقدامات بهطور ناعادلانهای بر کشورهای در حال توسعه تاثیر میگذارد.
